Ιράν: Η οικονομία «λυγίζει» σε 5 μέτωπα – Το σχέδιο Τραμπ για να γονατίσει την Τεχεράνη
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 6 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Ιράν: Η οικονομία «λυγίζει» σε 5 μέτωπα – Το σχέδιο Τραμπ για να γονατίσει την Τεχεράνη
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει κατακόρυφα την οικονομική πίεση στο Ιράν, επιχειρώντας να πετύχει μέσω οικονομικής ασφυξίας αυτό που έξι μήνες πολέμου δεν έχουν μέχρι στιγμής εξασφαλίσει: να αναγκάσει την Τεχεράνη να αλλάξει στρατηγική.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ενεργοποίησε τη νέα Operation Economic Outcast, με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να παρουσιάζει τη Δευτέρα νέο γύρο κυρώσεων εναντίον περίπου 60 στόχων που συνδέονται με το Ιράν και να προειδοποιεί τρίτες χώρες ότι κινδυνεύουν με αμερικανικά αντίποινα εάν συνεχίσουν τις οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Το αμερικανικό στοίχημα είναι ξεκάθαρο: να κοπούν οι πηγές συναλλάγματος, να περιοριστούν τα έσοδα από το πετρέλαιο και να αυξηθεί τόσο πολύ το εσωτερικό οικονομικό κόστος ώστε η ιρανική ηγεσία να αναγκαστεί να διαπραγματευτεί.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι η πίεση είναι ήδη τεράστια. Δεν αποδεικνύουν όμως ακόμη ότι το Ιράν βρίσκεται κοντά σε πολιτική συνθηκολόγηση.
1. Το ριάλ καταρρέει – 2,02 εκατ. για ένα δολάριο
Το πιο άμεσο σύμπτωμα της κρίσης βρίσκεται στην αγορά συναλλάγματος.
Τη Δευτέρα το ιρανικό ριάλ υποχώρησε στο ιστορικό χαμηλό των 2,02 εκατ. ριάλ ανά δολάριο στην ανεπίσημη αγορά, έναντι περίπου 1,65 εκατ. λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου.
Με απλά λόγια, χρειάζονται πλέον περίπου 22% περισσότερα ριάλ για την αγορά ενός δολαρίου σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.
Και η πραγματική εικόνα για τους πολίτες είναι ακόμη πιο σκληρή.
Η επίσημη ισοτιμία της κεντρικής τράπεζας βρίσκεται περίπου στα 1,5 εκατ. ριάλ ανά δολάριο, όμως η ανεπίσημη αγορά είναι αυτή που αντανακλά πολύ περισσότερο την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι Ιρανοί.
Η υποτίμηση του νομίσματος αυξάνει την τιμή των εισαγωγών, ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις και διαβρώνει ακόμη περισσότερο την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
2. Πληθωρισμός 68,9% – Το εισόδημα εξαϋλώνεται
Το δεύτερο μέτωπο είναι ίσως κοινωνικά ακόμη πιο επικίνδυνο.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι ο μέσος πληθωρισμός στο Ιράν θα φθάσει το 68,9% το 2026.
Η ακρίβεια έχει ήδη περάσει στα βασικά αγαθά. Σύμφωνα με στοιχεία που μετέδωσε το Associated Press, από την έναρξη του πολέμου η τιμή του ρυζιού έχει αυξηθεί περίπου 60%, ενώ του βοδινού κρέατος περισσότερο από 150%.
Αυτό σημαίνει ότι η οικονομική σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στους λογαριασμούς της κυβέρνησης ή στα αποθέματα συναλλάγματος.
Έχει μεταφερθεί στο τραπέζι της ιρανικής οικογένειας.
3. Το πετρέλαιο – Η μεγάλη οικονομική αρτηρία στερεύει
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο όπλο της αμερικανικής στρατηγικής.
Για δεκαετίες, το πετρέλαιο αποτελούσε έναν από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η Τεχεράνη εξασφάλιζε σκληρό νόμισμα και χρηματοδοτούσε το κράτος.
Η αμερικανική ναυτική πίεση και ο αποκλεισμός έχουν αλλάξει δραματικά την εικόνα.
Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν, Αμπντολνασέρ Χεματί, έχει δηλώσει ότι οι εξαγωγές αργού έχουν «ουσιαστικά σταματήσει», ενώ η έλλειψη συναλλάγματος αποτελεί πλέον πραγματικό πρόβλημα για την οικονομία.
Η Τεχεράνη αναγκάζεται έτσι να στηρίζεται περισσότερο σε φόρους, μη πετρελαϊκές εξαγωγές και αποθέματα εσόδων που είχαν συσσωρευθεί πριν από τον πόλεμο.
Και αυτό είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο ο Τραμπ επιχειρεί τώρα να σφίξει ακόμη περισσότερο τη θηλιά: όχι μόνο εμποδίζοντας τις εξαγωγές, αλλά απειλώντας με δευτερογενείς κυρώσεις όσους βοηθούν το Ιράν να παρακάμπτει τον αποκλεισμό.
4. Από ανάπτυξη σε ύφεση 5,4%
Η τέταρτη πληγή αφορά ολόκληρη την παραγωγική μηχανή της χώρας.
Πριν από την κλιμάκωση του πολέμου, οι προοπτικές για την ιρανική οικονομία ήταν σαφώς διαφορετικές.
Η τελευταία πρόβλεψη του ΔΝΤ δείχνει πλέον συρρίκνωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,4% το 2026, μαζί με ανεργία περίπου 9,2%.
Η μεταβολή αυτή σημαίνει λιγότερες θέσεις εργασίας, χαμηλότερη επιχειρηματική δραστηριότητα και μεγαλύτερη πίεση στα δημόσια οικονομικά ακριβώς τη στιγμή που η κυβέρνηση χρειάζεται τεράστιους πόρους για τον πόλεμο και την ανοικοδόμηση.
Δημιουργείται έτσι ένας επικίνδυνος οικονομικός κύκλος:
λιγότερες εξαγωγές → λιγότερο συνάλλαγμα → ασθενέστερο ριάλ → υψηλότερος πληθωρισμός → χαμηλότερη κατανάλωση → βαθύτερη ύφεση.
5. Το κρίσιμο ερώτημα: Πότε η οικονομική πίεση γίνεται πολιτική;
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα της Ουάσιγκτον.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι ίσως είναι προτιμότερο για τη χώρα να επιδιώξει τον τερματισμό του πολέμου όσο εξακολουθεί να βρίσκεται σε θέση που μπορεί να παρουσιάσει ως θέση «ισχύος και αξιοπρέπειας».
Δεν υπάρχουν όμως μέχρι στιγμής ισχυρές ενδείξεις ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.
Αντίθετα, το καθεστώς επιχειρεί ταυτόχρονα να βρει νέες οικονομικές διεξόδους. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν συζητήσει τη διατήρηση και επέκταση των οικονομικών σχέσεων με το Ιράκ, ενώ επιχειρηματίες φέρονται να μεταφέρουν δραστηριότητες προς την Κίνα μετά την αναστολή εμπορικών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών από τα ΗΑΕ.
Παράλληλα, η επίσημη γραμμή της Τεχεράνης παραμένει ότι η χώρα αντιμετωπίζει «δυσκολία», όχι κατάρρευση.
Η οικονομική θηλιά σφίγγει – Αλλά ο Τραμπ έχει ακόμη ένα πρόβλημα
Τα πέντε μέτωπα αποτυπώνουν μια οικονομία που βρίσκεται υπό εξαιρετικά μεγάλη πίεση:
- Ριάλ: 2,02 εκατ./δολάριο
- Πληθωρισμός 2026: 68,9%
- ΑΕΠ 2026: -5,4%
- Πετρέλαιο: εξαγωγές «ουσιαστικά σταματημένες»
- Αγοραστική δύναμη: ισχυρή υποχώρηση
Όμως η οικονομική κατάρρευση και η πολιτική υποχώρηση δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Το Ιράν έχει αποδείξει επί δεκαετίες ότι διαθέτει υψηλή ανοχή στις κυρώσεις και στην οικονομική απομόνωση. Και η σημερινή κρίση προσθέτει έναν ακόμη κίνδυνο: όσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση, τόσο αυξάνεται και το κίνητρο της Τεχεράνης να χρησιμοποιήσει τα στρατιωτικά και γεωπολιτικά εργαλεία που εξακολουθεί να διαθέτει.
Αυτό είναι πλέον το μεγάλο στοίχημα του Τραμπ: αν η οικονομία του Ιράν «σπάσει» πριν η Τεχεράνη αποφασίσει ότι δεν έχει τίποτα άλλο να χάσει.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
