Η Ευρώπη γράφει νέο δόγμα ασφαλείας: Ρωσία, Κίνα και η «απρόβλεπτη Αμερική» αλλάζουν τα πάντα

Η Κομισιόν ετοιμάζει νέα European Security Strategy για τον Σεπτέμβριο – Τέσσερα χρόνια μετά τη Strategic Compass, οι Βρυξέλλες παραδέχονται ουσιαστικά ότι ο κόσμος άλλαξε ξανά

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να ξαναγράψει τη στρατηγική ασφαλείας της.

Και το γεγονός ότι το κάνει μόλις τέσσερα χρόνια μετά τη Strategic Compass αποκαλύπτει πόσο δραματικά έχει αλλάξει το διεθνές περιβάλλον.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποφασίσει να καταρτίσει νέα European Security Strategy, με εξαιρετικά πιεστικό χρονοδιάγραμμα και στόχο να συνδεθεί με την ομιλία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την Κατάσταση της Ένωσης τον Σεπτέμβριο.

Γιατί τόση βιασύνη;

Επειδή η Ευρώπη του 2026 αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τρεις τεράστιες ανατροπές:

τη Ρωσία ως άμεση απειλή ασφαλείας, την Κίνα ως οικονομική και τεχνολογική πρόκληση και μια Αμερική πολύ λιγότερο προβλέψιμη από εκείνη πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η μεταπολεμική ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Από τον πιο αξιόπιστο σύμμαχο στον απρόβλεπτο εταίρο

Ο Pierre Vimont, πρώην κορυφαίος Γάλλος και Ευρωπαίος διπλωμάτης και σήμερα senior fellow του Carnegie Europe, περιγράφει την αλλαγή με ιδιαίτερα σκληρούς όρους.

Κατά την ανάλυσή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μετακινηθεί από τη θέση του πιο αξιόπιστου συμμάχου της Ευρώπης προς εκείνη ενός λιγότερο αξιόπιστου και ενίοτε πιεστικού εταίρου.

Αυτό αλλάζει ολόκληρη την ευρωπαϊκή εξίσωση ασφαλείας.

Για δεκαετίες η Ευρώπη μπορούσε να σχεδιάζει την άμυνά της θεωρώντας δεδομένη την αμερικανική στρατηγική εγγύηση.

Τώρα πρέπει τουλάχιστον να σχεδιάζει και για την περίπτωση που αυτή η εγγύηση δεν λειτουργήσει με τον τρόπο που είχε συνηθίσει.

Η ασφάλεια δεν είναι πλέον μόνο στρατός

Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή είναι ακόμη βαθύτερη.

Στη νέα στρατηγική πραγματικότητα, η ασφάλεια δεν τελειώνει στα άρματα, στα μαχητικά και στους πυραύλους.

Ενέργεια.

Τεχνολογία.

Τεχνητή νοημοσύνη.

Κρίσιμες πρώτες ύλες.

Δίκτυα.

Εφοδιαστικές αλυσίδες.

Μετανάστευση.

Βιομηχανική παραγωγή.

Όλα μπορούν πλέον να μετατραπούν σε εργαλεία γεωπολιτικής πίεσης.

Το Carnegie επισημαίνει ότι η οικονομική υπερεξάρτηση —από την ενέργεια μέχρι τις ψηφιακές εφαρμογές και τα κρίσιμα ορυκτά— αποτελεί πλέον ζήτημα ασφαλείας, επειδή μπορεί να εργαλειοποιηθεί πολιτικά.

Ρωσία, Κίνα, ΗΠΑ: Η τριπλή εξίσωση

Η Ρωσία αποτελεί την πιο άμεση στρατιωτική πρόκληση.

Η Κίνα δημιουργεί διαφορετικού τύπου πίεση: οικονομική, βιομηχανική, τεχνολογική και ολοένα περισσότερο στρατηγική.

Και οι ΗΠΑ δημιουργούν το τρίτο ερώτημα:

πόσο από την ευρωπαϊκή ασφάλεια μπορεί να εξακολουθεί να εξαρτάται από την Ουάσιγκτον;

Ο Vimont θεωρεί ότι η νέα στρατηγική πρέπει να αντιμετωπίσει ακριβώς αυτή τη μετάβαση: ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας απέναντι στη Ρωσία, διαχείριση μιας πολύ δυσκολότερης σχέσης με τις ΗΠΑ και απάντηση στην αυξανόμενη οικονομική, πολιτική και στρατιωτική ισχύ της Κίνας.

Η μεγάλη σύγκρουση μέσα στην ίδια την ΕΕ

Υπάρχει όμως και εσωτερικό πρόβλημα.

Δεν συμφωνούν όλα τα κράτη-μέλη για το πόση εξουσία πρέπει να αποκτήσουν οι Βρυξέλλες στην άμυνα.

Οι προσπάθειες της Κομισιόν να ενθαρρύνει κοινές προμήθειες και βαθύτερη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανιών προκαλούν ανησυχίες σε κυβερνήσεις που θεωρούν την άμυνα πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας.

Και πίσω από όλα βρίσκεται το χρήμα.

Ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει ήδη να χωρέσει γεωργία, κοινωνικές δαπάνες, ανταγωνιστικότητα, πράσινη μετάβαση και τεχνολογία.

Τώρα η ασφάλεια και η άμυνα ζητούν πολύ μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα: Η Ευρώπη λείπει από το τραπέζι

Ίσως η πιο σκληρή διαπίστωση της ανάλυσης αφορά την ευρωπαϊκή διπλωματική ισχύ.

Παρά το τεράστιο οικονομικό της βάρος, η ΕΕ έχει βρεθεί επανειλημμένα στο περιθώριο κρίσιμων διαπραγματεύσεων.

Το Carnegie επισημαίνει την περιορισμένη ευρωπαϊκή παρουσία τόσο στις προσπάθειες διαπραγμάτευσης για την Ουκρανία όσο και στην κρίση της Μέσης Ανατολής.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το πραγματικό διακύβευμα της νέας στρατηγικής.

Η Ευρώπη δεν χρειάζεται απλώς περισσότερα όπλα.

Χρειάζεται να αποφασίσει τι δύναμη θέλει να είναι.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, η συζήτηση αυτή έχει άμεση σημασία.

Εάν η ασφάλεια της ΕΕ επεκταθεί θεσμικά πέρα από τη συμβατική άμυνα προς την ενέργεια, τις υποδομές, τα δίκτυα και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, η γεωγραφική θέση της χώρας αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική αξία.

Ανατολική Μεσόγειος, λιμάνια, LNG, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, θαλάσσιες οδοί και νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ μπορούν να ενταχθούν όλο και περισσότερο στην ίδια ευρωπαϊκή συζήτηση ασφαλείας.

Και υπάρχει ακόμη ένα ελληνικό ερώτημα:

εάν η Ευρώπη αρχίσει να δαπανά πολύ περισσότερα κοινά χρήματα για άμυνα και στρατηγικές υποδομές, ποια θέση θα διεκδικήσει η Ελλάδα στη νέα αρχιτεκτονική;

Η απάντηση θα αρχίσει να φαίνεται τον Σεπτέμβριο.

Γιατί η νέα European Security Strategy δεν αφορά απλώς έναν ακόμη ευρωπαϊκό σχεδιασμό.

Αφορά την προσπάθεια της ΕΕ να απαντήσει σε ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα:

Μπορεί η Ευρώπη να προστατεύσει μόνη της τα συμφέροντά της σε έναν κόσμο όπου δεν μπορεί πλέον να θεωρεί τίποτα δεδομένο;

Πηγή: pagenews.gr