Κατασχέσεις λογαριασμών με ένα «κλικ» από 1η Σεπτεμβρίου – Τι αλλάζει για οφειλέτες και servicers

Η αναγκαστική εκτέλεση περνά σε πλήρως ψηφιακό περιβάλλον: μοναδικός κωδικός για κάθε κατάσχεση, ηλεκτρονική δήλωση τραπεζών και ακριβής χρονοσήμανση – Η διαδικασία γίνεται ταχύτερη, αλλά ανοίγει νέα συζήτηση για την πραγματική προστασία του οφειλέτη

Μια σημαντική αλλαγή στην καθημερινότητα χιλιάδων οφειλετών, τραπεζών, servicers και δικηγόρων τίθεται σε εφαρμογή από την 1η Σεπτεμβρίου 2026.

Οι κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών εις χείρας τρίτου περνούν πλέον σε ένα ουσιαστικά ψηφιακό μοντέλο, στο οποίο η επίδοση, η δήλωση της τράπεζας και η παρακολούθηση της διαδικασίας αποκτούν ηλεκτρονικό αποτύπωμα και συγκεκριμένη χρονοσήμανση.

Η νέα διαδικασία δεν δημιουργεί νέο δικαίωμα κατάσχεσης ούτε καταργεί τις υφιστάμενες προστασίες.

Αλλάζει όμως κάτι εξαιρετικά κρίσιμο:

την ταχύτητα με την οποία μπορεί να ολοκληρώνεται η διαδικασία.

Και σε μια περίοδο κατά την οποία το ιδιωτικό χρέος και οι σχέσεις οφειλετών–servicers βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, η αλλαγή αποκτά σαφές κοινωνικό και πολιτικό βάρος.

Η νομοθετική βάση για την ηλεκτρονική κατάσχεση εις χείρας τρίτου και την ψηφιακή δήλωση τρίτου έχει ήδη περάσει από τη Βουλή, με τις σχετικές ρυθμίσεις να προβλέπουν χρήση της πλατφόρμας της Ομοσπονδίας Δικαστικών Επιμελητών Ελλάδας.

Τι σημαίνει «κατάσχεση εις χείρας τρίτου»

Στην περίπτωση ενός τραπεζικού λογαριασμού, ο πιστωτής δεν έχει τα χρήματα του οφειλέτη στα δικά του χέρια.

Τα διαθέτει η τράπεζα.

Γι’ αυτό, νομικά, η τράπεζα θεωρείται «τρίτος».

Ο πιστωτής επιδίδει κατασχετήριο στην τράπεζα και ζητά να δεσμευθεί η απαίτηση του οφειλέτη έως το ποσό για το οποίο επισπεύδεται η αναγκαστική εκτέλεση.

Η τράπεζα καλείται στη συνέχεια να δηλώσει εάν υπάρχουν διαθέσιμα χρήματα, αν υφίστανται άλλες κατασχέσεις και αν πρόκειται για ποσά που προστατεύονται από τις προβλεπόμενες διατάξεις περί ακατάσχετου.

Οι βασικές δικονομικές προϋποθέσεις δεν αλλάζουν.

Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο η διαδικασία «τρέχει».

Ο ΜΚΔ γίνεται η ψηφιακή ταυτότητα κάθε κατάσχεσης

Κεντρικό εργαλείο του νέου συστήματος είναι ο Μοναδικός Κωδικός Δήλωσης – ΜΚΔ.

Για κάθε κατάσχεση εις χείρας τρίτου θα δημιουργείται ένας ξεχωριστός ηλεκτρονικός κωδικός μέσω της πλατφόρμας της Ομοσπονδίας Δικαστικών Επιμελητών.

Ουσιαστικά πρόκειται για την ψηφιακή «ταυτότητα» της υπόθεσης.

Με τον κωδικό αυτό συνδέονται η πράξη κατάσχεσης και η μεταγενέστερη δήλωση του τρίτου, δηλαδή της τράπεζας.

Η ίδια η νομοθετική ρύθμιση προβλέπει ότι η ηλεκτρονική δήλωση πραγματοποιείται με χρήση του συγκεκριμένου Μοναδικού Κωδικού Δήλωσης στην εγκεκριμένη ψηφιακή πλατφόρμα της ΟΔΕΕ.

Αυτό περιορίζει μια από τις βασικές αδυναμίες του παλαιού συστήματος: τη διάσπαρτη διακίνηση εγγράφων και τη δυσκολία παρακολούθησης του πού ακριβώς βρίσκεται κάθε διαδικασία.

Οι τράπεζες απαντούν πλέον ηλεκτρονικά

Η ουσιαστικότερη αλλαγή αφορά τη δήλωση τρίτου.

Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της διαδικασίας απαιτούσε φυσικά έγγραφα, επιδόσεις και αναζήτηση στις αρμόδιες γραμματείες.

Από τη νέα περίοδο, η δήλωση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας της ΟΔΕΕ, με ηλεκτρονική υπογραφή και ψηφιακή χρονοσήμανση. Η μεταρρύθμιση αυτή προβλέπεται ρητά στο νέο νομοθετικό πλαίσιο για την κατάσχεση εις χείρας τρίτου.

Για τις τράπεζες και τους servicers, αυτό σημαίνει δυνατότητα πολύ ταχύτερης και περισσότερο αυτοματοποιημένης διαχείρισης μεγάλου αριθμού κατασχετηρίων.

Για τον οφειλέτη όμως σημαίνει επίσης ότι τα περιθώρια που δημιουργούσε στην πράξη η γραφειοκρατική καθυστέρηση περιορίζονται σημαντικά.

Η ώρα αποκτά πλέον νομική σημασία

Η ψηφιοποίηση φέρνει και έναν πολύ αυστηρότερο χρονικό μηχανισμό.

Κάθε ηλεκτρονική δήλωση θα συνοδεύεται από εγκεκριμένη χρονοσφραγίδα, ώστε να μην υπάρχει αμφισβήτηση για το πότε ακριβώς υποβλήθηκε.

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο που περιγράφεται στην ΚΥΑ, η προθεσμία λήγει στις 19:00 της τελευταίας ημέρας.

Κατά περίπτωση πρόκειται για την όγδοη ημέρα ή για την ειδική τριακονθήμερη προθεσμία, υπολογιζόμενη από την επομένη της επίδοσης.

Εάν η τελευταία ημέρα είναι εξαιρετέα, η προθεσμία μεταφέρεται στην επόμενη εργάσιμη.

Η αλλαγή μπορεί να φαίνεται τεχνική.

Δεν είναι.

Στην αναγκαστική εκτέλεση, ακόμη και λίγες ώρες μπορούν να έχουν σημαντικές νομικές συνέπειες.

Τι κερδίζει ο οφειλέτης

Η ψηφιοποίηση δεν λειτουργεί μόνο υπέρ του πιστωτή.

Ο δικηγόρος του οφειλέτη θα μπορεί, με την απαιτούμενη εξουσιοδότηση και τον ΜΚΔ, να αποκτά ηλεκτρονική πρόσβαση στις δηλώσεις τρίτου που σχετίζονται με την κατάσχεση.

Αυτό σημαίνει πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια.

Ο οφειλέτης μπορεί να γνωρίζει ταχύτερα:

αν μία τράπεζα δήλωσε ότι διαθέτει χρήματα,

ποιο ποσό δεσμεύθηκε,

αν υπάρχουν άλλες κατασχέσεις,

και ποια είναι η ακριβής κατάσταση της διαδικασίας.

Σήμερα πολλές από αυτές τις πληροφορίες απαιτούν χρόνο και διαδοχικές ενέργειες από δικηγόρους και γραμματείες.

Στο νέο μοντέλο, το ιστορικό της υπόθεσης αποκτά συγκεντρωμένη ψηφιακή εικόνα.

Τι δεν αλλάζει: Το ακατάσχετο δεν καταργείται

Αυτό είναι κρίσιμο να διευκρινιστεί.

Η νέα διαδικασία δεν σημαίνει ότι από την 1η Σεπτεμβρίου μπορούν να κατάσχονται ποσά που σήμερα προστατεύονται από τον νόμο.

Τα υφιστάμενα δικαιώματα, οι εξαιρέσεις και οι κανόνες για ακατάσχετες απαιτήσεις εξακολουθούν να ισχύουν.

Το ίδιο ισχύει και για τα προστατευόμενα ποσά μισθών ή συντάξεων όταν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Άρα το νέο σύστημα δεν διευρύνει από μόνο του το τι μπορεί να κατασχεθεί.

Διευρύνει όμως δραστικά την ταχύτητα και την ιχνηλασιμότητα με την οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί μια νόμιμη κατάσχεση.

Το πολιτικό πρόβλημα: Όταν η ταχύτητα λειτουργεί υπέρ των μεγάλων πιστωτών

Εδώ βρίσκεται και το σημείο που προκαλεί προβληματισμό στον νομικό κόσμο.

Ένα πλήρως ψηφιοποιημένο σύστημα είναι αναμφίβολα αποτελεσματικότερο.

Αλλά η αναγκαστική εκτέλεση δεν είναι μία ουδέτερη διοικητική διαδικασία.

Στη μία πλευρά μπορεί να βρίσκεται ένας μεγάλος servicer ή μια τράπεζα με ισχυρά πληροφοριακά και νομικά συστήματα.

Στην άλλη ένας ιδιώτης οφειλέτης που προσπαθεί να αντιδράσει μέσα σε εξαιρετικά περιορισμένο χρόνο.

Η αυτοματοποίηση επομένως δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα:

η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση των πρακτικών δυνατοτήτων άμυνας του οφειλέτη;

Αυτό θα φανεί στην εφαρμογή.

Νέο κόστος για τους δικαστικούς επιμελητές

Η νέα ΚΥΑ προβλέπει επίσης συγκεκριμένες αμοιβές για τη σύνταξη της έκθεσης κατάσχεσης.

Η αμοιβή ορίζεται στα 150 ευρώ για απαίτηση έως 8.000 ευρώ και στα 300 ευρώ για ποσά άνω των 8.000 ευρώ.

Το μέτρο έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στον δικηγορικό κόσμο, επειδή για έναν ιδιώτη πιστωτή το πρόσθετο κόστος μπορεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο.

Εδώ εμφανίζεται ένα ακόμη παράδοξο.

Το σύστημα γίνεται ευκολότερο και ταχύτερο για όσους πραγματοποιούν αναγκαστικές εκτελέσεις μαζικά —όπως τράπεζες και servicers— αλλά μπορεί να αποδειχθεί αναλογικά ακριβότερο για έναν απλό ιδιώτη που προσπαθεί να εισπράξει μία απαίτηση.

Οι servicers αποκτούν ένα πολύ ισχυρότερο ψηφιακό εργαλείο

Η αλλαγή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του όγκου των μη εξυπηρετούμενων δανείων που βρίσκονται σήμερα υπό διαχείριση εταιρειών servicing.

Οι συγκεκριμένες εταιρείες χειρίζονται χιλιάδες υποθέσεις ταυτόχρονα.

Για έναν μεγάλο οργανισμό, η μετάβαση από χάρτινες διαδικασίες σε ένα σύστημα με:

ΜΚΔ,

ηλεκτρονικές επιδόσεις,

χρονοσήμανση,

ηλεκτρονική δήλωση τρίτου,

και ψηφιακή παρακολούθηση

μπορεί να μεταφραστεί σε θεαματική αύξηση της επιχειρησιακής ταχύτητας.

Και αυτό είναι το στοιχείο που θα πρέπει να παρακολουθηθεί στενά από την 1η Σεπτεμβρίου.

Η μεταρρύθμιση έρχεται πάνω στη μεγάλη πολιτική μάχη για το ιδιωτικό χρέος

Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.

Μόλις λίγες ημέρες πριν από τη ΔΕΘ, κυβέρνηση και αντιπολίτευση συγκρούονται έντονα για το ιδιωτικό χρέος, την πρώτη κατοικία, τον εξωδικαστικό μηχανισμό και τη συμπεριφορά των servicers.

Το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη παρουσιάσει δέσμη 11 παρεμβάσεων που περιλαμβάνουν αυστηρότερους κανόνες για τους servicers, προστασία της κύριας κατοικίας και περιορισμούς στην αναγκαστική εκτέλεση όταν βρίσκεται σε εξέλιξη πραγματική διαπραγμάτευση.

Η κυβέρνηση από την πλευρά της υποστηρίζει ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και ο διευρυμένος εξωδικαστικός μηχανισμός παρέχουν πολύ περισσότερες δυνατότητες ρύθμισης από το παρελθόν.

Η ψηφιοποίηση των κατασχέσεων επομένως μπορεί να μετατραπεί γρήγορα και σε νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.

Η μεγάλη αλλαγή δεν είναι ότι γίνονται περισσότερες κατασχέσεις – Είναι ότι μπορούν να γίνονται γρηγορότερα

Αυτό είναι το βασικό σημείο που πρέπει να κρατήσει ο οφειλέτης.

Από την 1η Σεπτεμβρίου δεν δημιουργείται ένας νέος μηχανισμός κατάσχεσης.

Υπήρχε ήδη.

Δεν καταργείται το ακατάσχετο.

Δεν αλλάζουν αυτομάτως οι νόμιμες προϋποθέσεις αναγκαστικής εκτέλεσης.

Αλλά αλλάζει κάτι εξαιρετικά σημαντικό:

φεύγει μεγάλο μέρος της «τριβής» του παλιού συστήματος.

Η κατάσχεση αποκτά ψηφιακή ταυτότητα.

Η τράπεζα απαντά ηλεκτρονικά.

Η ώρα της δήλωσης καταγράφεται αυτόματα.

Οι εμπλεκόμενοι δικηγόροι έχουν ταχύτερη πρόσβαση.

Και ολόκληρη η διαδικασία γίνεται πιο εύκολα αυτοματοποιήσιμη.

Για το κράτος και τη Δικαιοσύνη αυτό σημαίνει εκσυγχρονισμό.

Για τράπεζες και servicers σημαίνει ταχύτητα.

Για τον οφειλέτη σημαίνει ότι ο χρόνος αντίδρασης γίνεται ακόμη πιο πολύτιμος.

Και γι’ αυτό η πραγματική δοκιμασία του νέου συστήματος δεν θα είναι εάν λειτουργήσει τεχνικά.

Θα είναι αν η ψηφιακή ταχύτητα της αναγκαστικής εκτέλεσης συνοδευτεί στην πράξη από εξίσου αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων εκείνων που βρίσκονται στην άλλη πλευρά της κατάσχεσης.

Πηγή: pagenews.gr