Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν επιστρέφει στο επίκεντρο των παγκόσμιων αγορών με έναν τρόπο που μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνος από μια απλή ημερήσια άνοδο της τιμής του πετρελαίου.
Το Brent ξεπέρασε τα 91 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα, καθώς οι νέες αμερικανικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων και η στρατιωτική απάντηση της Τεχεράνης επανέφεραν τον φόβο σοβαρότερων προβλημάτων στις ενεργειακές ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Στις 09:03 GMT, τα futures του Brent ενισχύονταν κατά 3,58% στα $91,25, ενώ το αμερικανικό WTI κατά 3,55% στα $86,36.
Όμως αυτή τη φορά οι αγορές δεν κοιτούν μόνο το πετρέλαιο.
Κοιτούν τα επιτόκια.
Η νέα άνοδος της ενέργειας έρχεται ακριβώς τη στιγμή που η Federal Reserve έχει υιοθετήσει πιο επιθετικό τόνο απέναντι στον πληθωρισμό.
Και έτσι δημιουργείται μια επικίνδυνη αλληλουχία:
πόλεμος → ακριβότερη ενέργεια → υψηλότερος πληθωρισμός → υψηλότερα επιτόκια → μεγαλύτερο κόστος χρήματος σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Λαράκ: Το χτύπημα που ξύπνησε ξανά τον φόβο του Ορμούζ
Οι ΗΠΑ έπληξαν την Κυριακή δύο ιρανικούς εκτοξευτές στο νησί Λαράκ, μέσα στο Στενό του Ορμούζ.
Ήταν τα πρώτα γνωστά αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν από τα τέλη Ιουλίου.
Η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης προετοιμάζονταν για επιχειρήσεις που απειλούσαν τη ναυσιπλοΐα στο στρατηγικό πέρασμα.
Η Τεχεράνη απάντησε.
Ιρανικά μέσα, επικαλούμενα τους Φρουρούς της Επανάστασης, ανέφεραν επιθέσεις εναντίον δύο αμερικανικών βάσεων στην Ιορδανία.
Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε αμέσως.
Και υπάρχει ένας πολύ συγκεκριμένος λόγος: πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων πετρελαϊκών ροών περνούσε από το Στενό του Ορμούζ.
Το Brent στα $91 – Και ο φόβος δεν είναι μόνο η τιμή
Μια βραχυπρόθεσμη άνοδος του πετρελαίου δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει την παγκόσμια νομισματική πολιτική.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι η διάρκεια.
Εάν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί και οι ενεργειακές ροές αποκατασταθούν, το σοκ μπορεί να περιοριστεί.
Εάν όμως οι επιθέσεις συνεχιστούν και η ναυσιπλοΐα μέσω Ορμούζ παραμείνει περιορισμένη, τότε το πετρέλαιο μπορεί να μετατραπεί ξανά σε μόνιμη πληθωριστική πίεση.
Ήδη, στοιχεία ναυσιπλοΐας που επικαλείται το Reuters έδειχναν ότι μόλις περίπου πέντε ορατά εμπορικά πλοία ημερησίως περνούσαν από το στενό το Σαββατοκύριακο, ένδειξη της συνεχιζόμενης επιφυλακτικότητας των ναυτιλιακών εταιρειών.
Warsh: Το μήνυμα που άλλαξε το παιχνίδι για τη Fed
Η συγκυρία για τις αγορές είναι ιδιαίτερα δύσκολη επειδή η ενεργειακή αναταραχή ακολούθησε το πιο «σκληρό» μήνυμα του προέδρου της Federal Reserve, Κέβιν Γουόρς.
Στο Jackson Hole, ο Warsh κατέστησε σαφές ότι η Fed παραμένει επικεντρωμένη στην επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% και άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω σύσφιξης εάν οι πληθωριστικές πιέσεις επιμείνουν.
Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο.
Οι αγορές αύξησαν την πιθανότητα νέας αύξησης των αμερικανικών επιτοκίων τον Σεπτέμβριο περίπου στο 57%-60%.
Πριν από λίγες ημέρες, το σενάριο αυτό ήταν πολύ λιγότερο βέβαιο.
Τώρα ο πόλεμος προσθέτει έναν ακόμη πληθωριστικό παράγοντα στην εξίσωση.
Η μεγάλη παγίδα των κεντρικών τραπεζών
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό οικονομικό πρόβλημα.
Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου πλήττουν την ανάπτυξη επειδή αυξάνουν το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ταυτόχρονα όμως αυξάνουν και τον πληθωρισμό.
Κανονικά, μια οικονομική επιβράδυνση θα οδηγούσε μια κεντρική τράπεζα προς χαμηλότερα επιτόκια.
Ένα νέο ενεργειακό σοκ μπορεί να την αναγκάσει να κάνει το αντίθετο.
Να διατηρήσει τα επιτόκια υψηλά – ή ακόμη και να τα αυξήσει – την ώρα που η πραγματική οικονομία αρχίζει να δέχεται μεγαλύτερη πίεση.
Αυτό είναι ένα από τα πιο δύσκολα σενάρια για τη νομισματική πολιτική.
Τα αμερικανικά ομόλογα στέλνουν ήδη μήνυμα
Οι αγορές ομολόγων είχαν αρχίσει να προεξοφλούν αυτή τη μετατόπιση πριν ακόμη από τη νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Μετά το Jackson Hole, η απόδοση του αμερικανικού διετούς Treasury αυξήθηκε περίπου 12 μονάδες βάσης, ενώ τη Δευτέρα κινούνταν γύρω στο 4,33%.
Η σημασία του διετούς τίτλου είναι ιδιαίτερη.
Είναι από τα σημεία της καμπύλης αποδόσεων που αντιδρούν περισσότερο στις προσδοκίες για την πολιτική της Fed.
Όταν ανεβαίνει απότομα, η αγορά ουσιαστικά λέει ότι περιμένει υψηλότερα βραχυπρόθεσμα επιτόκια.
Από τον πόλεμο στο στεγαστικό και το επιχειρηματικό δάνειο
Αυτό είναι το σημείο όπου μια στρατιωτική σύγκρουση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά αρχίζει να αγγίζει την πραγματική οικονομία.
Υψηλότερες αποδόσεις στα κρατικά ομόλογα σημαίνουν υψηλότερο κόστος αναχρηματοδότησης.
Για τις κυβερνήσεις.
Για τις επιχειρήσεις.
Για τις τράπεζες.
Και τελικά για τα νοικοκυριά.
Εάν οι αγορές αρχίσουν να πιστεύουν ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα, ακριβαίνουν σταδιακά τα στεγαστικά δάνεια, η επιχειρηματική χρηματοδότηση και η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους.
Γι’ αυτό η πραγματική επίπτωση του Ορμούζ μπορεί να φτάσει πολύ πιο μακριά από την αντλία βενζίνης.
Ευρώπη: Το ενεργειακό σοκ επιστρέφει σε δύσκολη στιγμή
Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε αυτή την εξίσωση.
Μια παρατεταμένη αύξηση των ενεργειακών τιμών θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις ακριβώς τη στιγμή που η ευρωπαϊκή οικονομία χρειάζεται ευνοϊκότερες χρηματοδοτικές συνθήκες.
Οι αγορές παρακολουθούν πλέον τα νέα στοιχεία πληθωρισμού της Ευρωζώνης, τα οποία θα επηρεάσουν τις προσδοκίες για τις επόμενες κινήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Εάν το ενεργειακό κόστος παραμείνει υψηλό, η ΕΚΤ αποκτά μικρότερο περιθώριο να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική.
Και αυτό σημαίνει ότι ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να επηρεάσει έμμεσα και το κόστος χρήματος στην Ευρώπη.
Ιαπωνία: Το γεν πάνω από 160 και τα ομόλογα υπό πίεση
Ακόμη πιο περίπλοκη είναι η κατάσταση στην Ιαπωνία.
Η χώρα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα αδύναμο γεν, υψηλότερο κόστος εισαγόμενης ενέργειας και αυξανόμενες αποδόσεις στα κρατικά ομόλογα.
Ένα ακριβότερο πετρέλαιο σε δολάρια γίνεται ακόμη ακριβότερο όταν το εγχώριο νόμισμα είναι ασθενές.
Αυτό δημιουργεί πρόσθετες εισαγόμενες πληθωριστικές πιέσεις και ενισχύει τα επιχειρήματα για αυστηρότερη νομισματική πολιτική από την Τράπεζα της Ιαπωνίας.
Το πρόβλημα είναι ότι η Ιαπωνία διαθέτει ταυτόχρονα ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια χρέη στον κόσμο.
Άρα η απότομη άνοδος των αποδόσεων έχει και σημαντική δημοσιονομική διάσταση.
Οι μετοχές βλέπουν τον κίνδυνο
Οι χρηματιστηριακές αγορές ξεκίνησαν την εβδομάδα επιφυλακτικά.
Τα αμερικανικά futures υποχώρησαν, ενώ οι ασιατικές αγορές δέχθηκαν πίεση καθώς οι επενδυτές αποτίμησαν ταυτόχρονα τη στρατιωτική κλιμάκωση και το ενδεχόμενο υψηλότερων επιτοκίων.
Αυτός είναι ένας ιδιαίτερα δύσκολος συνδυασμός για τις μετοχές.
Ο πόλεμος αυξάνει το risk premium.
Το ακριβότερο πετρέλαιο πιέζει τα εταιρικά περιθώρια.
Και τα υψηλότερα επιτόκια μειώνουν τις αποτιμήσεις, ιδιαίτερα σε κλάδους που εξαρτώνται έντονα από φθηνή χρηματοδότηση.
Ο χρυσός και το παράδοξο των υψηλών αποδόσεων
Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ο χρυσός συνήθως λειτουργεί ως ασφαλές καταφύγιο.
Υπάρχει όμως μια δεύτερη δύναμη που λειτουργεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Οι υψηλότερες πραγματικές αποδόσεις των ομολόγων κάνουν τα κρατικά χρεόγραφα πιο ελκυστικά έναντι ενός περιουσιακού στοιχείου που δεν προσφέρει τόκο.
Γι’ αυτό ο χρυσός μπορεί να βρίσκεται ταυτόχρονα ανάμεσα σε δύο αντίθετες δυνάμεις: τη γεωπολιτική ζήτηση για ασφάλεια και την πίεση από τα υψηλότερα επιτόκια.
Το κρίσιμο σενάριο δεν είναι τα $91 – Είναι τι γίνεται μετά
Για τις αγορές, τα $91 του Brent δεν αποτελούν από μόνα τους καταστροφικό επίπεδο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν αποτελούν την αρχή μιας νέας ενεργειακής κλιμάκωσης.
Εάν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη επιστρέψουν σε αποκλιμάκωση, το risk premium μπορεί να υποχωρήσει γρήγορα.
Εάν όμως οι επιθέσεις επεκταθούν, οι εξαγωγικές υποδομές του Κόλπου απειληθούν ή η διέλευση από το Στενό του Ορμούζ περιοριστεί ακόμη περισσότερο, η αγορά θα πρέπει να τιμολογήσει ένα πολύ διαφορετικό ενεργειακό περιβάλλον.
Και τότε το βασικό ερώτημα δεν θα είναι μόνο πόσο θα κοστίζει ένα βαρέλι Brent.
Θα είναι πόσο ψηλά θα πρέπει να παραμείνουν τα επιτόκια για να αποτραπεί ένα δεύτερο πληθωριστικό κύμα.
Ο Ορμούζ μπορεί να αλλάξει την παγκόσμια καμπύλη επιτοκίων
Η νέα κλιμάκωση ΗΠΑ–Ιράν δείχνει πόσο γρήγορα ένας γεωπολιτικός κίνδυνος μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.
Ο μηχανισμός είναι πλέον ορατός.
Ορμούζ → πετρέλαιο → πληθωρισμός → Fed και ΕΚΤ → ομόλογα → κόστος χρήματος → ανάπτυξη.
Και αυτή είναι η πραγματική απειλή για τις αγορές.
Όχι απλώς ότι ο πόλεμος θα ανεβάσει προσωρινά την τιμή της ενέργειας, αλλά ότι μπορεί να ανατρέψει την πορεία της παγκόσμιας νομισματικής πολιτικής σε μια στιγμή που επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κυβερνήσεις περίμεναν σταδιακά φθηνότερο χρήμα.
Εάν ο Ορμούζ παραμείνει πηγή ενεργειακής ανασφάλειας, ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να αρχίσει να καθορίζει όχι μόνο την τιμή του πετρελαίου, αλλά και την τιμή του χρήματος σε ολόκληρο τον κόσμο.
Πηγή: pagenews.gr