Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή αρχίζει να μετατρέπεται σε μια νέα μεγάλη οικονομική δοκιμασία για την Ευρώπη.
Με το Στενό του Ορμούζ να παραμένει ουσιαστικά εκτός κανονικότητας, το πετρέλαιο να έχει επιστρέψει πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι και τις πληθωριστικές πιέσεις να αναζωπυρώνονται, στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ενισχύεται πλέον η γραμμή υπέρ νέας αύξησης των επιτοκίων.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Φινλανδίας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Όλι Ρεν, προειδοποίησε σε συνέντευξή του στους Financial Times ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί ακόμη και για μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
«Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για μια παρατεταμένη σύγκρουση, επειδή οι δύο πλευρές –η κυβέρνηση Τραμπ και οι Φρουροί της Επανάστασης– έχουν πραγματικά αντικρουόμενους στόχους.»
Και συμπλήρωσε:
«Μπορεί να δούμε έναν πόλεμο φθοράς στη Μέση Ανατολή.»
Από το Ορμούζ κατευθείαν στη Φρανκφούρτη
Το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στο στρατιωτικό πεδίο.
Η σχεδόν πλήρης διακοπή της φυσιολογικής ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ έχει μετατρέψει την ενέργεια σε βασικό μηχανισμό μετάδοσης της κρίσης προς τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Οι ελπίδες ότι η θερινή προσωρινή εκεχειρία θα επέτρεπε την αποκατάσταση των μεταφορών διαψεύστηκαν, καθώς η συμφωνία κατέρρευσε.
Την Κυριακή οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν ιρανικούς εκτοξευτές πυραύλων σε νησί του Ορμούζ, στην πρώτη αμερικανική επίθεση κατά ιρανικών δυνάμεων εδώ και περισσότερο από έναν μήνα. Η Τεχεράνη απάντησε με πυραύλους εναντίον της Ιορδανίας.
Το αποτέλεσμα αποτυπώθηκε άμεσα στις ενεργειακές αγορές.
Οι τιμές του πετρελαίου επέστρεψαν πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, περίπου 13% υψηλότερα σε σχέση με τις αρχές Αυγούστου και περίπου 25% πάνω από τα επίπεδα πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου.
Ρεν: «Δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού»
Για την ΕΚΤ, η επιστροφή της ενεργειακής πίεσης δημιουργεί ένα γνώριμο αλλά ιδιαίτερα επικίνδυνο δίλημμα.
Από τη μία βρίσκεται η ανάγκη προστασίας της ανάπτυξης. Από την άλλη, η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να επιτρέψει μια νέα μονιμοποίηση του πληθωρισμού πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Ρεν ήταν σαφής:
«Δεν πρέπει να δείξουμε κανέναν εφησυχασμό απέναντι σε αυτές τις πληθωριστικές πιέσεις.»
Και προειδοποίησε:
«Δεν μπορούμε να αντέξουμε άλλη μία κρίση προσιτότητας στην Ευρώπη.»
Η παρέμβασή του έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ο Φινλανδός κεντρικός τραπεζίτης μέχρι πρόσφατα έδινε μεγαλύτερο βάρος στους κινδύνους για την ανάπτυξη.
Η σημερινή μετατόπισή του προς μια αυστηρότερη νομισματική γραμμή υποδηλώνει ότι το στρατόπεδο υπέρ υψηλότερων επιτοκίων διευρύνεται μέσα στο Διοικητικό Συμβούλιο.
Οι αγορές βλέπουν αύξηση επιτοκίων στις 10 Σεπτεμβρίου
Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι πλέον η 10η Σεπτεμβρίου.
Τότε συνεδριάζει η ΕΚΤ και οι επενδυτές αποτιμούν πιθανότητα άνω του 95% για αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,50%.
Μάλιστα, οι αγορές έχουν ήδη ενσωματώσει πλήρως ακόμη μία αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης έως τον Φεβρουάριο, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει το επιτόκιο στο 2,75%.
Ο ίδιος ο Ρεν δεν δεσμεύτηκε επισήμως υπέρ μιας αύξησης τον Σεπτέμβριο, χαρακτήρισε όμως την τιμολόγηση των αγορών «κατανοητή» και υπογράμμισε ότι οι επόμενες αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται συνεδρίαση προς συνεδρίαση.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει ως ο μεγάλος φόβος
Το νέο ενεργειακό σοκ έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή.
Οι εκτιμήσεις πριν από τη σημερινή ανακοίνωση των στοιχείων έδειχναν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα μπορούσε να έχει ανέβει στο 3,3% τον Αύγουστο από 2,9% τον Ιούλιο.
Ήδη βρίσκεται πάνω από τον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% της ΕΚΤ από τον Μάρτιο.
Το θετικό στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με τον Ρεν, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ενός δεύτερου γύρου πληθωριστικών επιπτώσεων μέσω ενός σπιράλ μισθών και τιμών.
Ωστόσο, η ΕΚΤ έχει έναν επιπλέον λόγο να είναι προσεκτική: τόσο μετά την πανδημία όσο και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι αρχικές προβλέψεις είχαν υποτιμήσει τη διάρκεια και την ένταση του πληθωριστικού κύματος.
Η ελληνική διάσταση: Στεγαστικά, επιχειρήσεις και κόστος χρήματος
Για την Ελλάδα, η συζήτηση στη Φρανκφούρτη δεν είναι θεωρητική.
Μια νέα περίοδος αυξημένων ευρωπαϊκών επιτοκίων σημαίνει ότι η αποκλιμάκωση του κόστους χρήματος μπορεί να καθυστερήσει ή ακόμη και να αντιστραφεί.
Το πρώτο μέτωπο είναι τα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο και η συνολική τιμολόγηση νέων στεγαστικών και επιχειρηματικών πιστώσεων.
Το δεύτερο αφορά τις επιχειρήσεις, καθώς υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης νέων επενδύσεων.
Και το τρίτο αφορά τις αγορές κρατικού χρέους, όπου η επανατιμολόγηση των προσδοκιών για τα ευρωπαϊκά επιτόκια μπορεί να επηρεάσει συνολικά τις αποδόσεις των ομολόγων.
Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε σαφώς ισχυρότερη θέση από εκείνη των προηγούμενων κρίσεων. Αυτό όμως δεν την απομονώνει από ένα διεθνές σοκ στο κόστος της ενέργειας και του χρήματος.
Το νέο ευρωπαϊκό δίλημμα: Πληθωρισμός ή ανάπτυξη
Υπάρχει πάντως μία σημαντική διαφορά σε σχέση με προηγούμενα ενεργειακά σοκ.
Η οικονομία της Ευρωζώνης εμφανίζεται ανθεκτικότερη από ό,τι αναμενόταν.
Ο Ρεν μίλησε για «αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα» της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ εκτίμησε ότι η ανάπτυξη της Φινλανδίας μπορεί φέτος να κινηθεί μεταξύ 1,5% και 2%, σημαντικά υψηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψη του 0,7%.
Αυτό ακριβώς, όμως, δίνει στην ΕΚΤ μεγαλύτερο περιθώριο να επικεντρωθεί ξανά στον πληθωρισμό.
Η μεγάλη ευρωπαϊκή οικονομική ιστορία του φθινοπώρου μπορεί επομένως να γραφτεί χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη Φρανκφούρτη.
Εάν η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν παραταθεί και το Ορμούζ παραμείνει υπό πίεση, η Ευρώπη κινδυνεύει να αντιμετωπίσει έναν νέο κύκλο ακριβής ενέργειας ακριβώς τη στιγμή που πίστευε ότι είχε αφήσει πίσω της τη μεγάλη πληθωριστική κρίση.
Και τότε η αλυσίδα είναι ξεκάθαρη:
Ορμούζ → πετρέλαιο και φυσικό αέριο → πληθωρισμός → ΕΚΤ → ακριβότερο χρήμα → νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Αυτός είναι πλέον ο οικονομικός κίνδυνος πίσω από έναν πόλεμο που βρίσκεται πολύ μακριά από την Ευρώπη γεωγραφικά — αλλά ολοένα και πιο κοντά στην τσέπη των Ευρωπαίων.
Πηγή: Pagenews.gr