Φινλανδία: Η μεγαλύτερη άσκηση πολιτικής άμυνας στην Ευρώπη

Με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις ανησυχίες για τη Ρωσία, η Φινλανδία οργάνωσε στο Κουόπιο τη μεγαλύτερη άσκηση πολιτικής άμυνας στην Ευρώπη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πάνω από 2.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε ένα σενάριο που δοκίμασε αντοχές, ετοιμότητα και αντανακλαστικά σε συνθήκες κρίσης.

Άσκηση σε καταφύγια και σε πραγματικές συνθήκες πίεσης

Σε ένα καταφύγιο πολιτικής άμυνας λαξευμένο στον βράχο, πίσω από πόρτες που έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν ακόμη και σε πυρηνική ή βιολογική επίθεση, Φινλανδοί κληρωτοί εκπαιδεύτηκαν να ελέγχουν επίπεδα ακτινοβολίας και να λειτουργούν έναν χώρο που, σε περίπτωση ανάγκης, μπορεί να προστατεύσει χιλιάδες ανθρώπους. Την ίδια ώρα, σε εσωτερικό χώρο που συνήθως χρησιμοποιείται ως γυμναστήριο, εκατοντάδες πολίτες περνούσαν τη νύχτα σε στρατιωτικά κρεβάτια.

Η άσκηση «Shelter 2026» στο Κουόπιο συγκέντρωσε περισσότερους από 2.000 συμμετέχοντες, ανάμεσά τους εθελοντές και φοιτητές, και θεωρείται η μεγαλύτερη άσκηση πολιτικής άμυνας στην Ευρώπη από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το σενάριο προέβλεπε ότι κρίσιμες υποδομές της κεντρικής φινλανδικής πόλης, όπως η ηλεκτροδότηση και η ύδρευση, είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας έπειτα από κυβερνοεπιθέσεις, ενώ υπήρχε και κίνδυνος πυραυλικών πληγμάτων από τη γειτονική Ρωσία.

Στόχος ήταν οι τοπικές αρχές και οι απλοί πολίτες να δοκιμάσουν στην πράξη τι θα έκαναν σε μια πραγματική επίθεση. Όμως, όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ, τα υπόγεια καταφύγια, αν και προσφέρουν σημαντική προστασία από πυραύλους, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν από μόνα τους το ευρύτερο πλέγμα δολιοφθοράς και αποσταθεροποίησης που δυτικοί αξιωματούχοι αποδίδουν στη Ρωσία σε όλη την Ευρώπη.

Το μήνυμα της Φινλανδίας προς τη Μόσχα

Το φιλανδικό σενάριο δεν περιορίζεται σε κλασικές πολεμικές απειλές. Περιλαμβάνει πυρκαγιές, επιθέσεις σε εγκαταστάσεις ύδρευσης και ηλεκτροπαραγωγής και αποστολή drones για επιχειρήσεις δολιοφθοράς μέσα στον εναέριο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα σύνορα της Φινλανδίας με τη Ρωσία ξεπερνούν τα 1.300 χιλιόμετρα, από τη Βαλτική Θάλασσα έως τον Αρκτικό Κύκλο, γεγονός που καθιστά τη χώρα ιδιαίτερα ευαίσθητη στις εξελίξεις στην ανατολική πτέρυγα της Ευρώπης.

Το 2024, η Φινλανδία και η Σουηδία εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία. Έως τότε, οι Φινλανδοί είχαν προετοιμαστεί να υπερασπιστούν σχεδόν μόνοι τη χώρα τους απέναντι στη Ρωσία. Για τον απόστρατο συνταγματάρχη Άσκο Μούχονεν, που οργάνωσε την άσκηση, η άμυνα της Φινλανδίας δεν στηρίζεται μόνο στις ένοπλες δυνάμεις αλλά και στη νοοτροπία των πολιτών, οι οποίοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν ευθύνη για την ασφάλεια της χώρας.

Ο ίδιος αποδίδει αυτή τη στάση και στο σύστημα της υποχρεωτικής θητείας, το οποίο συνέχισε να ισχύει στη Φινλανδία ακόμη και μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Ο 23χρονος κληρωτός Γίρι Πιετικαϊνεν το θέτει απλά: «Είναι καθήκον μας να υπηρετήσουμε και να προστατεύσουμε αυτή τη χώρα, όπως έκαναν οι άνθρωποι πριν από εμάς. Γι’ αυτό έχουμε την ανεξαρτησία μας».

Ουκρανικά διδάγματα και νέοι κίνδυνοι

Η εμπειρία της Ουκρανίας διατρέχει ολόκληρη την προσέγγιση της Φινλανδίας. Ο Μούχονεν υποστηρίζει ότι η χώρα πρέπει να αντλήσει μαθήματα από τον πόλεμο, καθώς στην Ουκρανία οι πολίτες συχνά έχουν μόνο λίγα λεπτά για να αναζητήσουν προστασία σε σταθμό του μετρό ή σε υπόγειο χώρο στάθμευσης. Γι’ αυτό, όπως εξηγεί, χρειάζονται καταφύγια στα οποία μπορεί κανείς να φτάσει γρήγορα και τα οποία προσφέρουν μια στοιχειώδη προστασία, χωρίς να είναι απαραίτητο να αντέχουν σε πυρηνική επίθεση.

Το μεγαλύτερο καταφύγιο στο Κουόπιο μπορεί να φιλοξενήσει έως 7.000 ανθρώπους. Αντίθετα, στην Ουκρανία πολλοί πολίτες δεν έχουν αντίστοιχη επιλογή όταν ακούνε σειρήνες ή όταν δέχονται επίθεση. Ο ουκρανός φοιτητής Ντμίτρο Ούντιλα, που σπουδάζει στο πανεπιστήμιο του Κουόπιο, θυμάται ότι βρισκόταν στο σπίτι του στην Οδησσό στις 24 Φεβρουαρίου 2022, όταν ρωσικοί πύραυλοι έπληξαν την πόλη την πρώτη ημέρα του πολέμου. Όπως περιγράφει, κρύφτηκε στο χολ της πολυκατοικίας του επειδή δεν είχε πού αλλού να πάει.

Για τον ίδιο, η εκπαίδευση για τέτοιες συνθήκες θα ήταν πολύ χρήσιμη στην Ουκρανία, επειδή, όπως λέει, κανείς δεν περίμενε ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί.

Κυβερνοεπιθέσεις, ύποπτα περιστατικά και ετοιμότητα 72 ωρών

Ο διευθύνων σύμβουλος της Savon Voima, Γιούχα Ράσαναν, αναφέρει ότι στην περιοχή του Κουόπιο η μεγαλύτερη απειλή για τις ενεργειακές υποδομές είναι συνήθως οι έντονες χιονοπτώσεις, οι καταιγίδες και οι κακές καιρικές συνθήκες. Ωστόσο, μετά την εισβολή στην Ουκρανία και την απόφαση της εταιρείας να σταματήσει τις αγορές ρωσικού βιοκαυσίμου, οι κυβερνοεπιθέσεις στο δίκτυο αυξήθηκαν σημαντικά.

Πέρυσι, τεχνικοί εντόπισαν επίσης τουλάχιστον δέκα αυτοκόλλητα σε ιδιαίτερα ευάλωτα σημεία της ενεργειακής υποδομής, ενώ και άλλες ενεργειακές εταιρείες στη Φινλανδία έχουν αναφέρει παρόμοιες περιπτώσεις χωρίς να γνωρίζουν την προέλευσή τους. Ο Ράσαναν τονίζει ότι μια έκρηξη σε τέτοιο σημείο θα μπορούσε να καταστρέψει ολόκληρο το φράγμα. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί και drones πάνω από γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να έχουν ταυτοποιηθεί οι υπεύθυνοι.

Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι δεν είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν όλες οι απειλές, γι’ αυτό έχει σημασία οι πολίτες να μπορούν να αυτοσυντηρηθούν χωρίς βοήθεια για τουλάχιστον 72 ώρες, αν υπάρξει διακοπή ρεύματος ή αν το νερό καταστεί ακατάλληλο προς πόση. Η Φινλανδική Υπηρεσία Ασφαλείας και Πληροφοριών αναφέρει ότι εξέτασε ευρύ φάσμα αναφορών και δεν εντόπισε κάτι ανησυχητικό, ενώ διευκρινίζει πως από το 2022 οι πολίτες είναι πιο επιφυλακτικοί και αναφέρουν συχνότερα περιστατικά, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις εξηγούνται από καθημερινές δραστηριότητες.

Η 32χρονη Βούοκκο Λάχτινεν, μιλώντας σε σάουνα στο Κουόπιο, σημειώνει ότι μικρά περιστατικά συμβαίνουν συνεχώς, όπως η ρωσική παρεμβολή σε σήματα GPS. Για εκείνη, η καλύτερη άμυνα της Φινλανδίας είναι να μην αποτελεί εύκολο στόχο, κάτι που απαιτεί ισχυρές ένοπλες δυνάμεις αλλά και πολίτες που αισθάνονται πως έχουν κάτι για το οποίο αξίζει να αγωνιστούν.

Μνήμη πολέμου και συλλογική ευθύνη

Η ιστορική μνήμη βαραίνει έντονα στη Φινλανδία. Στους πολέμους με τη Σοβιετική Ένωση, η χώρα έχασε περίπου το 11% της επικράτειάς της και πάνω από 400.000 άνθρωποι, περίπου το 12% του πληθυσμού, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους σε περιοχή που σήμερα ανήκει στη δυτική Ρωσία. Στο μουσείο βετεράνων του Κουόπιο, ο 95χρονος Ρίστο Μένκονεν θυμάται τις βομβιστικές επιθέσεις της εποχής, ενώ η 102χρονη Πίρκο Νάουκαρινεν περιγράφει τη δική της εμπειρία κοντά στο μέτωπο, όταν εργαζόταν σε κινητή κουζίνα και προσπαθούσε να προστατευτεί από τους βομβαρδισμούς.

Η 92χρονη Άιλι Τόιβανεν αφηγείται πως αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι της δύο φορές κατά τη διάρκεια των πολέμων, ενώ όταν ο Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022 φοβήθηκε ότι θα αναγκαζόταν να φύγει για τρίτη φορά. Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, στο καταφύγιο του Κουόπιο περνούν μαθητές και φοιτητές για να δουν στην πράξη πώς λειτουργεί η πολιτική άμυνα. Η 11χρονη Αμάντα Χιλ λέει ότι τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν αυτά τα πράγματα, επειδή ίσως χρειαστεί κάποτε να δράσουν μόνα τους.

Ο Πιετικαϊνεν, καθισμένος στο πάτωμα του καταφυγίου μαζί με άλλους κληρωτούς, εξηγεί πως δεν θεωρεί παράλογο να προετοιμάζεται κανείς για μια κρίση. «Είμαστε Φινλανδοί, οπότε είμαστε κάπως απαισιόδοξοι για τη ζωή», λέει, προσθέτοντας ότι η ιστορία δείχνει τι μπορεί να συμβεί με τη Ρωσία. Και ο Μούχονεν κλείνει με μια φράση που συνοψίζει τη φινλανδική στάση απέναντι στις απειλές από τη Μόσχα: «Μη πιστεύετε τι λένε, παρατηρήστε τι κάνουν».

Πηγή: Pagenews.gr