Η ιστορία της εύθραυστης κατάπαυσης πυρός στη Γάζα συνήθως περιγράφεται με στρατιωτικούς όρους.
Επιθέσεις.
Παραβιάσεις.
Νεκροί.
Ζώνες ασφαλείας.
Διαπραγματεύσεις για αφοπλισμό και αποχώρηση.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη εξίσωση που εξηγεί γιατί οποιαδήποτε μακροχρόνια διευθέτηση παραμένει τόσο δύσκολη.
Και αυτή βρίσκεται όχι στη Γάζα, αλλά στην Κνεσέτ και στην ισραηλινή κάλπη της 27ης Οκτωβρίου.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου πλησιάζει στις εκλογές με έναν κατακερματισμένο δεξιό χώρο, σκληρούς εταίρους που δεν θέλουν να εμφανιστούν ότι αποδέχονται «τερματισμό» του πολέμου και μία συμμαχία που μπορεί να χαθεί όχι επειδή η Αριστερά κερδίζει, αλλά επειδή μικρά δεξιά κόμματα κινδυνεύουν να μη φτάσουν καν το εκλογικό όριο του 3,25%.
Αυτό αλλάζει ριζικά τα κίνητρα του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
Το ceasefire υπάρχει – αλλά η βία δεν σταμάτησε
Η κατάπαυση πυρός που ανακοινώθηκε τον Οκτώβριο του 2025 πράγματι μείωσε σημαντικά την ένταση της σύγκρουσης και οδήγησε στην απελευθέρωση των εναπομεινάντων Ισραηλινών ομήρων.
Δεν έφερε όμως πλήρη παύση των εχθροπραξιών.
Ο ΟΗΕ καταγράφει συνεχιζόμενα ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα, βομβαρδισμούς και πυρά, ενώ σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας οι νεκροί από την ανακοίνωση της εκεχειρίας είχαν φτάσει τους 1.303 έως τις 26 Αυγούστου, με 4.336 τραυματίες.
Η συνολική εικόνα, επομένως, είναι παράδοξη:
υπάρχει πολιτικό πλαίσιο κατάπαυσης πυρός, αλλά δεν υπάρχει πλήρης ειρήνη στο πεδίο.
Ο Μπεν-Γκβιρ έχει ήδη δείξει μέχρι πού είναι διατεθειμένος να φτάσει
Ο Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα των περιορισμών που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου.
Όταν συμφωνήθηκε προηγούμενη εκεχειρία στη Γάζα, ο Μπεν-Γκβιρ παραιτήθηκε από την κυβέρνηση, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία απαράδεκτη, και επέστρεψε μόνον όταν το Ισραήλ επανέλαβε τις επιχειρήσεις.
Το μήνυμα προς τον Νετανιάχου ήταν σαφές.
Για τον ηγέτη του Otzma Yehudit, μια μακροχρόνια παύση που θα αφήνει τη Γάζα χωρίς μόνιμη ισραηλινή παρουσία δεν είναι απλώς διαφωνία τακτικής.
Είναι κόκκινη γραμμή.
Και σήμερα ο Μπεν-Γκβιρ πηγαίνει ακόμη πιο μακριά, προωθώντας σχέδιο για απομάκρυνση των Παλαιστινίων από τη Γάζα και ενισχύοντας τη σκληρή γραμμή ενόψει της κάλπης.
Σμότριτς: Ο δεύτερος πόλος πίεσης
Ο Μπεζαλέλ Σμότριτς κινείται στην ίδια στρατηγική κατεύθυνση, αν και με διαφορετικό πολιτικό ύφος.
Το κόμμα του βρίσκεται κοντά στο εκλογικό όριο και ο ίδιος επιχειρεί να προστατεύσει τη θέση του μέσα στη δεξιά πολυκατοικία.
Παραμένει εταίρος του Νετανιάχου, έχει όμως επανειλημμένα χαράξει κόκκινες γραμμές γύρω από τη Γάζα και τη συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης. Σε πρόσφατη συνέντευξη αναγνώρισε μάλιστα ότι Μπεν-Γκβιρ είχε φύγει και επιστρέψει, ενώ ο ίδιος παρέμεινε στην κυβέρνηση αλλά «ήξερε να βάζει κόκκινες γραμμές».
Αυτό είναι το κρίσιμο.
Ο Νετανιάχου δεν διαπραγματεύεται μόνο με τη Χαμάς, την Ουάσιγκτον, την Αίγυπτο ή το Κατάρ.
Διαπραγματεύεται ταυτόχρονα με τη δική του Δεξιά.
Η κάλπη άλλαξε το ημερολόγιο της Γάζας
Οι εκλογές στις 27 Οκτωβρίου μετατρέπουν πλέον κάθε κίνηση στη Γάζα σε εκλογική απόφαση.
Ο Νετανιάχου πιέζει αυτή τη στιγμή Μπεν-Γκβιρ, Σμότριτς και άλλους δεξιούς σχηματισμούς να αποφύγουν τον κατακερματισμό που θα μπορούσε να αφήσει ψήφους εκτός Κνεσέτ.
Ο φόβος του είναι απλός:
αν μικρά κόμματα της Δεξιάς δεν ξεπεράσουν το 3,25%, ο δεξιός συνασπισμός μπορεί να χάσει έδρες ακόμη κι αν συνολικά συγκεντρώσει μεγάλο αριθμό ψήφων.
Άρα ο πρωθυπουργός χρειάζεται να κρατήσει τους δεξιούς ψηφοφόρους συσπειρωμένους.
Και σε αυτό το περιβάλλον, μια συμφωνία στη Γάζα που οι Μπεν-Γκβιρ και Σμότριτς θα παρουσιάσουν ως «υποχώρηση» μπορεί να γίνει εκλογικά πολύ επικίνδυνη.
Ο πραγματικός φόβος του Νετανιάχου είναι πλέον και δεξιά του
Οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν πόσο ρευστή είναι η κατάσταση.
Σταθμισμένος μέσος όρος δημοσκοπήσεων στις 4 Σεπτεμβρίου εμφανίζει το Likud περίπου στις 25 έδρες, το Otzma Yehudit κοντά στις 8 και το Religious Zionism οριακά χαμηλότερα, ενώ νέοι και αναδιατασσόμενοι σχηματισμοί μπορούν να μεταβάλουν δραστικά την αριθμητική των μπλοκ.
Δεν υπάρχει δηλαδή μία καθαρή «αντιπολίτευση εναντίον Νετανιάχου».
Υπάρχει ένας ολόκληρος πόλεμος αναδιάταξης μέσα στη Δεξιά.
Και εκεί ακριβώς η Γάζα λειτουργεί ως τεστ ιδεολογικής αυθεντικότητας.
Ο Μπένετ υπάρχει – αλλά δεν είναι πλέον ο μοναδικός μεγάλος αντίπαλος
Το αρχικό σενάριο ότι ο Ναφτάλι Μπένετ είναι ο μοναδικός δεξιός αντίπαλος που απειλεί τον Νετανιάχου έχει επίσης αλλάξει.
Ο Μπένετ παραμένει σημαντικός παράγοντας, όμως ο αντιπολιτευτικός χώρος έχει αναδιαταχθεί και νέες δημοσκοπήσεις καταγράφουν ισχυρή παρουσία και άλλων σχηματισμών, με τον Γκάντι Άιζενκοτ και το Yashar να έχουν επίσης εμφανιστεί πολύ ψηλά.
Άρα το πολιτικό πρόβλημα του Νετανιάχου είναι διπλό:
πρέπει να προστατεύσει τα δεξιά του νώτα χωρίς να χάσει τους πιο μετριοπαθείς ψηφοφόρους του κέντρου.
Και μια συμφωνία στη Γάζα μπορεί να τον βοηθήσει στη μία πλευρά αλλά να τον πλήξει στην άλλη.
Γιατί μια πραγματική συμφωνία είναι πιο δύσκολη από μια εύθραυστη εκεχειρία
Εδώ βρίσκεται το βασικό πολιτικό παράδοξο.
Μια ατελής εκεχειρία επιτρέπει στον Νετανιάχου να ισχυρίζεται ταυτόχρονα δύο πράγματα:
ότι δεν έχει εγκαταλείψει τους στρατιωτικούς στόχους του Ισραήλ και ότι συνεργάζεται με την Ουάσιγκτον και τους μεσολαβητές για να περιοριστεί η σύγκρουση.
Μια οριστική συμφωνία είναι πολύ πιο δύσκολη.
Θα απαιτούσε σαφή απάντηση σε ζητήματα όπως:
- η ισραηλινή στρατιωτική παρουσία μέσα στη Γάζα,
- ο αφοπλισμός της Χαμάς,
- ποιος θα διοικεί την περιοχή,
- ποιος θα ελέγχει την ανθρωπιστική βοήθεια,
- πώς θα ξεκινήσει η ανοικοδόμηση,
- και αν θα επιτραπεί η επιστροφή σε μια μορφή παλαιστινιακής πολιτικής διοίκησης.
Σε κάθε ένα από αυτά, οι διαφορές μεταξύ του διεθνούς διαπραγματευτικού πλαισίου και της σκληρής ισραηλινής Δεξιάς παραμένουν τεράστιες.
Η πιο σκληρή Δεξιά θέλει κάτι πολύ διαφορετικό από «ceasefire»
Οι τελευταίες παρεμβάσεις Μπεν-Γκβιρ δείχνουν μάλιστα ότι για ένα σημαντικό τμήμα της κυβερνητικής Δεξιάς το τελικό ζητούμενο δεν είναι απλώς η ασφάλεια των συνόρων.
Ο ίδιος έχει προωθήσει σχέδιο μαζικής «μετανάστευσης» Παλαιστινίων από τη Γάζα, ενώ υπουργοί και βουλευτές έχουν συμμετάσχει σε κινητοποιήσεις υπέρ της επανίδρυσης ισραηλινών οικισμών στον θύλακα.
Αυτές οι θέσεις βρίσκονται πολύ μακριά από τα μοντέλα που συζητούν διεθνείς μεσολαβητές για σταθεροποίηση, ανοικοδόμηση και παλαιστινιακή διοίκηση.
Και επομένως οποιαδήποτε συμφωνία που πλησιάζει τις θέσεις Κατάρ–Αιγύπτου–ΗΠΑ κινδυνεύει να παρουσιαστεί από τα δεξιά του Νετανιάχου ως στρατηγική υποχώρηση.
Δεν σημαίνει ότι η Χαμάς δεν είναι πρόβλημα
Υπάρχει όμως μια απαραίτητη διόρθωση στην αρχική ερμηνεία.
Δεν μπορούμε να πούμε ότι η αποτυχία της εκεχειρίας οφείλεται μόνο στην εσωτερική πολιτική του Νετανιάχου.
Η Χαμάς παραμένει κρίσιμος παράγοντας.
Υπάρχουν ανοιχτές διαφορές για τον αφοπλισμό, τη μελλοντική διοίκηση της Γάζας, την εφαρμογή των όρων της συμφωνίας και την ασφάλεια.
Το Ισραήλ επικαλείται επίσης παραβιάσεις της εκεχειρίας για τη συνέχιση επιχειρήσεων.
Άρα η εσωτερική πολιτική του Ισραήλ δεν αντικαθιστά το στρατιωτικό και διαπραγματευτικό πρόβλημα.
Το κάνει όμως πολύ δυσκολότερο να λυθεί.
Το κρίσιμο σενάριο είναι πλέον μετά τις 27 Οκτωβρίου
Αν κάτι μπορεί πραγματικά να αλλάξει την εξίσωση, αυτό είναι η σύνθεση της επόμενης Κνεσέτ.
Εάν ο επόμενος πρωθυπουργός —Νετανιάχου ή άλλος— μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση χωρίς εξάρτηση από Μπεν-Γκβιρ και Σμότριτς, το διαπραγματευτικό περιθώριο για τη Γάζα διευρύνεται αισθητά.
Εάν, αντίθετα, η εκλογική αριθμητική οδηγήσει ξανά σε κυβέρνηση που στηρίζεται στα ίδια κόμματα, τα βασικά κίνητρα δύσκολα θα αλλάξουν.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο των εκλογών.
Δεν θα αποφασίσουν μόνο ποιος θα γίνει πρωθυπουργός.
Θα αποφασίσουν πόσο πολιτικό κόστος θα έχει για τον επόμενο πρωθυπουργό να υπογράψει μια πραγματική ειρήνη στη Γάζα.
Η μεγάλη εικόνα: Η Γάζα έχει πλέον και εκλογικό ημερολόγιο
Για μήνες, η διεθνής διπλωματία αντιμετωπίζει τη Γάζα κυρίως ως πρόβλημα στρατιωτικών εγγυήσεων και εφαρμογής μιας συμφωνίας.
Αυτό είναι μόνο η μισή εικόνα.
Η άλλη μισή είναι ότι ο άνθρωπος που πρέπει να υπογράψει και να εφαρμόσει οποιονδήποτε συμβιβασμό πρέπει επίσης να επιβιώσει πολιτικά την επόμενη ημέρα.
Για τον Νετανιάχου, αυτή η επόμενη ημέρα είναι πλέον η 27η Οκτωβρίου.
Γι’ αυτό η ισραηλινή εκλογική αριθμητική έχει γίνει σχεδόν τόσο σημαντική για τη Γάζα όσο οι διαπραγματεύσεις στο Κάιρο ή στη Ντόχα.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι απλώς εάν υπάρχει ένα σχέδιο που θα μπορούσαν θεωρητικά να αποδεχθούν Ισραήλ και Χαμάς.
Είναι αν υπάρχει ισραηλινή κυβέρνηση που μπορεί πολιτικά να επιβιώσει αφού το υπογράψει.
Και όσο η απάντηση σε αυτό παραμένει αβέβαιη, η κατάπαυση πυρός θα παραμένει εύθραυστη — ανεξάρτητα από το πόσες νέες φόρμουλες θα γράψουν οι διεθνείς μεσολαβητές.
Πηγή: pagenews.gr