«Ο Τραμπ κυβερνά τη Γάζα — αλλά όχι το έδαφός της»: Η “Board of Peace” μπροστά σε μια εκρηκτική παγίδα

Το διεθνές μοντέλο διακυβέρνησης που δημιούργησε η Ουάσιγκτον για την ανοικοδόμηση της Γάζας βρίσκεται αντιμέτωπο με το δυσκολότερο ερώτημα: μπορεί να διοικεί έναν τόπο χωρίς να έχει τον τελευταίο λόγο για το ποιος ελέγχει τη γη του; Οι πιέσεις της ισραηλινής Δεξιάς για εποικισμούς αποκαλύπτουν ένα επικίνδυνο θεσμικό κενό

Η Board of Peace του Ντόναλντ Τραμπ δημιουργήθηκε για να αποτελέσει τον μηχανισμό που θα οδηγήσει τη Γάζα από τον πόλεμο στη μεταβατική διακυβέρνηση, την ανοικοδόμηση και —τουλάχιστον θεωρητικά— σε μια μελλοντική παλαιστινιακή αυτοδιοίκηση.

Όμως πίσω από το φιλόδοξο αυτό σχέδιο υπάρχει μια θεμελιώδης αντίφαση: μπορείς να διοικείς τη Γάζα χωρίς να ελέγχεις ποιος αποφασίζει για το ίδιο το έδαφός της;

Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η ισραηλινή σκληρή Δεξιά πιέζει για επανεγκατάσταση εβραϊκών οικισμών στη Λωρίδα της Γάζας.

Και εάν αυτή η πίεση μετατραπεί κάποτε σε κυβερνητική απόφαση, η Board of Peace θα μπορούσε να βρεθεί μπροστά στην πρώτη πραγματικά υπαρξιακή δοκιμασία της.

Όχι επειδή θα έχει καταρρεύσει η εκεχειρία.

Αλλά επειδή θα αποκαλυφθεί ότι ο διεθνής μηχανισμός που καλείται να διοικήσει και να ανοικοδομήσει τη Γάζα δεν διαθέτει απεριόριστη κυριαρχική εξουσία πάνω σε όσα συμβαίνουν στο έδαφος.

Τι ακριβώς είναι η Board of Peace

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε στις 17 Νοεμβρίου 2025 την Απόφαση 2803 με ψήφους 13 υπέρ, καμία κατά και δύο αποχές — Κίνα και Ρωσία.

Το κείμενο αναγνωρίζει την Board of Peace ως μεταβατική διοίκηση με διεθνή νομική προσωπικότητα, με αρμοδιότητα να θέσει το πλαίσιο και να συντονίσει τη χρηματοδότηση για την ανοικοδόμηση της Γάζας.

Παράλληλα προβλέπει παλαιστινιακή τεχνοκρατική διοίκηση για την καθημερινή λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και επιτρέπει τη δημιουργία προσωρινής International Stabilization Force (ISF).

Ο μηχανισμός, συνεπώς, είναι πολύ περισσότερο από μια επιτροπή παρακολούθησης της εκεχειρίας.

Είναι ένα πείραμα μεταπολεμικής διακυβέρνησης.

Το μεγάλο κενό

Εδώ όμως αρχίζει το πρόβλημα.

Η Απόφαση 2803 δίνει στην Board of Peace σημαντικές δυνατότητες μέσα στη Γάζα: ανοικοδόμηση, δημόσιες υπηρεσίες, ανθρωπιστική βοήθεια, μεταβατική διοίκηση και εποπτεία των επιχειρησιακών δομών.

Η ISF εξουσιοδοτείται επίσης να συμβάλει στην ασφάλεια, στην αποστρατιωτικοποίηση, στην προστασία αμάχων και στην εκπαίδευση παλαιστινιακής αστυνομίας.

Όμως το ίδιο πλαίσιο προβλέπει στενή συνεργασία με το Ισραήλ και συνδέει την αποχώρηση των IDF με συγκεκριμένα κριτήρια και ορόσημα αποστρατιωτικοποίησης.

Προβλέπει μάλιστα παραμονή ισραηλινής παρουσίας σε περίμετρο ασφαλείας μέχρι η Γάζα να θεωρηθεί επαρκώς ασφαλής από πιθανή αναβίωση τρομοκρατικής απειλής.

Με άλλα λόγια: η Board μπορεί να έχει διοικητική αποστολή, χωρίς να διαθέτει απόλυτο μονοπώλιο ισχύος.

Και τότε εμφανίζεται ο Σμότριτς

Η πίεση από τμήματα της ισραηλινής Δεξιάς για επιστροφή εβραϊκών οικισμών στη Γάζα μετατρέπει αυτή τη θεωρητική αδυναμία σε δυνητικά πραγματικό πρόβλημα.

Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς αποτελεί εδώ και χρόνια έναν από τους ισχυρότερους πολιτικούς υποστηρικτές της επέκτασης του εποικιστικού κινήματος.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν συγκεκριμένες προτάσεις εποικισμού θα εγκριθούν.

Είναι ποιος έχει την εξουσία να τις σταματήσει εάν μια ισραηλινή κυβέρνηση αποφασίσει να προχωρήσει.

Και εκεί βρίσκεται η πραγματική αδυναμία του νέου συστήματος.

Μια διοίκηση χωρίς πλήρη κυριαρχία

Φανταστείτε την αντίφαση.

Ένας διεθνής οργανισμός χρηματοδοτεί την ανοικοδόμηση μιας περιοχής.

Μια παλαιστινιακή τεχνοκρατική κυβέρνηση οργανώνει δημόσιες υπηρεσίες.

Μια διεθνής δύναμη προσπαθεί να διατηρήσει την ασφάλεια.

Και ταυτόχρονα μια άλλη κυβέρνηση μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα το μελλοντικό εδαφικό καθεστώς της ίδιας περιοχής.

Αυτό δεν είναι απλώς γραφειοκρατικό πρόβλημα.

Είναι πρόβλημα κυριαρχίας.

Η ιστορική σκιά του 1922

Εδώ η σύγκριση με τη Βρετανική Εντολή για την Παλαιστίνη αποκτά ενδιαφέρον — αλλά χρειάζεται προσοχή, καθώς οι δύο περιπτώσεις δεν είναι ταυτόσημες.

Η Εντολή του 1922 στηριζόταν στη λογική της διεθνούς κηδεμονίας και ταυτόχρονα ενσωμάτωνε τη δέσμευση της Διακήρυξης Μπάλφουρ για δημιουργία εβραϊκής εθνικής εστίας.

Δύο διαφορετικά πολιτικά σχέδια βρέθηκαν έτσι μέσα στην ίδια θεσμική αρχιτεκτονική.

Η αντίφαση δεν επιλύθηκε.

Διοικήθηκε.

Και τελικά μεταφέρθηκε στις επόμενες γενιές.

Η σημερινή Γάζα είναι προφανώς μια διαφορετική ιστορική και νομική περίπτωση.

Αλλά το ερώτημα παρουσιάζει μια ανησυχητική ομοιότητα: μπορεί μια εξωτερική μεταβατική διοίκηση να οδηγήσει έναν πληθυσμό προς αυτοκυβέρνηση εάν δεν μπορεί να καθορίσει ταυτόχρονα τι συμβαίνει με το έδαφος πάνω στο οποίο θα ασκηθεί αυτή η αυτοκυβέρνηση;

Γιατί Κόσοβο και Ανατολικό Τιμόρ ήταν διαφορετικά

Υπάρχει μία κρίσιμη διαφορά με προηγούμενες διεθνείς μεταβατικές διοικήσεις.

Στο Κόσοβο, η UNMIK απέκτησε εκτεταμένες διοικητικές και εκτελεστικές αρμοδιότητες.

Στο Ανατολικό Τιμόρ, η UNTAET άσκησε ουσιαστικά κυβερνητική εξουσία κατά τη μεταβατική περίοδο.

Υπήρχε, δηλαδή, πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση διοικητικής εξουσίας.

Η Γάζα είναι διαφορετική.

Υπάρχει η Board of Peace.

Υπάρχει η παλαιστινιακή τεχνοκρατική διοίκηση.

Υπάρχει η ISF.

Υπάρχει το Ισραήλ.

Υπάρχουν οι παλαιστινιακές πολιτικές και ένοπλες δομές.

Υπάρχουν οι περιφερειακές δυνάμεις.

Και επομένως δεν υπάρχει ένας μοναδικός φορέας που να διαθέτει αδιαμφισβήτητο μονοπώλιο εξουσίας.

Η κρατική υπόσταση παραμένει υπό όρους

Ακόμη πιο σημαντική είναι η γλώσσα της Απόφασης 2803.

Το κείμενο δεν παρουσιάζει την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση ως άμεσο αποτέλεσμα της μεταβατικής διαδικασίας.

Αναφέρει ότι αφού η Παλαιστινιακή Αρχή ολοκληρώσει ικανοποιητικά το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και προχωρήσει η ανοικοδόμηση της Γάζας, ενδέχεται να δημιουργηθούν οι συνθήκες για μια αξιόπιστη πορεία προς παλαιστινιακή αυτοδιάθεση και κρατική υπόσταση.

Αυτή η διατύπωση αφήνει τεράστιο πολιτικό χώρο.

Ποιος κρίνει ότι οι μεταρρυθμίσεις ολοκληρώθηκαν;

Πότε θεωρείται αρκετή η ανοικοδόμηση;

Ποιο είναι το τελικό εδαφικό πλαίσιο;

Και τι συμβαίνει εάν στο μεταξύ δημιουργούνται νέα τετελεσμένα;

Το δεύτερο πρόβλημα: Γάζα και Δυτική Όχθη

Υπάρχει και μια μεγαλύτερη γεωπολιτική αντίφαση.

Η Board of Peace αφορά τη Γάζα.

Το παλαιστινιακό όμως δεν αφορά μόνο τη Γάζα.

Η Δυτική Όχθη βρίσκεται κάτω από διαφορετικό διοικητικό, στρατιωτικό και πολιτικό καθεστώς.

Έτσι δημιουργείται ο κίνδυνος δύο παράλληλων πραγματικοτήτων:

μια Γάζα υπό διεθνή μεταβατική αρχιτεκτονική και μια Δυτική Όχθη όπου οι εξελίξεις ακολουθούν εντελώς διαφορετική τροχιά.

Το πρόβλημα είναι προφανές.

Πώς δημιουργείται στο τέλος ένα βιώσιμο παλαιστινιακό πολιτικό σύστημα εάν τα δύο βασικά παλαιστινιακά εδάφη εξελίσσονται μέσα σε διαφορετικά καθεστώτα;

Η Board ήδη βρίσκεται σε δύσκολη διαπραγμάτευση

Η πρόκληση δεν είναι θεωρητική.

Τις τελευταίες ημέρες αξιωματούχοι της Board of Peace, μεταξύ των οποίων ο Τόνι Μπλερ και ο Ύπατος Εκπρόσωπος Nickolay Mladenov, συμμετέχουν στις προσπάθειες προώθησης της επόμενης φάσης του σχεδίου.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς, η ισραηλινή αποχώρηση και η μεταβίβαση της διοίκησης σε παλαιστινιακή τεχνοκρατική αρχή.

Ήδη λοιπόν το σύστημα πρέπει να λύσει εξαιρετικά δύσκολα προβλήματα ασφαλείας.

Η προσθήκη ενός ζητήματος εποικισμών θα μπορούσε να μετατρέψει μια δύσκολη αποστολή σε θεσμική κρίση.

Τρία σενάρια

Το βασικό σενάριο: Ο Νετανιάχου αποφεύγει οποιαδήποτε δραματική απόφαση για νέους εποικισμούς στη Γάζα, ενώ η Board συνεχίζει την ανοικοδόμηση και η μεγάλη συζήτηση περί κυριαρχίας μετατίθεται για αργότερα.

Αυτό είναι ίσως το πολιτικά ευκολότερο μοντέλο: κανείς δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά κανείς δεν το ανατινάζει.

Το αρνητικό σενάριο: οι εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες στο Ισραήλ μεταβάλλονται και μια μελλοντική κυβερνητική συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για εποικιστική παρουσία.

Τότε η Board θα αντιμετωπίσει ένα τρομερό δίλημμα.

Εάν αντιδράσει χωρίς να διαθέτει αποτελεσματικό μηχανισμό επιβολής, θα αποκαλύψει την αδυναμία της.

Εάν δεν αντιδράσει, θα κινδυνεύσει να χάσει την αξιοπιστία της απέναντι στους Παλαιστινίους, αραβικά κράτη και μέρος των διεθνών εταίρων της.

Το θετικό σενάριο: το θεσμικό κενό αντιμετωπίζεται πριν εξελιχθεί σε κρίση, μέσω σαφέστερων συμφωνιών ή νέας διεθνούς ρύθμισης που καθορίζει τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται στις περιοχές υπό μεταβατική διοίκηση.

Αυτό όμως απαιτεί πολιτική συμφωνία — και ακριβώς εκεί βρίσκεται η δυσκολία.

Το πραγματικό τεστ του Τραμπ

Η Board of Peace δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα φορτηγά ανθρωπιστικής βοήθειας εισέρχονται στη Γάζα.

Ούτε μόνο από τα κτίρια που θα ανοικοδομηθούν.

Ούτε από το εάν θα συγκροτηθεί μια αποτελεσματική παλαιστινιακή διοίκηση.

Θα κριθεί από κάτι πολύ μεγαλύτερο: εάν μπορεί να μετατρέψει τη μεταπολεμική διοίκηση σε βιώσιμη πολιτική τάξη.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει δώσει στην Board σημαντικές εξουσίες, αλλά η ίδια η Απόφαση 2803 δείχνει πόσο περίπλοκη παραμένει η κατανομή της πραγματικής ισχύος στη Γάζα.

Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη παγίδα για τον Τραμπ.

Μπορεί να δημιουργήσει έναν οργανισμό που συγκεντρώνει χρήματα.

Μπορεί να οργανώσει την ανοικοδόμηση.

Μπορεί να δημιουργήσει μια νέα διοικητική αρχιτεκτονική.

Μπορεί ακόμη να φέρει στο ίδιο τραπέζι χώρες που μέχρι χθες βρίσκονταν σε αντίθετα στρατόπεδα.

Αλλά εάν το σύστημα δεν μπορεί να απαντήσει στο βασικό ερώτημα «ποιος έχει τον τελευταίο λόγο για τη γη;», τότε ολόκληρη η μεταπολεμική αρχιτεκτονική της Γάζας μπορεί να παραμείνει προσωρινή.

Και αυτή είναι η μεγάλη ιστορική προειδοποίηση.

Οι διεθνείς διοικήσεις μπορούν να διαχειριστούν μια σύγκρουση για χρόνια. Πολύ δυσκολότερα μπορούν να λύσουν μια σύγκρουση κυριαρχίας όταν το ίδιο το σύστημα αφήνει ανοιχτό το ερώτημα σε ποιον θα ανήκει τελικά το έδαφος που διοικεί.

Πηγή: pagenews.gr