Στον αέρα το τετ α τετ Τραμπ–Ερντογάν στη Ν.Υόρκη: Δεν υπάρχει στην ατζέντα–Τι μπορεί να γίνει στο παρασκήνιο

Παρά την προαναγγελία του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ ότι Τραμπ και Ερντογάν θα συναντηθούν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, το όνομα του Τούρκου προέδρου δεν περιλαμβάνεται στις ανακοινωμένες διμερείς επαφές του Αμερικανού προέδρου για σήμερα. Αυτό δεν αποκλείει ένα σύντομο «pull-aside» ή συνομιλία στη δεξίωση των ηγετών, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επιβεβαιωμένο επίσημο τετ α τετ.

Ένα ενδιαφέρον διπλωματικό θρίλερ εξελίσσεται στη Νέα Υόρκη γύρω από το εάν τελικά θα πραγματοποιηθεί η πολυσυζητημένη συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ–Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Μέχρι στιγμής, η εικόνα που προκύπτει από τις επίσημες και τις πιο αξιόπιστες διαθέσιμες πηγές είναι συγκεκριμένη: προγραμματισμένη διμερής συνάντηση Τραμπ–Ερντογάν δεν εμφανίζεται στην επίσημη ημερήσια ατζέντα του Αμερικανού προέδρου.

Το πρόγραμμα του Λευκού Οίκου περιλαμβάνει ομιλία Τραμπ στη Γενική Συνέλευση, διμερείς επαφές μεταξύ άλλων με τον Βρετανό πρωθυπουργό και την Ιαπωνίδα πρωθυπουργό, καθώς και συνάντηση με ηγέτες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου πριν από την επιστροφή του στην Ουάσινγκτον. Το όνομα του Ερντογάν δεν αναφέρεται στον ανακοινωμένο κατάλογο.

Ο Μπάρακ είχε προαναγγείλει συνάντηση

Αυτό ακριβώς δημιουργεί το ερώτημα, καθώς μόλις στις 17 Σεπτεμβρίου ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία Τομ Μπάρακ είχε μεταφέρει σαφώς διαφορετική εικόνα.

Τουρκικά μέσα μετέδωσαν τότε ότι ο Μπάρακ είχε ανακοινώσει πως οι δύο πρόεδροι θα συναντηθούν στη Νέα Υόρκη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης.

Μάλιστα, ακόμη και χθες, μιλώντας στη Νέα Υόρκη, ο ίδιος χαρακτήρισε τις σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν ιδιαίτερα στενές και επανέλαβε ότι αναμενόταν επαφή των δύο ηγετών στο περιθώριο της Συνέλευσης.

Ωστόσο, άλλο είναι μια πολιτική ή διπλωματική εκτίμηση ότι «θα συναντηθούν» και άλλο μια επίσημα προγραμματισμένη διμερής με συγκεκριμένη ώρα, αίθουσα, συμμετέχοντες και ατζέντα.

Αυτό το δεύτερο, μέχρι αυτή τη στιγμή, δεν έχει ανακοινωθεί.

Και η τουρκική πλευρά δεν ανακοίνωσε συγκεκριμένο ραντεβού

Αξιοσημείωτο είναι ότι ούτε το επίσημο τουρκικό πρόγραμμα έδωσε συγκεκριμένη ημέρα και ώρα για συνάντηση Ερντογάν–Τραμπ.

Η τουρκική Προεδρία ανακοίνωσε ότι ο Ερντογάν θα βρίσκεται στις ΗΠΑ από τις 20 έως τις 23 Σεπτεμβρίου, ότι θα μιλήσει στη Γενική Συνέλευση και ότι θα πραγματοποιήσει διμερείς συναντήσεις με διάφορους ηγέτες. Δεν κατονομάστηκε όμως επισήμως ο Τραμπ σε συγκεκριμένο ραντεβού.

Η Deutsche Welle σημειώνει επίσης ότι μέχρι χθες δεν είχε υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από καμία από τις δύο πλευρές για την ημέρα, την ώρα ή ακόμη και τη μορφή μιας ενδεχόμενης επαφής.

Το πιθανότερο σενάριο: ένα «pull-aside»

Η απουσία μιας διμερούς από το επίσημο πρόγραμμα δεν σημαίνει ότι οι δύο άνδρες δεν θα μιλήσουν καθόλου.

Στις Γενικές Συνελεύσεις του ΟΗΕ είναι εξαιρετικά συνηθισμένες οι σύντομες συναντήσεις τύπου «pull-aside»: ολιγόλεπτες συνομιλίες στο περιθώριο μιας δεξίωσης, μιας πολυμερούς συνάντησης ή στους διαδρόμους του ΟΗΕ, χωρίς το τυπικό πρωτόκολλο μιας κανονικής διμερούς.

Τουρκικές πηγές αναφέρουν ότι ο Ερντογάν θα παραστεί στη δεξίωση που φιλοξενεί ο Τραμπ για τους ηγέτες και εκτιμούν ότι εκεί θα μπορούσε να υπάρξει επαφή.

Αυτό, όμως, είναι διαφορετικό από ένα πλήρες τετ α τετ με επίσημη ατζέντα.

Γιατί έχει σημασία αν η συνάντηση γίνει ή όχι

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο πρωτόκολλο.

Η Άγκυρα είχε επενδύσει πολιτικά στην πιθανότητα μιας νέας απευθείας επαφής με τον Τραμπ, λίγους μήνες μετά τη συνάντησή τους στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Τότε ο Αμερικανός πρόεδρος είχε εκφράσει ιδιαίτερα θετική διάθεση προς την Τουρκία, είχε δηλώσει ότι θα εξεταστεί η άρση των αμερικανικών κυρώσεων και είχε αφήσει ανοιχτή ακόμη και τη συζήτηση για επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35.

Για την Άγκυρα, λοιπόν, ένα νέο τετ α τετ στη Νέα Υόρκη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να επιταχυνθούν ζητήματα που παραμένουν άλυτα.

Το μεγάλο αγκάθι: S-400 και F-35

Το σημαντικότερο από αυτά παραμένει το ζήτημα των ρωσικών S-400.

Η Τουρκία εξακολουθεί να διαθέτει το σύστημα, ενώ η αμερικανική νομοθεσία παραμένει εμπόδιο για την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα F-35.

Το State Department είχε ξεκαθαρίσει τον Ιούλιο προς το Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν έχει ακόμη εκπληρώσει τις νομικές προϋποθέσεις για επανένταξη στο πρόγραμμα.

Ο Τομ Μπάρακ, πάντως, μόλις χθες δήλωσε ότι θεωρεί πως η διαφορά για τους S-400 «θα επιλυθεί», σημειώνοντας ότι αμερικανικές και τουρκικές ομάδες εργάζονται πάνω στο ζήτημα.

Αυτό δείχνει ότι οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις συνεχίζονται ακόμη και χωρίς μια ανακοινωμένη προεδρική συνάντηση.

Η Τουρκία θέλει αεροπορικό «άλμα»

Το θέμα έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του ταχέως μεταβαλλόμενου αεροπορικού συσχετισμού στην περιοχή.

Η Άγκυρα επιδιώκει να καλύψει το κενό που δημιουργήθηκε μετά την αποπομπή της από το F-35, ενώ παράλληλα διαπραγματεύεται τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση του στόλου των F-16.

Το Al-Monitor μετέδωσε ότι Ουάσινγκτον και Άγκυρα έχουν επανεκκινήσει συνομιλίες για τα F-16 ενόψει της πιθανής επαφής των δύο προέδρων στη Νέα Υόρκη.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν δεν υπάρξει προεδρική διμερής, το αμυντικό παζάρι συνεχίζεται σε χαμηλότερο επίπεδο.

Ιράν, Συρία και Μέση Ανατολή

Αν Τραμπ και Ερντογάν τελικά καθίσουν στο ίδιο τραπέζι, οι εξοπλισμοί δεν θα είναι το μόνο θέμα.

Η Τουρκία έχει αυξημένο ρόλο στη Συρία, διατηρεί ανοικτούς διαύλους με το Ιράν και επιδιώκει να εμφανίζεται ως κεντρικός διπλωματικός παίκτης στη Μέση Ανατολή.

Η πιθανή ατζέντα θα περιλάμβανε, σύμφωνα με τουρκικές και διεθνείς πηγές, το Ιράν, τη Συρία, την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή και τη διμερή αμυντική συνεργασία.

Η σημερινή σχέση Τραμπ–Ερντογάν

Σε προσωπικό επίπεδο, η σχέση των δύο ανδρών παραμένει εμφανώς καλύτερη από ό,τι σε προηγούμενες περιόδους των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.

Στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι η σχέση με την Τουρκία είναι πιθανότατα καλύτερη από ποτέ και είχε επαινέσει δημοσίως τον Ερντογάν.

Ο Μπάρακ επανέλαβε αυτή την εικόνα στη Νέα Υόρκη, χαρακτηρίζοντας τη σχέση «πολύ ισχυρή».

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχουν εξαφανιστεί τα θεσμικά εμπόδια.

Στις ΗΠΑ, πολλά από τα θέματα που ενδιαφέρουν την Τουρκία —ιδίως το F-35— δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την προσωπική βούληση του προέδρου. Το Κογκρέσο και η ισχύουσα νομοθεσία εξακολουθούν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.

Τι πραγματικά γνωρίζουμε αυτή τη στιγμή

Η εικόνα, επομένως, χρειάζεται να αποτυπωθεί χωρίς υπερβολές.

Πρώτον, ο Μπάρακ είχε προαναγγείλει ότι Τραμπ και Ερντογάν θα συναντηθούν στη Νέα Υόρκη.

Δεύτερον, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη διμερής στο επίσημο πρόγραμμα του Λευκού Οίκου για σήμερα.

Τρίτον, παραμένει απολύτως πιθανό να υπάρξει σύντομη συνομιλία στο περιθώριο της δεξίωσης ή άλλης πολυμερούς εκδήλωσης.

Και αυτό σημαίνει ότι το διπλωματικό ερώτημα δεν έχει κλείσει.

Το πραγματικό μήνυμα πίσω από την απουσία της συνάντησης

Αν τελικά δεν υπάρξει κανονική διμερής, αυτό δεν θα σημαίνει αυτομάτως ρήξη Ουάσινγκτον–Άγκυρας.

Θα σημαίνει όμως ότι η πολιτική εικόνα που είχε δημιουργηθεί τις προηγούμενες ημέρες —πως επίκειται ένα ακόμη μεγάλο τετ α τετ Τραμπ–Ερντογάν στη Νέα Υόρκη— δεν επιβεβαιώθηκε με τον τρόπο που είχε παρουσιαστεί.

Και αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Τουρκία, επειδή η Άγκυρα προσπαθεί να μετατρέψει την καλή προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν σε συγκεκριμένες αμερικανικές παραχωρήσεις: κυρώσεις, S-400, F-35 και αναβάθμιση της αμυντικής συνεργασίας.

Μέχρι αυτή την ώρα, η διπλωματία συνεχίζεται, αλλά η «μεγάλη συνάντηση» που είχε προαναγγελθεί δεν βρίσκεται στο επίσημο χαρτί.

Και στη Νέα Υόρκη, όπου ένα πεντάλεπτο στον διάδρομο μπορεί να μετατραπεί σε διπλωματική είδηση, αυτό ακριβώς είναι που αξίζει να παρακολουθήσουμε.

Πηγή: pagenews.gr