Οι Βρυξέλλες επαναφέρουν τα εργαλεία της ενεργειακής κρίσης του 2022: λιγότερη κατανάλωση στις ώρες αιχμής, χαμηλότερη θέρμανση στα δημόσια κτίρια και περιορισμός της περιττής χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας. Δεν υπάρχει ακόμη κίνδυνος έλλειψης φυσικού αερίου, διαμηνύει η Κομισιόν, αλλά με τις αποθήκες γύρω στο 70%, το TTF κοντά στα €72/MWh και το LNG υπό πίεση, το στοίχημα πλέον είναι να «βγει» ο χειμώνας χωρίς νέο σοκ τιμών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κηρύσσει ενεργειακό συναγερμό.
Αλλά αρχίζει να προετοιμάζεται σαν να μην έχει περιθώρια για λάθη.
Λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσενκαλεί τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να περιορίσουν την κατανάλωση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Το μήνυμα είναι προσεκτικά διατυπωμένο:
δεν υπάρχει σήμερα άμεσος κίνδυνος ασφάλειας εφοδιασμού, αλλά η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με πολύ μικρότερο ενεργειακό «μαξιλάρι».
Και αυτή τη φορά το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τιμή.
Είναι ταυτόχρονα τιμή και προσφορά.
Η επιστολή που έφυγε προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Σε επιστολή προς τα κράτη-μέλη, ο Γιόργκενσεν ζητεί από τις κυβερνήσεις να εξετάσουν τη λήψη ή τη συνέχιση μέτρων που μπορούν είτε να διατηρήσουν τις εισροές φυσικού αερίου στις αποθήκες είτε να μειώσουν τη ζήτηση.
«Σας καλώ να εξετάσετε τη λήψη, ή τη συνέχιση της λήψης, μέτρων που μπορούν να διατηρήσουν τις εισροές ή να μειώσουν τη ζήτηση για φυσικό αέριο και ηλεκτρισμό για όσο διάστημα είναι αναγκαίο», αναφέρει.
Και προειδοποιεί ότι η κατάσταση «δεν έχει βελτιωθεί» σε σχέση με την πρώτη προειδοποίηση που είχε απευθύνει τον Μάρτιο.
Οι αποθήκες μόλις στο 70%
Ο αριθμός που ανησυχεί περισσότερο τις Βρυξέλλες είναι η πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου.
Βρίσκονται περίπου στο 70%.
Πρόκειται για επίπεδο περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη ξεμένει από φυσικό αέριο.
Σημαίνει όμως ότι το περιθώριο ασφαλείας είναι μικρότερο εάν συμπέσουν:
- ένας ψυχρός χειμώνας,
- περιορισμένες παγκόσμιες προμήθειες LNG,
- αυξημένη ασιατική ζήτηση,
- προβλήματα στις νορβηγικές ροές,
- νέες γεωπολιτικές αναταράξεις.
TTF στα €72 – Και ο φόβος των €100
Η πίεση έχει ήδη περάσει στις τιμές.
Το ολλανδικό TTF, το βασικό ευρωπαϊκό benchmark φυσικού αερίου, κινείται περίπου στα €72/MWh.
Δηλαδή περίπου €40/MWh υψηλότερα από τα επίπεδα της 28ης Φεβρουαρίου, όταν άρχισε η νέα μεγάλη στρατιωτική σύγκρουση γύρω από το Ιράν.
Και εδώ εμφανίζεται ο μεγαλύτερος χειμερινός κίνδυνος.
Αναλυτές που επικαλείται το Euronews προειδοποιούν ότι οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα €100/MWh στην κορύφωση του χειμώνα εάν δεν αυξηθούν οι εξαγωγές LNG από τον Κόλπο ή εάν παραταθούν περιορισμοί στις νορβηγικές εξαγωγές.
Δεν αποτελεί πρόβλεψη της Κομισιόν.
Είναι όμως το σενάριο αγοράς που εξηγεί γιατί οι Βρυξέλλες πιέζουν τώρα για μείωση της ζήτησης.
Επιστρέφουν τα μέτρα του 2022
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο «μενού» που βάζει ξανά στο τραπέζι η Κομισιόν.
Πρόκειται για εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν στην ενεργειακή κρίση του 2022.
Μεταξύ αυτών:
- περιορισμός της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος στις ώρες αιχμής,
- μεταφορά της κατανάλωσης σε άλλες ώρες μέσω έξυπνων μετρητών και δυναμικών τιμολογίων,
- χαμηλότερες θερμοκρασίες στα δημόσια κτίρια,
- περιορισμός της θέρμανσης εξωτερικών χώρων,
- απενεργοποίηση περιττού δημόσιου φωτισμού κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Προς το παρόν όμως υπάρχει μία κρίσιμη διαφορά.
Δεν είναι υποχρεωτικά.
Γιόργκενσεν: Εθελοντικά μέτρα, όχι ακόμη καταναγκασμός
Ο Επίτροπος δεν ζητεί σήμερα από τις κυβερνήσεις να επιβάλουν υποχρεωτικές περικοπές.
«Εθελοντικά και καλά σχεδιασμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αποδείχθηκαν χρήσιμα κατά την ενεργειακή κρίση του 2022», σημειώνει στην επιστολή.
Άρα το πρώτο στάδιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής είναι:
μειώστε τώρα τη ζήτηση ώστε να μη χρειαστούν σκληρότερα μέτρα αργότερα.
Γιατί ζητά μείωση και του ηλεκτρικού ρεύματος
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική λεπτομέρεια.
Η επιστολή δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο.
Αφορά και την ηλεκτρική ενέργεια.
Ο λόγος είναι η λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού.
Όταν η ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος ανεβαίνει πολύ στις ώρες αιχμής, περισσότερες μονάδες φυσικού αερίου μπορεί να χρειαστεί να μπουν στο σύστημα.
Άρα:
λιγότερη ηλεκτρική κατανάλωση στις αιχμές = λιγότερο αέριο για ηλεκτροπαραγωγή.
Και αυτό μπορεί να περιορίσει ταυτόχρονα την πίεση τόσο στο φυσικό αέριο όσο και στην τιμή του ηλεκτρισμού.
Το επόμενο επίπεδο υπάρχει ήδη στα συρτάρια
Η Κομισιόν όμως υπενθυμίζει στις κυβερνήσεις ότι υπάρχουν και τα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης.
Εκεί βρίσκονται πολύ ισχυρότερα εργαλεία.
Μεταξύ αυτών:
- διακοπτόμενα συμβόλαια προμήθειας φυσικού αερίου,
- προσωρινή μείωση κατανάλωσης συγκεκριμένων μεγάλων χρηστών,
- αλλαγή καυσίμου σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής όπου αυτό είναι τεχνικά δυνατό.
Δεν ενεργοποιούνται τώρα.
Αποτελούν όμως το επόμενο επίπεδο άμυνας εάν η αγορά επιδεινωθεί.
Η μεγάλη αλλαγή: Οι Βρυξέλλες δεν κυνηγούν πλέον το 90% με κάθε κόστος
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα αλλαγή πολιτικής αφορά τις αποθήκες.
Η λογική θα έλεγε:
οι αποθήκες είναι χαμηλές, άρα αγοράστε όσο περισσότερο φυσικό αέριο μπορείτε.
Οι Βρυξέλλες λένε:
όχι τόσο γρήγορα.
Ο λόγος είναι ότι εάν 27 κυβερνήσεις και ενεργειακές εταιρείες μπουν ταυτόχρονα στην παγκόσμια αγορά LNG προσπαθώντας να γεμίσουν τις αποθήκες τους, μπορεί να προκαλέσουν ακριβώς αυτό που θέλουν να αποφύγουν:
νέα έκρηξη των τιμών.
Το 80% γίνεται το νέο κρίσιμο επίπεδο
Η Κομισιόν έχει ήδη υποστηρίξει ότι υπό τις σημερινές συνθήκες ένα επίπεδο αποθήκευσης περίπου 80% μπορεί να είναι επαρκές για την ασφάλεια του χειμώνα.
Ο Γιόργκενσεν ζητεί επομένως από τις κυβερνήσεις να χρησιμοποιήσουν την ευελιξία της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και να μην κυνηγήσουν μηχανικά το 90% ανεξαρτήτως τιμής.
Αυτό αποτελεί σημαντική αλλαγή φιλοσοφίας.
Η ασφάλεια εφοδιασμού δεν μετριέται πλέον μόνο σε πόσο γεμάτες είναι οι αποθήκες, αλλά και στο πόσο ακριβά αγοράστηκε το αέριο που μπήκε μέσα σε αυτές.
Το παράδοξο της αποθήκευσης
Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση.
Αν αγοράσει λίγο αέριο:
κινδυνεύει να μπει στον χειμώνα με ανεπαρκές μαξιλάρι.
Αν αγοράσει υπερβολικά και πολύ γρήγορα:
μπορεί να οδηγήσει μόνη της τις τιμές στα ύψη.
Γι’ αυτό οι Βρυξέλλες θέλουν να απλώσουν τις αγορές στον χρόνο.
Το LNG είναι ξανά το κλειδί
Η Ευρώπη διαθέτει σήμερα πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα εισαγωγής LNG από ό,τι το 2022.
Νέοι τερματικοί σταθμοί και αυξημένη δυναμικότητα επαναεριοποίησης έχουν κάνει το σύστημα πιο ευέλικτο.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά επιχειρήματα της Κομισιόν όταν λέει ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος εφοδιασμού.
Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα:
οι τερματικοί σταθμοί δεν παράγουν LNG.
Πρέπει να βρεθούν τα φορτία.
Ευρώπη εναντίον Ασίας για τα ίδια φορτία
Και εδώ αρχίζει ο παγκόσμιος ανταγωνισμός.
Όταν η ασιατική ζήτηση αυξάνεται, οι ευρωπαϊκές εταιρείες πρέπει να προσφέρουν υψηλότερες τιμές ώστε τα LNG carriers να κατευθυνθούν προς την Ευρώπη.
Αυτό δημιουργεί έναν διεθνή πλειστηριασμό.
Ευρώπη και Ασία ανταγωνίζονται για το ίδιο μόριο φυσικού αερίου.
Και η υψηλότερη προσφορά κερδίζει.
Η Μέση Ανατολή άλλαξε ξανά την εξίσωση
Η κατάσταση γίνεται ακόμη δυσκολότερη λόγω των διαταραχών στη Μέση Ανατολή.
Η Κομισιόν έχει ήδη αναγνωρίσει ότι η αναταραχή στην περιοχή επηρεάζει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και δημιουργεί σημαντική μεταβλητότητα.
Η Ευρώπη δεν εξαρτάται από μία μόνο πηγή.
Αλλά σε μια παγκόσμια αγορά LNG, η απώλεια προσφοράς οπουδήποτε επηρεάζει τις τιμές παντού.
Και η Νορβηγία γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη
Παράλληλα, η Νορβηγία αποτελεί βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.
Οποιαδήποτε μεγαλύτερη ή παρατεταμένη συντήρηση στο νορβηγικό δίκτυο μπορεί να μειώσει προσωρινά τις ροές.
Σε μια άνετη αγορά αυτό είναι διαχειρίσιμο.
Σε μια σφιχτή αγορά μπορεί να γίνει καταλύτης τιμών.
Η Ευρώπη είναι ισχυρότερη από το 2022
Εδώ βρίσκεται και η άλλη πλευρά της εικόνας.
Η ΕΕ δεν είναι ενεργειακά στην ίδια κατάσταση που ήταν όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία.
Έχει:
- μεγαλύτερη LNG import capacity,
- περισσότερους προμηθευτές,
- μικρότερη συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου,
- μεγαλύτερη παραγωγή από ΑΠΕ,
- περισσότερες διασυνδέσεις,
- εμπειρία στη διαχείριση ενεργειακών κρίσεων.
Η ίδια η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η ευρωπαϊκή ζήτηση φυσικού αερίου έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα.
Αλλά πληρώνει ακριβά την ασφάλεια
Και εδώ βρίσκεται το νέο ευρωπαϊκό ενεργειακό πρόβλημα.
Το 2022 η ερώτηση ήταν:
«Θα έχουμε φυσικό αέριο;»
Το 2026 η ερώτηση γίνεται όλο και περισσότερο:
«Σε ποια τιμή θα έχουμε φυσικό αέριο;»
Η διαφορά είναι τεράστια.
Διότι ακόμη και χωρίς φυσική έλλειψη, πολύ υψηλές τιμές μπορούν να πλήξουν:
- νοικοκυριά,
- βιομηχανία,
- χημικά,
- λιπάσματα,
- χαλυβουργία,
- γυαλί,
- μεταφορές,
- ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.
Το ενεργειακό γίνεται ξανά πολιτικό
Και αυτό φέρνει την ενεργειακή κρίση ξανά στο κέντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής.
Οι κυβερνήσεις βρίσκονται ήδη υπό πίεση να προστατεύσουν τους καταναλωτές.
Αλλά οι μεγάλες οριζόντιες επιδοτήσεις έχουν τεράστιο δημοσιονομικό κόστος.
Έτσι δημιουργείται μια νέα εξίσωση:
λιγότερη ζήτηση τώρα ή περισσότερες επιδοτήσεις αργότερα.
Από την «κρίση τιμών» στην «κρίση προσφοράς»
Η πιο αποκαλυπτική φράση της επιστολής Γιόργκενσεν είναι ίσως η εξής:
«Αντιμετωπίζουμε μια κρίση τιμών που συνδέεται με μια κρίση εφοδιασμού».
Δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε φυσική έλλειψη.
Η ίδια η Κομισιόν το αποκλείει προς το παρόν.
Σημαίνει όμως ότι η τιμή και η φυσική διαθεσιμότητα δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται χωριστά.
Ο χειμώνας θα κριθεί σε τρία μέτωπα
Η ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί κυρίως από τρεις παράγοντες.
Πρώτον, τον καιρό.
Ένας ήπιος χειμώνας μειώνει δραματικά τη ζήτηση.
Ένας παρατεταμένος ψυχρός χειμώνας κάνει το αντίθετο.
Δεύτερον, το LNG.
Η Ευρώπη χρειάζεται επαρκή παγκόσμια προσφορά ώστε να μη χρειαστεί να κερδίζει κάθε φορτίο μέσω όλο και υψηλότερων τιμών.
Τρίτον, τη ζήτηση.
Και αυτός είναι ο μόνος παράγοντας που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μπορούν να επηρεάσουν άμεσα.
Το μήνυμα από τις Βρυξέλλες
Η Ευρώπη δεν βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα νέο 2022.
Αλλά οι Βρυξέλλες δεν θέλουν να περιμένουν μέχρι να φτάσουν εκεί.
Γι’ αυτό επαναφέρουν εργαλεία που μέχρι πριν από λίγους μήνες έμοιαζαν να ανήκουν στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση.
Λιγότερη κατανάλωση στις αιχμές.
Έξυπνη μετατόπιση της ζήτησης.
Προσεκτικότερη θέρμανση.
Όχι πανικός στις αγορές LNG.
Και ευελιξία στις αποθήκες.
Το στοίχημα δεν είναι απλώς να υπάρχει αρκετό φυσικό αέριο μέχρι την άνοιξη. Είναι να υπάρχει χωρίς η Ευρώπη να προκαλέσει μόνη της ένα νέο ενεργειακό σοκ στην προσπάθειά της να το εξασφαλίσει.
Πηγή: pagenews.gr