Η Ευρώπη μπαίνει σε μια διαφορετική εποχή άμυνας.
Και η σημερινή συνάντηση των υπουργών Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες συμπυκνώνει σχεδόν ολόκληρη τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα της ηπείρου.
Ουκρανία. Ρωσία. Drones. Υβριδικές επιθέσεις. Μέση Ανατολή. Ορμούζ. Αμυντική βιομηχανία.
Δεν πρόκειται πλέον για ξεχωριστές κρίσεις.
Για τις Βρυξέλλες αποτελούν κομμάτια της ίδιας συζήτησης: πώς η Ευρώπη αποκτά μεγαλύτερη στρατιωτική ετοιμότητα σε μια περίοδο κατά την οποία οι απειλές εκτείνονται από τα ανατολικά σύνορα της ΕΕ μέχρι τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Πρώτο μέτωπο: Η Ουκρανία
Στην κορυφή της σημερινής ατζέντας βρίσκεται η στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το πόση βοήθεια θα συνεχίσει να παρέχει η Ευρώπη στο Κίεβο.
Το δεύτερο, όλο και σημαντικότερο ζήτημα είναι τι μπορεί να μάθει η ίδια η ευρωπαϊκή άμυνα από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Τα τελευταία χρόνια η σύγκρουση έχει μετατρέψει τα drones, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, τις δυνατότητες counter-drone, την αεράμυνα και τα πλήγματα μεγάλης ακρίβειας σε βασικούς πυλώνες του σύγχρονου πεδίου μάχης.
Η ΕΕ επιχειρεί τώρα να ενσωματώσει αυτή την εμπειρία στον δικό της αμυντικό σχεδιασμό.
Η Ευρώπη θέλει ουκρανική τεχνογνωσία
Αυτό αποτελεί σημαντική αλλαγή.
Η σχέση ΕΕ–Ουκρανίας δεν περιορίζεται πλέον στο μοντέλο «η Ευρώπη δίνει όπλα στο Κίεβο».
Οι Βρυξέλλες θέλουν βαθύτερη συνεργασία ανάμεσα στην ουκρανική και την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Η εμπειρία της Ουκρανίας στην ταχεία ανάπτυξη και προσαρμογή νέων τεχνολογιών θεωρείται πλέον χρήσιμη για την ευρωπαϊκή αμυντική βάση.
Η ίδια η Κάγια Κάλας είχε περιγράψει αυτή τη μεταβολή ξεκάθαρα:
«Η εμπειρία της Ουκρανίας δείχνει πόσο γρήγορα εξελίσσεται ο σύγχρονος πόλεμος και τα διδάγματα πρέπει να διαμορφώσουν τις πολιτικές μας αποφάσεις.»
Δεύτερο μέτωπο: Ο πόλεμος των drones
Το drone έχει γίνει ένα από τα σύμβολα της νέας ευρωπαϊκής ανασφάλειας.
Οι παραβιάσεις ευρωπαϊκού εναέριου χώρου και τα περιστατικά στην ανατολική πτέρυγα έχουν επιταχύνει τη συζήτηση για πολύ ισχυρότερη προστασία των συνόρων.
Η ΕΕ έχει ήδη θέσει ως προτεραιότητες:
- συστήματα drones και counter-drone,
- έγκαιρη προειδοποίηση,
- αεράμυνα,
- δυνατότητες πλήγματος μεγάλης ακρίβειας,
- διαστημικά μέσα και υπηρεσίες,
- προστασία κρίσιμων υποδομών.
Δεν πρόκειται μόνο για αγορά περισσότερων οπλικών συστημάτων.
Πρόκειται για την προσπάθεια δημιουργίας ενός πυκνότερου ευρωπαϊκού αμυντικού πλέγματος.
Η ανατολική πτέρυγα αλλάζει την εξίσωση
Τον Ιούνιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είχε ζητήσει επιτάχυνση της προστασίας των χερσαίων, εναέριων και θαλάσσιων συνόρων της Ένωσης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Eastern Flank Watch, μαζί με ευρύτερες πρωτοβουλίες προστασίας από drones και άλλες απειλές.
Η λογική είναι σαφής:
η ευρωπαϊκή άμυνα δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται αποκλειστικά στην αντίδραση μετά από ένα περιστατικό.
Πρέπει να εντοπίζει, να αποτρέπει και –όπου απαιτείται– να αντιμετωπίζει την απειλή πολύ νωρίτερα.
Τρίτο μέτωπο: Οι υβριδικές επιθέσεις
Η σημερινή ατζέντα δεν περιορίζεται στα συμβατικά όπλα.
Οι υπουργοί εξετάζουν και τις υβριδικές απειλές.
Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο πεδίο, επειδή η επίθεση δεν έχει πάντα τη μορφή που γνωρίζαμε.
Μπορεί να αφορά:
- κυβερνοεπιθέσεις,
- σαμποτάζ κρίσιμων υποδομών,
- παρεμβολές και ηλεκτρονικό πόλεμο,
- υποθαλάσσια καλώδια,
- ενεργειακές εγκαταστάσεις,
- επιχειρήσεις επιρροής και παραπληροφόρησης.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ήδη ζητήσει ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της προστασίας των κρίσιμων υποδομών απέναντι σε επίμονες υβριδικές εκστρατείες.
Από τη Βαλτική μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα
Το γεωγραφικό πεδίο της απειλής έχει επίσης διευρυνθεί.
Η Βαλτική αποτελεί κομβική περιοχή λόγω των υποθαλάσσιων ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών υποδομών.
Η Μαύρη Θάλασσα παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η ανατολική πτέρυγα βρίσκεται αντιμέτωπη με drones και ζητήματα αεράμυνας.
Και στα νότια, η Ευρώπη παρακολουθεί τη Μέση Ανατολή και τις θαλάσσιες οδούς από τις οποίες εξαρτώνται ενέργεια και εμπόριο.
Έτσι η ευρωπαϊκή άμυνα καλείται να σχεδιάσει ταυτόχρονα για γη, αέρα, θάλασσα, κυβερνοχώρο και διάστημα.
Τέταρτο μέτωπο: Η Μέση Ανατολή
Στη σημερινή συζήτηση βρίσκεται επίσης η κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Και εδώ η σύνδεση με την ευρωπαϊκή ασφάλεια είναι άμεση.
Η κρίση στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ έχει δείξει ότι μια στρατιωτική κλιμάκωση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να μετατραπεί πολύ γρήγορα σε ευρωπαϊκό πρόβλημα:
πετρέλαιο, LNG, ναυτιλία, ασφάλιστρα, εφοδιαστικές αλυσίδες και πληθωρισμός.
Ο Ορμούζ δεν είναι μόνο ενεργειακό ζήτημα
Οι Ευρωπαίοι υπουργοί Άμυνας έχουν ήδη εξετάσει τον ρόλο των ευρωπαϊκών ναυτικών επιχειρήσεων στην περιοχή και τη δυνατότητα ενίσχυσης της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.
Η EUNAVFOR ASPIDES αποτελεί ένα από τα εργαλεία που βρίσκονται στη διάθεση της ΕΕ.
Η Κάγια Κάλας είχε περιγράψει τα Στενά του Ορμούζ ως περιοχή που βρίσκεται σε «γκρίζα ζώνη μεταξύ πολέμου και ειρήνης».
Και είχε προειδοποιήσει ότι το κλείσιμο μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του κόσμου είναι μη βιώσιμο.
Για την Ευρώπη, επομένως, η ενεργειακή ασφάλεια και η στρατιωτική ασφάλεια αρχίζουν να γίνονται μία ενιαία συζήτηση.
Πέμπτο μέτωπο: Ποιος θα κατασκευάσει τα όπλα;
Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα που καμία πολιτική διακήρυξη δεν μπορεί να λύσει μόνη της.
Η παραγωγή.
Η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες.
Αλλά τα χρήματα δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε πυρομαχικά, αεράμυνα, drones ή νέα οπλικά συστήματα.
Χρειάζονται:
εργοστάσια,
γραμμές παραγωγής,
πρώτες ύλες,
εργατικό δυναμικό,
μακροχρόνιες παραγγελίες,
και πολύ καλύτερος συντονισμός μεταξύ κρατών.
Το μεγάλο ευρωπαϊκό πρόβλημα: Κατακερματισμός
Η ευρωπαϊκή αμυντική αγορά παραμένει κατακερματισμένη.
Διαφορετικά κράτη αγοράζουν διαφορετικά συστήματα.
Οι παραγγελίες συχνά είναι μικρές.
Οι προδιαγραφές δεν είναι πάντοτε κοινές.
Οι χρόνοι παράδοσης παραμένουν μεγάλοι.
Αυτός είναι ο λόγος που οι Βρυξέλλες πιέζουν πλέον για περισσότερες κοινές προμήθειες και συγκέντρωση της ζήτησης.
Αν πολλά κράτη ζητούν τα ίδια συστήματα από κοινού, η ευρωπαϊκή βιομηχανία αποκτά μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και δυνατότητα αύξησης της παραγωγής.
Η EDA αποκτά μεγαλύτερο ρόλο
Δεν είναι τυχαίο ότι στο περιθώριο της σημερινής συνόδου η Κάγια Κάλας προεδρεύει και στη συνεδρίαση του Steering Board του European Defence Agency.
Η EDA βρίσκεται στο κέντρο της προσπάθειας για:
- συντονισμό δυνατοτήτων,
- κοινές απαιτήσεις,
- συνεργατικά προγράμματα,
- έρευνα και καινοτομία,
- συγκέντρωση της ευρωπαϊκής ζήτησης.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον απλώς «πόσα ξοδεύει η Ευρώπη».
Είναι πόσο αποτελεσματικά ξοδεύει.
SAFE και EDIP: Τα εργαλεία της νέας εποχής
Σε αυτό το πλαίσιο κινούνται και τα ευρωπαϊκά εργαλεία SAFE και EDIP.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, να αυξηθεί η παραγωγική δυνατότητα και να μειωθούν οι καθυστερήσεις στην απόκτηση κρίσιμου εξοπλισμού.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ζητήσει ταχεία εφαρμογή των σχετικών εργαλείων και επιτάχυνση των ευρωπαϊκών αμυντικών projects κοινού ενδιαφέροντος.
Το ΝΑΤΟ παραμένει μέσα στην εξίσωση
Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας δεν παρουσιάζεται από την ΕΕ ως αντικατάσταση του ΝΑΤΟ.
Η επίσημη ευρωπαϊκή γραμμή παραμένει ότι μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή αμυντική ικανότητα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη Συμμαχία.
Αυτό όμως δεν αλλάζει το βασικό συμπέρασμα.
Η Ευρώπη επιχειρεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα να παράγει, να αγοράζει και να αναπτύσσει στρατιωτικές δυνατότητες με δικούς της πόρους.
Η πραγματική δοκιμασία δεν είναι οι ανακοινώσεις
Τα κράτη-μέλη έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες.
Όμως η σημερινή πρόκληση βρίσκεται ένα βήμα παραπέρα.
Μπορεί η Ευρώπη να μετατρέψει αυτή την αύξηση σε:
περισσότερα drones;
ισχυρότερη αεράμυνα;
μεγαλύτερα αποθέματα πυρομαχικών;
προστατευμένες κρίσιμες υποδομές;
ταχύτερη στρατιωτική κινητικότητα;
Και κυρίως:
μπορεί να τα κάνει αρκετά γρήγορα;
Από την Ουκρανία στον Ορμούζ, η ίδια εξίσωση
Η σημερινή σύνοδος αποκαλύπτει τελικά κάτι μεγαλύτερο από την ημερήσια διάταξη.
Η ευρωπαϊκή άμυνα δεν σχεδιάζεται πλέον γύρω από ένα μόνο σενάριο.
Η Ρωσία και ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένουν στο επίκεντρο.
Αλλά δίπλα τους έχουν προστεθεί οι υβριδικές απειλές, η ασφάλεια κρίσιμων υποδομών, η Μέση Ανατολή, οι θαλάσσιες εμπορικές οδοί και η ανάγκη μιας ισχυρότερης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Από τα drones στην ανατολική πτέρυγα μέχρι τα πλοία στον Ορμούζ, η Ευρώπη ανακαλύπτει ότι η νέα άμυνα δεν έχει ένα μέτωπο – έχει πολλά ταυτόχρονα.
Πηγή: pagenews.gr