Ελλάδα: «Σβήνει» άλλα €2,5 δισ. από το χρέος – Το μεγάλο comeback των τραπεζών επιστρέφει στον EFSF
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 11 '
Πηγή Φωτογραφίας: pixabay//Ελλάδα: «Σβήνει» άλλα €2,5 δισ. από το χρέος – Το μεγάλο comeback των τραπεζών επιστρέφει στον EFSF
Ένα ακόμη κομμάτι του χρέους της περιόδου των μνημονίων βγαίνει από τον ελληνικό λογαριασμό.
Η Ελλάδα αποπλήρωσε την 1η Οκτωβρίου €2,5 δισ. προς τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), με μια κίνηση που έχει ιδιαίτερο οικονομικό και συμβολικό βάρος.
Και αυτό γιατί τα χρήματα δεν προήλθαν απλώς από τα κρατικά ταμεία.
Προέρχονται από τα έσοδα που δημιουργήθηκαν κατά την επαναϊδιωτικοποίηση ελληνικών τραπεζών οι οποίες είχαν διασωθεί και ανακεφαλαιοποιηθεί κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης.
Με απλά λόγια:
ένα μέρος των χρημάτων που επιστρέφουν στο Δημόσιο από την έξοδο του κράτους από τις τράπεζες χρησιμοποιείται τώρα για να μειωθεί το χρέος που δημιουργήθηκε την εποχή της διάσωσής τους.
€2,5 δισ. έφυγαν από το χρέος προς τον EFSF
Η συναλλαγή ολοκληρώθηκε την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου.
Τον προηγούμενο μήνα, η Ελλάδα είχε ενημερώσει EFSF και ESM ότι η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας, μετά τη συγχώνευσή της με το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, διέθετε περίπου €4 δισ. εσόδων που συνδέονται με το ΤΧΣ.
Οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί διαθέτουν συμβατικά δικαιώματα πάνω σε αυτά τα έσοδα, καθώς οι πόροι για τις ανακεφαλαιοποιήσεις των ελληνικών τραπεζών είχαν συνδεθεί με τα προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης.
Ο EFSF ενεργοποίησε το δικαίωμά του για €2,5 δισ.
Γιατί τα €2,5 δισ. πήγαν στον EFSF και όχι στον ESM
Υπάρχει και μια κρίσιμη τεχνική λεπτομέρεια.
Το ποσό κατευθύνθηκε στον EFSF επειδή το κόστος των συγκεκριμένων δανείων του είναι υψηλότερο από εκείνο των δανείων του ESM.
Άρα η επιλογή δεν έγινε τυχαία.
Η οικονομική λογική είναι να μειώνεται κατά προτεραιότητα ακριβότερο χρέος, ώστε το ελληνικό Δημόσιο να περιορίζει το μελλοντικό κόστος εξυπηρέτησης.
EFSF και ESM διατηρούν τα συμβατικά τους δικαιώματα επί των υπόλοιπων σχετικών εσόδων.
Γκραμένια: «Θετική εξέλιξη για την Ελλάδα»
Ο επικεφαλής του EFSF και του ESM, Pierre Gramegna, συνέδεσε ευθέως την αποπληρωμή με την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας και των τραπεζών.
Όπως ανέφερε, η αξιοποίηση των εσόδων της επαναϊδιωτικοποίησης για την αποπληρωμή του EFSF μειώνει το ελληνικό δημόσιο χρέος και αποτελεί θετικό μήνυμα προς τις αγορές.
Το ευρωπαϊκό μήνυμα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή προέρχεται από τον ίδιο μηχανισμό που αποτέλεσε έναν από τους βασικούς χρηματοδότες της Ελλάδας στα χρόνια της κρίσης.
Ο αριθμός που αλλάζει την εικόνα: €12,84 δισ. μέσα σε έναν χρόνο
Τα €2,5 δισ. δεν αποτελούν μεμονωμένη κίνηση.
Εντάσσονται σε έναν πολύ μεγαλύτερο σχεδιασμό επιτάχυνσης της αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους.
Οι πρόωρες αποπληρωμές και μειώσεις χρέους που έχουν σχεδιαστεί για το 2026 φτάνουν συνολικά περίπου τα:
€12,84 δισ.
Ο λογαριασμός περιλαμβάνει:
- €6,94 δισ. από την πρόωρη αποπληρωμή διμερών δανείων του πρώτου μνημονίου,
- €2,5 δισ. προς τον EFSF,
- περίπου €2,2 δισ. από πρόωρη εξόφληση ελληνικών ομολόγων που λήγουν τον Δεκέμβριο του 2027,
- και περίπου €1,2 δισ. μείωση της κυκλοφορίας εντόκων γραμματίων.
Πρόκειται για μια επιθετικότερη στρατηγική διαχείρισης χρέους από την απλή αναμονή μέχρι τη συμβατική λήξη κάθε υποχρέωσης.
Η μεγάλη κίνηση είχε προηγηθεί τον Ιούνιο
Στις 15 Ιουνίου η Ελλάδα είχε ήδη προχωρήσει σε πρόωρη αποπληρωμή €6,94 δισ. από τα διμερή δάνεια του πρώτου προγράμματος στήριξης.
Πρόκειται για τα γνωστά δάνεια του Greek Loan Facility, τα οποία είχαν δοθεί από χώρες της Ευρωζώνης στο πρώτο μνημόνιο.
Η Ελλάδα είχε προηγουμένως λάβει την απαραίτητη έγκριση από ESM και EFSF, ώστε η συγκεκριμένη πρόωρη αποπληρωμή να μη δημιουργήσει υποχρέωση παράλληλης πρόωρης εξόφλησης άλλων ευρωπαϊκών δανείων.
Η σημερινή κίνηση των €2,5 δισ. προστίθεται πλέον σε αυτή τη στρατηγική.
Το κέρδος στους τόκους: περίπου €370 εκατ. τον χρόνο
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο οικονομικό στοιχείο.
Η μείωση του χρέους δεν γίνεται μόνο για να πέσει ο ονομαστικός αριθμός.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για το συνολικό πρόγραμμα πρόωρων αποπληρωμών του 2026, το ετήσιο όφελος από χαμηλότερες πληρωμές τόκων εκτιμάται περίπου στα:
€370 εκατ. ετησίως.
Αυτό σημαίνει ότι η στρατηγική μπορεί να δημιουργήσει επαναλαμβανόμενο δημοσιονομικό όφελος στα επόμενα χρόνια.
Η λογική είναι απλή: όταν διαθέσιμα του Δημοσίου αποφέρουν χαμηλότερη απόδοση από το επιτόκιο που πληρώνεται για συγκεκριμένες υποχρεώσεις, η πρόωρη αποπληρωμή μπορεί να είναι οικονομικά αποδοτικότερη από τη διατήρηση των χρημάτων στο ταμείο.
Από €362,9 δισ. στα €357,6 δισ.
Η πορεία του χρέους φαίνεται ήδη και στα στοιχεία του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους.
Στο τέλος του 2025, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης ανερχόταν περίπου στα:
€362,9 δισ.
Στις 31 Μαρτίου 2026 είχε υποχωρήσει στα:
€360,1 δισ.
Και στις 30 Ιουνίου εκτιμάτο στα:
€357,6 δισ.
Πρόκειται για μείωση περίπου €5,3 δισ. μέσα σε ένα εξάμηνο, πριν ακόμη αποτυπωθεί η νέα πληρωμή των €2,5 δισ. προς τον EFSF.
Το χρέος πέφτει ταχύτερα ως ποσοστό του ΑΕΠ
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μεταβολή όταν το δημόσιο χρέος εξετάζεται ως ποσοστό της οικονομίας.
Σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες προβολές, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να συνεχίσει την καθοδική του πορεία.
Η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει ότι το δημόσιο χρέος βρισκόταν στο 154,2% του ΑΕΠ το 2024 και στο 146,1% το 2025, ενώ στο Annual Progress Report του 2026 προβλέπεται περαιτέρω αποκλιμάκωση προς το 136,8% του ΑΕΠ το 2026.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη, πρόκειται για πτώση άνω των 17 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ σε δύο χρόνια.
Γιατί το ελληνικό χρέος παραμένει ιδιαίτερη περίπτωση
Η εικόνα, ωστόσο, χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Το ελληνικό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλό.
Ταυτόχρονα όμως έχει χαρακτηριστικά που περιορίζουν τον βραχυπρόθεσμο κίνδυνο από τις μεταβολές των αγορών.
Σύμφωνα με τον ΟΔΔΗΧ, στα μέσα του 2026 η σταθμισμένη μέση διάρκεια του χρέους βρισκόταν περίπου στα:
18,3 χρόνια.
Και ουσιαστικά το σύνολο του χρέους εμφανίζεται με σταθερό επιτόκιο μετά τις πράξεις αντιστάθμισης.
Αυτό σημαίνει ότι μια απότομη άνοδος των επιτοκίων στην αγορά δεν περνά αυτομάτως και στο σύνολο του κόστους εξυπηρέτησης του ελληνικού χρέους.
Και όμως, τα επιτόκια μετράνε
Η μεγάλη διάρκεια του χρέους δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να αδιαφορεί για το κόστος δανεισμού.
Κάθε νέα έκδοση ομολόγων και κάθε αναχρηματοδότηση πραγματοποιείται στο εκάστοτε περιβάλλον της αγοράς.
Γι’ αυτό και η μείωση του αποθέματος του χρέους πριν από τις λήξεις του λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων.
Όσο μικρότερες είναι οι μελλοντικές χρηματοδοτικές ανάγκες, τόσο μικρότερη είναι και η εξάρτηση του Δημοσίου από το επίπεδο των αποδόσεων που θα επικρατεί τότε.
Η Ελλάδα είχε πάρει €141,8 δισ. από τον EFSF
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της ιστορικής διαδρομής, αρκεί ένας αριθμός.
Στο δεύτερο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής, μεταξύ 2012 και 2015, ο EFSF εκταμίευσε προς την Ελλάδα συνολικά:
€141,8 δισ.
Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης που έχουν πραγματοποιηθεί διεθνώς.
Η Ελλάδα εξακολουθεί φυσικά να έχει σημαντικές υποχρεώσεις προς τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.
Η διαφορά είναι ότι σήμερα μέρος αυτών των υποχρεώσεων αρχίζει να αποπληρώνεται νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό.
Από τις διασώσεις των τραπεζών στην αποπληρωμή του χρέους
Η σημερινή συναλλαγή έχει και έναν ιδιαίτερο οικονομικό κύκλο πίσω της.
Στην κρίση, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα χρειάστηκε δημόσια και ευρωπαϊκή στήριξη.
Το ΤΧΣ απέκτησε συμμετοχές στις τράπεζες.
Τα επόμενα χρόνια οι τράπεζες εξυγιάνθηκαν, οι κρατικές συμμετοχές περιορίστηκαν και πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές αποεπενδύσεις.
Μέρος των εσόδων αυτής της διαδικασίας επιστρέφει τώρα στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς που είχαν χρηματοδοτήσει τη διάσωση.
Τράπεζες → επαναϊδιωτικοποίηση → έσοδα → αποπληρωμή ευρωπαϊκού χρέους.
Αυτός είναι ο κύκλος που κλείνει σταδιακά.
Το δημοσιονομικό μαξιλάρι
Η στρατηγική αποπληρωμών υποστηρίζεται και από τη δημοσιονομική εικόνα.
Στο οκτάμηνο Ιανουαρίου–Αυγούστου 2026, το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού σε τροποποιημένη ταμειακή βάση διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα:
€6,534 δισ.
Ο στόχος ήταν €4,989 δισ.
Ωστόσο, σημαντικό μέρος της διαφοράς συνδέεται με χρονικές μετατοπίσεις πληρωμών και άλλες τεχνικές παραμέτρους. Μετά τις σχετικές προσαρμογές, το υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει την ουσιαστική υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι του στόχου στα €219 εκατ.
Άρα οι μεγάλοι τίτλοι για «υπερπλεόνασμα» χρειάζονται προσοχή: το ταμειακό αποτέλεσμα δεν μεταφράζεται ολόκληρο σε νέο διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.
Τα €31,1 δισ. των ταμειακών διαθεσίμων
Στα τέλη Ιουνίου, τα συνολικά ταμειακά διαθέσιμα της Γενικής Κυβέρνησης ανέρχονταν περίπου σε:
€31,1 δισ.
Έξι μήνες νωρίτερα βρίσκονταν στα €39,6 δισ.
Η μείωση συνδέεται μεταξύ άλλων και με τη στρατηγική αξιοποίησης διαθέσιμων πόρων για τη διαχείριση του χρέους.
Η κυβέρνηση επιχειρεί ουσιαστικά να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανάγκες:
να διατηρεί επαρκές ταμειακό απόθεμα ασφαλείας και ταυτόχρονα να μην κρατά υπερβάλλοντα διαθέσιμα όταν αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν οικονομικά αποδοτικότερα για τη μείωση του χρέους.
Η πολιτική διάσταση: Χρέος κάτω, αλλά όχι «λευκή επιταγή»
Η εξέλιξη ενισχύει το κυβερνητικό επιχείρημα ότι η δημοσιονομική θέση της χώρας έχει αλλάξει δραστικά σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία.
Δεν σημαίνει όμως ότι δημιουργείται αυτομάτως αντίστοιχος χώρος για νέες μόνιμες δαπάνες.
Οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες, το υψηλό απόθεμα χρέους και οι νέες ενεργειακές πιέσεις εξακολουθούν να περιορίζουν τις επιλογές.
Ακριβώς γι’ αυτό η ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους έχει μεγαλύτερη σημασία σε βάθος χρόνου: λιγότερο χρέος σημαίνει μικρότερη έκθεση σε τόκους και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στην επόμενη κρίση.
Οι 7 αριθμοί της ελληνικής αποκλιμάκωσης
- €2,5 δισ.: η νέα αποπληρωμή προς τον EFSF
- €4 δισ.: περίπου τα διαθέσιμα έσοδα της ΕΕΣΥΠ που συνδέονται με το πρώην ΤΧΣ
- €6,94 δισ.: η πρόωρη αποπληρωμή των δανείων GLF τον Ιούνιο
- €12,84 δισ.: το συνολικό ύψος πρόωρων αποπληρωμών και μειώσεων χρέους που σχεδιάζεται για το 2026
- €370 εκατ.: η εκτιμώμενη ετήσια εξοικονόμηση τόκων από το συνολικό σχέδιο
- €357,6 δισ.: το εκτιμώμενο χρέος Γενικής Κυβέρνησης στα τέλη Ιουνίου
- 136,8% του ΑΕΠ: η πρόβλεψη για τον λόγο δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ το 2026
Το πραγματικό στοίχημα
Η Ελλάδα δεν έχει λύσει το πρόβλημα του δημόσιου χρέους επειδή αποπλήρωσε €2,5 δισ.
Παραμένει μία χώρα με πολύ υψηλό λόγο χρέους προς ΑΕΠ.
Αυτό που αλλάζει είναι η κατεύθυνση και η ταχύτητα.
Πρόωρες αποπληρωμές, πρωτογενή πλεονάσματα, ανάπτυξη της οικονομίας και χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης λειτουργούν συνδυαστικά για την αποκλιμάκωση του χρέους.
Και η σημερινή συναλλαγή έχει έναν συμβολισμό που δύσκολα περνά απαρατήρητος:
χρήματα από τις τράπεζες που χρειάστηκαν διάσωση στην κρίση επιστρέφουν σήμερα για να μειώσουν το χρέος εκείνης της κρίσης.
Ο Pierre Gramegna το περιέγραψε ως μήνυμα εμπιστοσύνης προς τις αγορές.
Για την Ελλάδα, το επόμενο στοίχημα είναι δυσκολότερο: να μετατρέψει αυτή τη δημοσιονομική βελτίωση σε μόνιμα χαμηλότερο χρέος, χωρίς να ανακόψει τις επενδύσεις και την ανάπτυξη.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
