Πετρέλαιο: Φόβοι για δύσκολο χειμώνα – Το ντίζελ «καίει», τα αποθέματα πιέζονται και η Ευρώπη μετρά τα ρίσκα

Η ενεργειακή αγορά μπαίνει στον χειμώνα με υψηλές τιμές, περιορισμένα αποθέματα και έντονη γεωπολιτική αβεβαιότητα – Η Κομισιόν επιμένει ότι η τροφοδοσία της ΕΕ παραμένει σταθερή, όμως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροπορίας παραμένουν ακριβά, ενώ οι κυβερνήσεις εξετάζουν νέα μέτρα στήριξης.

Η Ευρώπη ετοιμάζεται για έναν ακόμη δύσκολο ενεργειακό χειμώνα, με το πετρέλαιο, το ντίζελ και τα διυλισμένα προϊόντα να παραμένουν στο επίκεντρο των ανησυχιών.

Η εικόνα δεν είναι αυτή μιας άμεσης έλλειψης καυσίμων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει ότι η τροφοδοσία της ΕΕ παραμένει σταθερή. Όμως η αγορά χαρακτηρίζεται από υψηλές τιμές, περιορισμένα εμπορικά αποθέματα και σημαντικά γεωπολιτικά ρίσκα, ιδίως στη Μέση Ανατολή.

Το ντίζελ είναι το μεγάλο πρόβλημα

Η μεγαλύτερη πίεση εντοπίζεται αυτή τη στιγμή στο ντίζελ.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι τιμές ντίζελ και καυσίμων αεροπορίας παραμένουν υψηλές λόγω της στενότητας στην παγκόσμια αγορά, ακόμη κι αν η φυσική προσφορά στην Ευρώπη εξακολουθεί να καλύπτει τη ζήτηση.

Η κατάσταση έχει ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή οικονομία, επειδή το ντίζελ δεν αφορά μόνο τους οδηγούς.

Επηρεάζει άμεσα:

τις εμπορευματικές μεταφορές,

τη γεωργία,

τη βιομηχανία,

την εφοδιαστική αλυσίδα

και τελικά το κόστος σχεδόν κάθε προϊόντος που φτάνει στην αγορά.

Τα αποθέματα κάτω από τον μέσο όρο

Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι τα εμπορικά αποθέματα στον μεγάλο κόμβο Amsterdam-Rotterdam-Antwerp βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο πενταετίας, αν και τις τελευταίες εβδομάδες εμφανίζονται σχετικά σταθερά.

Ταυτόχρονα, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια λειτουργούν κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά τους, επιχειρώντας να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση για προϊόντα όπως το ντίζελ.

Αυτό είναι θετικό για την ασφάλεια τροφοδοσίας, αλλά ταυτόχρονα δείχνει πόσο μικρό είναι το περιθώριο αντίδρασης σε περίπτωση νέας μεγάλης διαταραχής.

Ο χειμώνας είναι το κρίσιμο τεστ

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει ότι οι συνηθισμένες τάσεις ζήτησης του φθινοπώρου και του χειμώνα μπορούν να σφίξουν ακόμη περισσότερο την αγορά τους επόμενους μήνες.

Η μεγάλη αβεβαιότητα είναι διπλή:

αφενός πόσο ισχυρή θα είναι η χειμερινή ζήτηση,

και αφετέρου εάν θα υπάρξουν νέες διαταραχές στη Μέση Ανατολή ή στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές.

Αν και η Ευρώπη διαθέτει στρατηγικά αποθέματα, μια παρατεταμένη κρίση στις ροές θα μπορούσε να επαναφέρει ακραία πίεση στις τιμές.

Η Μέση Ανατολή παραμένει ο μεγαλύτερος κίνδυνος

Η φετινή ενεργειακή κρίση έχει συνδεθεί άμεσα με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη εκτιμήσει την άνοιξη ότι η σχεδόν διακοπή της ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ είχε μειώσει σημαντικά τις θαλάσσιες ροές πετρελαίου και LNG, προκαλώντας μεγάλη άνοδο στις διεθνείς τιμές.

Η ζημιά σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής επηρέασε ιδιαίτερα και την προσφορά διυλισμένων προϊόντων.

Αυτό είναι κρίσιμο.

Γιατί ακόμη και αν υπάρχει διαθέσιμο αργό πετρέλαιο, δεν σημαίνει ότι υπάρχει και επαρκές ντίζελ ή καύσιμο αεροπορίας στις σωστές αγορές και στον σωστό χρόνο.

Η νέα κρίση είναι και κρίση μεταφοράς

Το πρόβλημα πλέον δεν περιορίζεται μόνο στην παραγωγή.

Μεγάλο μέρος της αγοράς ανησυχεί και για τη διαθεσιμότητα δεξαμενόπλοιων.

Ο επικεφαλής της Vitol, Russell Hardy, προειδοποίησε ότι η παγκόσμια ενεργειακή κρίση έχει αρχίσει να μετατρέπεται και σε κρίση θαλάσσιων μεταφορών, καθώς οι έκτακτες μέθοδοι μεταφοράς φορτίων στον Κόλπο μειώνουν ουσιαστικά τη διαθέσιμη χωρητικότητα του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων.

Η συνέπεια είναι απλή:

ακόμη και όταν το πετρέλαιο υπάρχει, μπορεί να κοστίζει πολύ περισσότερο για να μεταφερθεί.

Σενάρια ακόμη και για 200 δολάρια

Ο Hardy προειδοποίησε μάλιστα ότι, εάν οι ροές από τον Κόλπο περιοριστούν εκ νέου και τα παγκόσμια αποθέματα συνεχίσουν να μειώνονται, το πετρέλαιο θα μπορούσε σε ακραίο σενάριο να κινηθεί ακόμη και προς τα 200 δολάρια το βαρέλι.

Δεν πρόκειται για βασικό σενάριο.

Είναι όμως ενδεικτικό του πόσο μεγάλη είναι η ευαισθησία της αγοράς σε μια νέα γεωπολιτική διαταραχή.

Οι ΗΠΑ πιέζουν την Ευρώπη για αποθέματα

Η ένταση έχει ήδη προκαλέσει διαβουλεύσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ευρώπη για πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και ντίζελ.

Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συζητούν πώς θα μπορούσαν να συντονίσουν ενδεχόμενη χρήση των αποθεμάτων τους, ενώ η Ουάσιγκτον πιέζει για μεγαλύτερη συμβολή των ευρωπαϊκών χωρών στην παγκόσμια προσπάθεια σταθεροποίησης των τιμών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πάντως επισημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά έκτακτα αποθέματα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και είναι διαθέσιμα σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής.

Γιατί οι κυβερνήσεις διστάζουν

Η χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων είναι πάντα δύσκολη απόφαση.

Αν χρησιμοποιηθούν πολύ νωρίς, περιορίζεται το «μαξιλάρι» για μια ακόμη σοβαρότερη κρίση.

Αν χρησιμοποιηθούν πολύ αργά, οι τιμές μπορεί ήδη να έχουν προκαλέσει σημαντική ζημιά σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Γι’ αυτό αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε μια μεγάλη και άμεση απελευθέρωση αποθεμάτων.

G7: Συντονισμός για περισσότερα καύσιμα

Οι χώρες της G7 έχουν ήδη συμφωνήσει σε συντονισμό των προγραμμάτων συντήρησης των διυλιστηρίων, ώστε να αποφεύγονται ταυτόχρονες διακοπές λειτουργίας και να αυξάνεται, όπου είναι εφικτό, η παραγωγή διυλισμένων προϊόντων – ιδιαίτερα ντίζελ.

Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η διεθνής συζήτηση έχει μετακινηθεί από το απλό ζήτημα «πόσο αργό υπάρχει» στο πιο σύνθετο ερώτημα:

πόσο γρήγορα μπορεί αυτό το αργό να μετατραπεί σε καύσιμο και να φτάσει στην αγορά.

Οι τιμές έχουν ήδη χτυπήσει τους Ευρωπαίους

Η άνοδος δεν είναι θεωρητική.

Σύμφωνα με τη Eurostat, τον Αύγουστο του 2026 οι τιμές καυσίμων και λιπαντικών για προσωπικές μεταφορές στην ΕΕ ήταν 23,8% υψηλότερες σε σχέση με έναν χρόνο πριν.

Μόνο μέσα σε έναν μήνα, από τον Ιούλιο στον Αύγουστο, το ντίζελ αυξήθηκε κατά 8,3% στην ΕΕ, ενώ η βενζίνη κατά 3,3%.

Η εικόνα αποτυπώνει το πόσο γρήγορα η διεθνής ενεργειακή κρίση μεταφέρεται στην καθημερινότητα.

Η Ελλάδα ιδιαίτερα ευάλωτη

Η ελληνική οικονομία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε τέτοιες κινήσεις, λόγω της υψηλής εξάρτησης από τις οδικές μεταφορές, του μεγάλου νησιωτικού δικτύου και της σημαντικής συμμετοχής καυσίμων στο συνολικό κόστος μεταφοράς.

Ήδη τον Ιούλιο, η Ελλάδα είχε καταγράψει μία από τις μεγαλύτερες μηνιαίες αυξήσεις τιμών ντίζελ στην ΕΕ, στο 12,1%.

Η περαιτέρω αύξηση της τιμής του πετρελαίου θα μπορούσε επομένως να περάσει όχι μόνο στην αντλία, αλλά και στις τιμές τροφίμων, μεταφορών και υπηρεσιών.

Η άλλη πλευρά: Εκρηκτικά κέρδη στα διυλιστήρια

Η διεθνής στενότητα στα καύσιμα έχει δημιουργήσει παράλληλα πολύ υψηλά περιθώρια διύλισης.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεγάλοι διυλιστικοί όμιλοι αναμένεται να καταγράψουν απότομη αύξηση κερδών, καθώς τα περιθώρια στο ντίζελ έχουν φτάσει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.

Αυτό έχει ανοίξει και εκεί πολιτική συζήτηση για έκτακτη φορολόγηση κερδών ή ακόμη και για περιορισμό εξαγωγών.

Όμως οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ένας περιορισμός εξαγωγών μπορεί τελικά να επιδεινώσει την παγκόσμια στενότητα.

Η αγορά φοβάται λανθασμένες παρεμβάσεις

Αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο σημείο της σημερινής κρίσης.

Οι κυβερνήσεις θέλουν να μειώσουν το κόστος για τους πολίτες.

Αλλά παρεμβάσεις όπως:

έλεγχοι τιμών,

απαγορεύσεις εξαγωγών,

υπερβολική χρήση στρατηγικών αποθεμάτων

ή απότομη φορολόγηση παραγωγών

μπορούν να αλλάξουν τα κίνητρα στην αγορά και, υπό ορισμένες συνθήκες, να περιορίσουν ακόμη περισσότερο την προσφορά.

Γι’ αυτό οι περισσότερες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις κινούνται μέχρι στιγμής περισσότερο προς στοχευμένες επιδοτήσεις και προσωρινή στήριξη.

Η Κομισιόν: Δεν υπάρχει ακόμη πρόβλημα επάρκειας

Παρά τη δραματική εικόνα των τιμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει σε ένα κρίσιμο σημείο:

αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει άμεσο πρόβλημα ασφάλειας τροφοδοσίας στην ΕΕ.

Η παραγωγή των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων έχει αυξηθεί, εναλλακτικές εισαγωγές συνεχίζουν να φτάνουν και τα στρατηγικά αποθέματα παραμένουν επαρκή.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αγορά είναι ασφαλής.

Σημαίνει ότι η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα χωρίς έλλειψη, αλλά με πολύ μικρότερο περιθώριο λάθους.

Το κρίσιμο ραντεβού της 15ης Οκτωβρίου

Η Oil Coordination Group της ΕΕ αναμένεται να συνεδριάσει ξανά στις 15 Οκτωβρίου, με συμμετοχή και της βιομηχανίας, προκειμένου να αξιολογήσει την κατάσταση στην αγορά πετρελαίου.

Η Κομισιόν έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να συγκαλέσει έκτακτη συνάντηση νωρίτερα εάν η αγορά επιδεινωθεί.

Η ημερομηνία συμπίπτει με μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο, καθώς η Ευρώπη θα έχει ήδη αρχίσει να εισέρχεται στον χειμερινό κύκλο αυξημένης ζήτησης.

Η μεγάλη εικόνα

Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει σήμερα μια κλασική κρίση έλλειψης πετρελαίου.

Αντιμετωπίζει κάτι πιο σύνθετο:

υψηλές τιμές,

στενά αποθέματα,

γεωπολιτικό κίνδυνο,

ακριβές μεταφορές,

περιορισμένη εφεδρική δυνατότητα διύλισης

και έναν χειμώνα που αυξάνει τη ζήτηση.

Αυτό ακριβώς κάνει την κατάσταση επικίνδυνη.

Γιατί χρειάζεται μόνο μία ακόμη μεγάλη διαταραχή –στο Ορμούζ, στις θαλάσσιες μεταφορές ή στη διύλιση– για να μετατραπεί η σημερινή στενότητα σε πραγματική κρίση.

Και γι’ αυτό το πετρέλαιο επιστρέφει ξανά στο κέντρο της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής:

όχι επειδή αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καύσιμο, αλλά επειδή η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει ούτε μία ακόμη σημαντική πηγή προσφοράς μέσα στον χειμώνα.

Πηγή: pagenews.gr