Λεπέν: «Ψαλίδι» 140 δισ. στο γαλλικό κράτος – Το σχέδιο-σοκ που δοκιμάζει τις αντοχές της Ευρώπης

Η Μαρίν Λεπέν επιχειρεί να χτίσει οικονομική αξιοπιστία ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027: πρωτογενής ισορροπία σε 18 μήνες, έλλειμμα κάτω από 3% το 2030, μείωση φόρων 30 δισ. και χρέος στο 112% του ΑΕΠ – Στο στόχαστρο κρατικές υπηρεσίες, μετανάστευση και γαλλική συνεισφορά στον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Ένα οικονομικό πρόγραμμα που επιχειρεί να αλλάξει ριζικά το μέγεθος και τη λειτουργία του γαλλικού κράτους παρουσίασε η Μαρίν Λεπέν, βάζοντας στο επίκεντρο της προεδρικής της ατζέντας ένα νούμερο που ήδη προκαλεί μεγάλη συζήτηση στο Παρίσι: 140 δισ. ευρώ καθαρής δημοσιονομικής προσαρμογής έως το 2032.

Η επικεφαλής του Εθνικού Συναγερμού (RN) ανεβάζει θεαματικά τον πήχη σε σχέση με τον προηγούμενο σχεδιασμό των 125 δισ. ευρώ, επιχειρώντας παράλληλα να απαντήσει στο μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα της Γαλλίας αυτή τη στιγμή: το χρέος, το υψηλό έλλειμμα και την αυξανόμενη δυσπιστία των αγορών απέναντι στα γαλλικά δημόσια οικονομικά. Το πολιτικό στοίχημα, όμως, είναι τεράστιο. Η Λεπέν υπόσχεται ταυτόχρονα δραστική περιστολή δαπανών και τουλάχιστον 30 δισ. ευρώ μειώσεις φόρων, ενώ ανοίγει μέτωπα με τις Βρυξέλλες για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και με τη σημερινή αρχιτεκτονική του γαλλικού κοινωνικού κράτους.

Λεπέν: «Η Γαλλία κινδυνεύει να χάσει την οικονομική της αυτονομία»

Η παρουσίαση δεν έγινε σε ουδέτερο οικονομικό περιβάλλον.

Οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων έχουν αυξηθεί έντονα, με το Reuters να καταγράφει ότι το κόστος δανεισμού έχει φτάσει σε επίπεδα που η χώρα είχε να αντιμετωπίσει από τις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Μέσα σε αυτό το κλίμα η Λεπέν επιχείρησε να στείλει μήνυμα πρωτίστως στις αγορές.

«Λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση των επιτοκίων […] ανεβάζουμε την αναγκαία προσαρμογή στα 140 δισ. ευρώ καθαρής εξοικονόμησης το 2032 σε σχέση με το 2026», δήλωσε.

Και το πολιτικό μήνυμα ήταν ακόμη σκληρότερο: υποστήριξε ότι χωρίς αλλαγή πορείας η Γαλλία κινδυνεύει να οδηγηθεί προς αδυναμία πληρωμών, μια εκτίμηση που αποτελεί θέση της ίδιας και όχι επίσημη πρόβλεψη για τη γαλλική οικονομία.

Ο στόχος: Πρωτογενής ισορροπία σε μόλις 18 μήνες

Η δημοσιονομική προσαρμογή που προτείνει είναι εξαιρετικά φιλόδοξη.

Το σχέδιο προβλέπει:

• πρωτογενή δημοσιονομική ισορροπία μέσα σε 18 μήνες,
• έλλειμμα κάτω από 3% του ΑΕΠ το 2030 και κάτω από 2,5% το 2032,
• χρέος περίπου 112% του ΑΕΠ το 2032, έναντι περίπου 121% που προβλέπεται για το 2027,
• δημόσιες δαπάνες κάτω από 50% του ΑΕΠ έως το τέλος της προεδρικής θητείας,
• και τουλάχιστον 30 δισ. ευρώ καθαρές φορολογικές μειώσεις. Η ίδια θέλει μάλιστα να «κλειδώσει» τη δημοσιονομική πειθαρχία στο Σύνταγμα.

Προτείνει μια συνταγματική «χρυσή δημοσιονομική ρήτρα», η οποία θα εγκριθεί με δημοψήφισμα και θα υποχρεώνει τις μελλοντικές κυβερνήσεις να ακολουθούν πορεία σταδιακής μείωσης του δημόσιου χρέους.

Μικρότερο γαλλικό κράτος – Στο στόχαστρο υπηρεσίες και δημόσιες δομές

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πολιτική αλλαγή.

Η Λεπέν δεν μιλά απλώς για περικοπές ορισμένων κονδυλίων. Προτείνει αναδιάρθρωση του ίδιου του γαλλικού κράτους.

Το σχέδιο του RN προβλέπει κατάργηση της συντριπτικής πλειονότητας των κρατικών οργανισμών και φορέων, περιορισμό του πολύπλοκου συστήματος τοπικής διοίκησης και μείωση της δημόσιας απασχόλησης.

Ο αρμόδιος για την οικονομική και δημοσιονομική πολιτική του RN, Ζαν-Φιλίπ Τανγκί, μίλησε για τουλάχιστον 200.000 λιγότερες θέσεις μέσα σε πέντε χρόνια σε τοπική διοίκηση, κρατικούς οργανισμούς και συναφείς δομές.

Πρόκειται ουσιαστικά για προσπάθεια να ανατραπεί μια από τις βασικές ιδιαιτερότητες του γαλλικού οικονομικού μοντέλου: το πολύ μεγάλο βάρος του κράτους στην οικονομία.

Το μεγάλο στοίχημα: Περικοπές 140 δισ. και ταυτόχρονα λιγότεροι φόροι

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το δυσκολότερο σημείο του προγράμματος.

Η Λεπέν θέλει να πετύχει τεράστια δημοσιονομική προσαρμογή, αλλά χωρίς να αυξήσει συνολικά τη φορολογία.

Αντιθέτως, υπόσχεται μειώσεις φόρων τουλάχιστον 30 δισ. ευρώ.

Μεταξύ άλλων, το πρόγραμμα προβλέπει σημαντική μείωση των φόρων παραγωγής για τις επιχειρήσεις και φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων και αγροτών στην αυτοματοποίηση, την ψηφιοποίηση και την παραγωγικότητα.

Άρα η αριθμητική γίνεται πολύ πιο απαιτητική: οι περικοπές δαπανών και τα πρόσθετα έσοδα πρέπει όχι μόνο να μειώσουν το έλλειμμα και το χρέος, αλλά και να χρηματοδοτήσουν τις φορολογικές ελαφρύνσεις.

Αυτός είναι και ο λόγος που οικονομολόγοι εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο το σύνολο της δημοσιονομικής προσαρμογής μπορεί να υλοποιηθεί στην έκταση και στους χρόνους που παρουσιάζει το RN.

Μετανάστευση: Η Λεπέν την εντάσσει ευθέως στη δημοσιονομική εξίσωση

Η μετανάστευση αποτελεί κεντρικό χρηματοδοτικό πυλώνα του προγράμματος.

Η Λεπέν υπολογίζει ότι η αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική και η εφαρμογή της λεγόμενης «εθνικής προτεραιότητας» στις κοινωνικές παροχές μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές δημοσιονομικές εξοικονομήσεις.

Εδώ, όμως, ανοίγει ένα μεγάλο ευρωπαϊκό και συνταγματικό μέτωπο.

Η εφαρμογή μέτρων διαφοροποίησης στην πρόσβαση παροχών με κριτήριο την εθνικότητα θα πρέπει να αξιολογηθεί έναντι του γαλλικού Συντάγματος και των ευρωπαϊκών κανόνων περί ίσης μεταχείρισης και ελεύθερης κυκλοφορίας.

Επομένως, οι εξοικονομήσεις που ενσωματώνει το RN στον σχεδιασμό του εξαρτώνται όχι μόνο από οικονομικές παραδοχές, αλλά και από το ποια μέτρα θα μπορούσαν τελικά να εφαρμοστούν νομικά.

Η «βόμβα» των Βρυξελλών: Μόλις 5 δισ. η καθαρή συνεισφορά της Γαλλίας

Το πιο εκρηκτικό Policy EU στοιχείο βρίσκεται στη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Λεπέν θέλει να περιορίσει δραστικά τη γαλλική καθαρή συνεισφορά στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, θέτοντας στόχο τα 5 δισ. ευρώ ετησίως.

Στη σημερινή συζήτηση για τον προϋπολογισμό, το RN αντιπαραβάλλει τον στόχο αυτό με σχεδόν 29 δισ. ευρώ που προβλέπονται φέτος ως γαλλική συνεισφορά — τα δύο μεγέθη όμως δεν είναι απολύτως συγκρίσιμα εάν το ένα αφορά καθαρή και το άλλο ακαθάριστη συνεισφορά

Και εδώ αρχίζει μια δυνητικά πολύ μεγάλη σύγκρουση με τις Βρυξέλλες.

Η Γαλλία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες και βασικούς χρηματοδότες της ΕΕ. Μια μονομερής επιδίωξη δραστικού περιορισμού της συνεισφοράς της θα επηρέαζε αναπόφευκτα τις διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και τις προτεραιότητές του.

Και μήνυμα στην ΕΚΤ: «Να μειώσει το βάρος των επιτοκίων»

Η Λεπέν ανοίγει παράλληλα και συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Η θέση της είναι ότι, αφού πρώτα η Γαλλία αποκαταστήσει τον έλεγχο των δημοσίων οικονομικών της, θα πρέπει να υπάρξει διάλογος με την ΕΚΤ για παρεμβάσεις που θα μειώσουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους

Υποστηρίζει ότι έτσι μπορούν να απελευθερωθούν δημοσιονομικοί πόροι για επενδύσεις σε άμυνα, τεχνολογική κυριαρχία και ενεργειακή μετάβαση

Το ερώτημα είναι πώς μια τέτοια απαίτηση θα μπορούσε να συμβαδίσει με την ανεξαρτησία της ΕΚΤ, η οποία ασκεί ενιαία νομισματική πολιτική για το σύνολο της Ευρωζώνης και όχι για τη χρηματοδότηση των αναγκών ενός συγκεκριμένου κράτους.

Συντάξεις: Θέλει εξοικονόμηση 15–20 δισ. και νέο πυλώνα κεφαλαιοποίησης

Μεγάλη αλλαγή προαναγγέλλεται και στο ασφαλιστικό.

Η Λεπέν υποστηρίζει ότι μπορούν να εξοικονομηθούν μακροπρόθεσμα 15 έως 20 δισ. ευρώ, ενώ ταυτόχρονα προτείνει τη δημιουργία ενός πραγματικού πυλώνα ατομικής και συλλογικής κεφαλαιοποιητικής αποταμίευσης για τις συντάξεις.

Ωστόσο, οι πλήρεις λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη παρουσιαστεί — κάτι κρίσιμο, δεδομένου ότι η Λεπέν εξακολουθεί να υποστηρίζει χαμηλότερη ηλικία συνταξιοδότησης για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων.

Ενέργεια: Λιγότεροι φόροι, εθνικός έλεγχος και σύγκρουση για τις ΑΠΕ

Η ενεργειακή πολιτική αποτελεί επίσης βασικό κομμάτι της οικονομικής στρατηγικής.

Η Λεπέν επιδιώκει χαμηλότερη φορολογία στην ενέργεια και μεγαλύτερο εθνικό έλεγχο της ηλεκτροπαραγωγής, ενώ θέλει να περιορίσει επιδοτήσεις σε αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα που το RN θεωρεί οικονομικά μη αποδοτικά.

Ταυτόχρονα, όμως, δηλώνει ότι η Γαλλία πρέπει να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα πριν από το 2050, υποστηρίζοντας ότι η χώρα δεν πρέπει να αντικαταστήσει το δημοσιονομικό χρέος με ένα ακόμη μεγαλύτερο «οικολογικό χρέος».

Αυτό αποτυπώνει μια ιδιαίτερη ισορροπία του προγράμματος: διατήρηση του στόχου απανθρακοποίησης, αλλά με πολύ μεγαλύτερη εθνική αυτονομία στον τρόπο και στο κόστος της μετάβασης.

Το πραγματικό τεστ: Θα βγαίνουν οι αριθμοί;

Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα πίσω από τις εντυπωσιακές ανακοινώσεις.

Η Λεπέν επιχειρεί ταυτόχρονα να πετύχει:

μικρότερο κράτος, χαμηλότερους φόρους, χαμηλότερο έλλειμμα, μικρότερο χρέος, περισσότερες επενδύσεις, νέα συνταξιοδοτική αρχιτεκτονική και μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία απέναντι στις Βρυξέλλες.

Το σχέδιο έστειλε πάντως ένα πρώτο μήνυμα στις αγορές: οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων υποχώρησαν την ημέρα της παρουσίασης, χωρίς βεβαίως μια ημερήσια κίνηση να αποτελεί αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του προγράμματος.

Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η κοστολόγηση.

Διότι για να επιτευχθεί η δημοσιονομική εξίσωση των 140 δισ. ευρώ, θα πρέπει να υλοποιηθούν εξοικονομήσεις σε πεδία πολιτικά εξαιρετικά δύσκολα: δημόσιο, συντάξεις, μετανάστευση, τοπική αυτοδιοίκηση και ευρωπαϊκός προϋπολογισμός.

Και κάπου εκεί το γαλλικό ζήτημα γίνεται ευρωπαϊκό.

Εάν μια μελλοντική γαλλική κυβέρνηση επιχειρήσει πράγματι να συνδυάσει δραστική δημοσιονομική προσαρμογή με αναδιαπραγμάτευση της οικονομικής σχέσης με τις Βρυξέλλες, η συζήτηση δεν θα αφορά μόνο το Παρίσι.

Θα αφορά τον προϋπολογισμό της ΕΕ, τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, την ΕΚΤ — και τελικά το πόση εθνική οικονομική αυτονομία μπορεί να διεκδικήσει η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης μέσα στο σημερινό ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Πηγή: pagenews.gr