Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι πλέον απλώς το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του κόσμου.
Έχουν γίνει μία από τις πιο επικίνδυνες ζώνες εργασίας στη διεθνή ναυτιλία.
Η ένταση των ιρανικών επιθέσεων με πυραύλους και drones έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο, ώστε οι πλοιοκτήτες προσφέρουν πλέον αμοιβές που πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζαν αδιανόητες.
Καπετάνιοι δεξαμενόπλοιων αμείβονται με ποσά που αντιστοιχούν έως και σε 100.000 δολάρια τον μήνα για να συνεχίσουν να πραγματοποιούν δρομολόγια μέσα από το στενό.
Και δεν είναι μόνο αυτό.
Σε ορισμένες περιπτώσεις προσφέρεται επιπλέον μπόνους 50.000 δολαρίων για κάθε διέλευση.
Η εικόνα περιγράφει καλύτερα από οποιονδήποτε δείκτη πόσο ακριβή έχει γίνει η διατήρηση της ροής πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Από 15.000 στα 100.000 δολάρια τον μήνα
Ένας καπετάνιος μεγάλου δεξαμενόπλοιου αμείβεται κανονικά περίπου με 15.000 δολάρια τον μήνα.
Σήμερα, όμως, οι αμοιβές σε ορισμένα δρομολόγια του Ορμούζ έχουν αυξηθεί πολλές φορές πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα.
Οι πλοιοκτήτες προσφέρουν διπλές αμοιβές για την παρουσία σε ζώνες υψηλού κινδύνου όπως ο Κόλπος του Ομάν και η νότια Ερυθρά Θάλασσα.
Κατά την ίδια τη διέλευση του Ορμούζ, τα ποσά αυξάνονται ακόμη περισσότερο.
Οι καπετάνιοι μπορούν έτσι να φτάσουν σε συνολικές αποδοχές που αντιστοιχούν σε περίπου 100.000 δολάρια μηνιαίως.
50.000 δολάρια μπόνους για κάθε πέρασμα
Η επικινδυνότητα της διαδρομής αποτυπώνεται και στα έκτακτα μπόνους.
Για κάθε ταξίδι μέσα από το Ορμούζ μπορεί να προστίθενται ακόμη 50.000 δολάρια στον καπετάνιο.
Και επειδή αρκετά δεξαμενόπλοια πραγματοποιούν επαναλαμβανόμενα «shuttle runs» μέσα και έξω από τον Κόλπο, οι αμοιβές μπορούν να διατηρούνται σε αυτά τα ακραία επίπεδα για μήνες.
Το τίμημα είναι προφανές.
Κάθε πέρασμα σημαίνει έκθεση σε πιθανή επίθεση με drone ή πύραυλο.
Οι ναυτικοί παίρνουν έως έξι φορές τον μισθό τους
Η εκτόξευση των αμοιβών δεν αφορά μόνο τους πλοιάρχους.
Ένας απλός ναυτικός μπορεί να ξεκινά με βασικό μισθό περίπου 1.500 δολάρια τον μήνα.
Για υπηρεσία στις επικίνδυνες θαλάσσιες ζώνες, η αμοιβή μπορεί να διπλασιαστεί.
Κατά τις διελεύσεις από το Ορμούζ, οι ναυτικοί μπορούν να λαμβάνουν τέσσερις έως έξι φορές τον κανονικό μισθό τους.
Πρόκειται ουσιαστικά για «danger money» — αμοιβή κινδύνου.
«Τους βλέπουν σχεδόν σαν μισθοφόρους»
Η περιγραφή ανθρώπων του κλάδου είναι ενδεικτική.
Οι ναυτικοί που εξακολουθούν να πραγματοποιούν τα συγκεκριμένα ταξίδια αντιμετωπίζονται, όπως αναφέρει πηγή του FT, σχεδόν ως «μισθοφόροι».
Όχι λόγω της φύσης της εργασίας τους.
Αλλά λόγω του κινδύνου που αποδέχονται.
Κάθε ταξίδι γίνεται με τη γνώση ότι το πλοίο μπορεί να αποτελέσει στόχο.
93 πλοία έχουν χτυπηθεί – 24 ναυτικοί νεκροί
Οι αριθμοί εξηγούν γιατί τα ποσά εκτινάχθηκαν.
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, τουλάχιστον 93 πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό.
Τουλάχιστον 24 ναυτικοί έχουν χάσει τη ζωή τους.
Μόνο από τις 20 Σεπτεμβρίου, η εταιρεία ναυτικής ασφάλειας Vanguard έχει καταγράψει τουλάχιστον 14 επιθέσεις.
Και τέσσερα πλοία χτυπήθηκαν μέσα σε λίγες μόνο ημέρες.
Το 2% όσων περνούν χτυπήθηκε
Τα στοιχεία της Windward δείχνουν ακόμη πιο καθαρά τη φύση του κινδύνου.
Περίπου 2% των πλοίων που πέρασαν από το Ορμούζ κατά το τρίτο τρίμηνο χτυπήθηκαν.
Για την εμπορική ναυτιλία, αυτό είναι εξαιρετικά υψηλό ποσοστό.
Δεν πρόκειται για θεωρητική απειλή.
Πρόκειται για μετρήσιμο επιχειρησιακό κίνδυνο.
Από 135 πλοία την ημέρα σε πολύ λιγότερα
Πριν από τη σύγκρουση, περίπου 135 πλοία την ημέρα περνούσαν από τα Στενά του Ορμούζ.
Μέσα από το συγκεκριμένο πέρασμα κινούνταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG.
Η κίνηση έχει πλέον μειωθεί δραματικά.
Στις 4 Οκτωβρίου, μόλις 13 πλοία πέρασαν από το στενό, έναντι 24 την αντίστοιχη ημέρα της προηγούμενης εβδομάδας.
Η πτώση αντανακλά την τελευταία κλιμάκωση των επιθέσεων.
Οι ροές πετρελαίου παραμένουν ένα τρίτο χαμηλότερες
Παρά τις προσπάθειες των χωρών του Κόλπου να επαναφέρουν τις εξαγωγές, οι ροές πετρελαίου μέσω Ορμούζ εξακολουθούν να βρίσκονται περίπου ένα τρίτο κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα.
Μέρος της παραγωγής έχει μεταφερθεί σε εναλλακτικές διαδρομές, κυρίως μέσω αγωγών.
Αυτό όμως δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τη χωρητικότητα του στενού.
Γι’ αυτό η ναυτιλία εξακολουθεί να είναι αναγκαία.
Οι ναύλοι στα 1,3 εκατ. δολάρια την ημέρα
Η έλλειψη διαθέσιμων πλοίων έχει προκαλέσει έκρηξη στους ναύλους.
Για συγκεκριμένα φορτία μέσω Ορμούζ, τα ημερήσια ναύλα έχουν φθάσει σε ιστορικό ρεκόρ περίπου:
1,3 εκατ. δολάρια την ημέρα.
Πριν από έναν χρόνο, ένα αντίστοιχο πλοίο μπορούσε να κοστίζει περίπου 20.000 έως 50.000 δολάρια την ημέρα.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Και καταλήγει αναπόφευκτα στο κόστος του πετρελαίου και των προϊόντων που μεταφέρονται.
Τέσσερις ημέρες για μία αποστολή εκατομμυρίων
Ένα τυπικό ταξίδι μέσα στον Κόλπο, φόρτωση και έξοδος ξανά μέσω Ορμούζ μπορεί να χρειάζεται περίπου τέσσερις ημέρες.
Με ναύλο 1,3 εκατ. δολάρια ημερησίως, μόνο η μίσθωση μπορεί θεωρητικά να ξεπεράσει τα 5 εκατ. δολάρια για ένα τόσο σύντομο δρομολόγιο.
Και αυτό πριν προστεθούν:
ασφάλιση,
καύσιμα,
αμοιβές πληρώματος,
λιμενικά έξοδα
και πρόσθετα μέτρα ασφαλείας.
Ένα supertanker μεταφέρει 2 εκατ. βαρέλια
Ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο μπορεί να μεταφέρει περίπου 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου.
Το πλήρωμά του μπορεί να φτάνει τους 35 ναυτικούς.
Αυτό εξηγεί γιατί οι παραγωγοί είναι πρόθυμοι να πληρώσουν τεράστια ποσά για να συνεχίσουν τα ταξίδια.
Εάν ένα φορτίο 2 εκατ. βαρελιών δεν φύγει από τον Κόλπο, το οικονομικό κόστος μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο από μερικά εκατομμύρια δολάρια επιπλέον ναύλων.
Η ασφάλιση πολέμου έως 20 εκατ. δολάρια
Το κόστος όμως δεν σταματά στον ναύλο.
Οι πλοιοκτήτες πληρώνουν πλέον war-risk insurance που μπορεί να ισοδυναμεί με 6% έως 10% της αξίας του κύτους του πλοίου.
Για ένα πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο, αυτό μπορεί να σημαίνει:
έως 20 εκατ. δολάρια μόνο για την ασφάλιση ενός ταξιδιού στον Κόλπο.
Αυτή είναι η πραγματική «πολεμική τιμή» της ναυτιλίας.
Και τα καύσιμα +67%
Ακόμη και το καύσιμο των ίδιων των πλοίων έχει ακριβύνει δραματικά.
Στο Fujairah, τον βασικό κόμβο ανεφοδιασμού κοντά στον Κόλπο, το fuel oil που χρησιμοποιούν τα supertankers έφθασε περίπου τα 686 δολάρια ανά τόνο.
Η τιμή είναι περίπου 67% υψηλότερη σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Άρα, κάθε πρόσθετη ημέρα στη θάλασσα γίνεται ακόμη ακριβότερη.
Περνούν τη νύχτα με κλειστό GPS
Η εικόνα θυμίζει περισσότερο πολεμική επιχείρηση παρά συνηθισμένη εμπορική ναυσιπλοΐα.
Πολλά πλοία περνούν από το Ορμούζ τη νύχτα.
Και συχνά έχουν απενεργοποιημένο το σύστημα εκπομπής της θέσης τους.
Η κίνηση γίνεται με στόχο να μειωθεί ο κίνδυνος στοχοποίησης.
Το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό έχει αναπτύξει πρόσθετες δυνατότητες αεράμυνας για την κάλυψη πλοίων που χρησιμοποιούν διαδρομή κοντά στις ακτές του Ομάν.
Από τη ναυτιλία στην τιμή της βενζίνης
Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι όλα αυτά τα κόστη δεν εξαφανίζονται.
Περνούν στην αλυσίδα.
Ακριβότερος ναύλος.
Ακριβότερη ασφάλιση.
Ακριβότερο πλήρωμα.
Ακριβότερα καύσιμα.
Μεγαλύτερος κίνδυνος.
Όλα ενσωματώνονται τελικά στην τιμή με την οποία το πετρέλαιο και τα παράγωγά του φθάνουν στους καταναλωτές.
Η κρίση του Ορμούζ επομένως δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή.
Φθάνει:
στα διυλιστήρια της Ευρώπης,
στις μεταφορικές εταιρείες,
στους λογαριασμούς ενέργειας
και τελικά στις αντλίες καυσίμων.
Το ανθρώπινο κόστος πίσω από τα εκατομμύρια
Υπάρχει όμως και μία πολύ πιο σκοτεινή πλευρά.
Σύμφωνα με συνδικαλιστές ναυτικών, δεν επιλέγουν όλοι ελεύθερα να πραγματοποιήσουν αυτά τα επικίνδυνα ταξίδια.
Υπάρχουν καταγγελίες ότι σε ορισμένες περιπτώσεις πληρώματα πιέζονται να περάσουν από το Ορμούζ με την απειλή ότι, εάν αρνηθούν, θα αντικατασταθούν ή θα επιβαρυνθούν με το κόστος επαναπατρισμού τους.
Οι περισσότεροι ναυτικοί προέρχονται από χώρες όπως:
Φιλιππίνες,
Ινδία,
Ινδονησία,
Ρωσία,
Ουκρανία
και κράτη της Ανατολικής Ευρώπης.
Για πολλούς, η ναυτική εργασία προσφέρει αποδοχές πολύ υψηλότερες από εκείνες που θα μπορούσαν να κερδίσουν στην πατρίδα τους.
Αλλά η επιλογή γίνεται πλέον πολύ πιο σκληρή.
«Αν αρνηθούν, χάνουν τη δουλειά – Αν δεχθούν, μπορεί να χάσουν τη ζωή τους»
Ο Manoj Yadav, γενικός γραμματέας της Forward Seamen’s Union of India, περιέγραψε το δίλημμα με μία φράση:
«Αν δεν δεχθούν, μπορεί να χάσουν τη δουλειά τους. Αν δεχθούν, μπορεί να χάσουν τη ζωή τους».
Αυτή ίσως είναι η σκληρότερη περιγραφή της σημερινής πραγματικότητας στο Ορμούζ.
Πίσω από τους ναύλους εκατομμυρίων και τα ενεργειακά διαγράμματα υπάρχουν άνθρωποι που πρέπει να βρίσκονται πάνω στα πλοία.
Ελληνική παρουσία στο Ορμούζ
Στο ρεπορτάζ του FT αναφέρεται και η ελληνική Dynacom, μεταξύ των εταιρειών που έχουν πλοία τα οποία συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Παράλληλα, δρομολόγια πραγματοποιούν εταιρείες όπως η νοτιοκορεατική Sinokor και κρατικές εταιρείες της Μέσης Ανατολής, όπως η Adnoc και η Kuwait Oil Tanker Company.
Αυτό δείχνει πόσο διεθνές είναι το επιχειρηματικό δίκτυο που κρατά ανοικτή τη ροή του πετρελαίου.
Γιατί οι πλοιοκτήτες συνεχίζουν να περνούν
Με τέτοιο κίνδυνο, η προφανής ερώτηση είναι:
γιατί να περάσει οποιοδήποτε πλοίο;
Η απάντηση είναι το πετρέλαιο.
Οι τιμές που μπορούν να εξασφαλίσουν οι παραγωγοί για φορτία που βγαίνουν επιτυχώς από τον Κόλπο είναι αρκετά υψηλές ώστε να δικαιολογούν τα ακραία μεταφορικά κόστη.
Παράλληλα, εάν οι εξαγωγές σταματήσουν, οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα:
οι εγκαταστάσεις παραγωγής δεν μπορούν να συνεχίσουν απεριόριστα να αντλούν εάν δεν υπάρχει τρόπος να φύγει το πετρέλαιο.
Άρα οι χώρες του Κόλπου πληρώνουν σχεδόν οποιοδήποτε τίμημα απαιτείται για να συνεχίσει η ροή.
Το Ορμούζ έχει αποκτήσει «πολεμικό ασφάλιστρο»
Οι αγορές συχνά μιλούν για geopolitical risk premium στην τιμή του πετρελαίου.
Σήμερα το Ορμούζ δείχνει πώς αυτό το premium δημιουργείται στην πραγματική οικονομία.
Δεν είναι αφηρημένη έννοια.
Είναι:
50.000 δολάρια μπόνους στον καπετάνιο.
Έξι φορές μεγαλύτερος μισθός στον ναυτικό.
1,3 εκατ. δολάρια την ημέρα στον πλοιοκτήτη.
20 εκατ. δολάρια ασφάλιση.
67% ακριβότερο καύσιμο.
Και ο κίνδυνος ένα πλοίο αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων να χτυπηθεί από έναν πύραυλο ή ένα drone.
Η πραγματική τιμή του πετρελαίου
Η τιμή ενός βαρελιού στο Brent δεν λέει πλέον όλη την ιστορία.
Για να καταλάβει κανείς πόσο κοστίζει πραγματικά η ενεργειακή κρίση πρέπει να προσθέσει:
την τιμή του πετρελαίου,
τον ναύλο,
την ασφάλιση,
το κόστος πληρώματος,
το bunker fuel,
και τον κίνδυνο.
Το Ορμούζ έχει μετατραπεί έτσι σε ένα είδος παγκόσμιου φόρου πολέμου πάνω στην ενέργεια.
Και όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις, αυτός ο φόρος θα περνά όλο και περισσότερο στην παγκόσμια οικονομία.
100.000 δολάρια για να κρατηθεί ανοικτή η παγκόσμια ενεργειακή αρτηρία
Το ποσό μπορεί να μοιάζει εξωπραγματικό.
100.000 δολάρια τον μήνα για έναν καπετάνιο.
Όμως είναι το αποτέλεσμα μιας εξίσου εξωπραγματικής κατάστασης.
Μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου λειτουργεί μέσα σε συνθήκες πολέμου.
Τα πλοία κινούνται τη νύχτα.
Τα GPS σβήνουν.
Πύραυλοι και drones έχουν χτυπήσει δεκάδες εμπορικά πλοία.
Ναυτικοί έχουν σκοτωθεί.
Και ο κόσμος εξακολουθεί να χρειάζεται το πετρέλαιο που βρίσκεται στην άλλη πλευρά του στενού.
Γι’ αυτό σήμερα η πραγματική τιμή της διέλευσης του Ορμούζ δεν μετριέται μόνο σε δολάρια ανά βαρέλι. Μετριέται και στο ποσό που πρέπει να πληρώσεις έναν άνθρωπο για να δεχθεί να περάσει από εκεί.
Πηγή: Pagenews.gr