Σύνοδος ΕΕ:«Μαύρος καπνός» για την ενέργεια–Πίεση στην Κομισιόν,δύο στρατόπεδα και κόκκινες γραμμές Μητσοτάκη

Οι «27» ζητούν άμεσα και στοχευμένα μέτρα για την ενεργειακή ακρίβεια, αλλά διαφωνούν για το κόστος και τη χρηματοδότηση – Στο τραπέζι οι κρατικές ενισχύσεις, το σύστημα ρύπων και ο προϋπολογισμός των 1,62 τρισ. ευρώ.

Η Ευρώπη αναγνωρίζει την ενεργειακή κρίση, αλλά δυσκολεύεται να συμφωνήσει ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Αυτό είναι το κεντρικό πολιτικό συμπέρασμα της πρώτης ημέρας της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατέληξαν σε κοινό κείμενο για την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων, χωρίς όμως να παρουσιάσουν ένα συγκεκριμένο πανευρωπαϊκό πακέτο οικονομικής ανακούφισης.

Τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που δημοσιεύθηκαν στις 00:40 της Παρασκευής 16 Οκτωβρίου, αποτυπώνουν μια δύσκολη ισορροπία: προσωρινή στήριξη επιχειρήσεων και νοικοκυριών, προστασία της ενιαίας αγοράς, διατήρηση των κλιματικών στόχων και ταυτόχρονα αντιμετώπιση των μεγάλων διαφορών στο ενεργειακό κόστος μεταξύ των κρατών-μελών.

Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσήλθε στη Σύνοδο ζητώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία και πρόσθετα ευρωπαϊκά μέτρα απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια, ενώ άνοιξε και δεύτερο μέτωπο για την προστασία των αγροτικών κονδυλίων και της πολιτικής συνοχής στον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Το τελεσίγραφο των «27» στην Κομισιόν: Άμεσα μέτρα, αλλά χωρίς κοινή συνταγή

Στο επίσημο κείμενο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαρακτηρίζει κρίσιμη την αντιμετώπιση των υψηλών ενεργειακών τιμών και αναγνωρίζει ότι η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζει τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, την ενεργειακή ασφάλεια και το κόστος καυσίμων.

Οι ηγέτες υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης, με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε κράτους.

Το πλέον ουσιαστικό σημείο βρίσκεται στην πρόσκληση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πρόσθετες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των ενεργειακών τιμών.

Η αναφορά στις διαφορές των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών δεν είναι τυχαία.

Αποτυπώνει το γεγονός ότι η ενεργειακή κρίση δεν πλήττει όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες με τον ίδιο τρόπο. Οι ανάγκες μιας χώρας με υψηλό κόστος ηλεκτροπαραγωγής δεν ταυτίζονται αναγκαστικά με εκείνες μιας οικονομίας που διαθέτει διαφορετικό ενεργειακό μείγμα ή μεγαλύτερη δημοσιονομική δυνατότητα.

Η ουσία του συμβιβασμού είναι ότι οι Βρυξέλλες καλούνται να σχεδιάσουν κοινή απάντηση, χωρίς να αγνοήσουν τις εθνικές ιδιαιτερότητες.

Μητσοτάκης: Δημοσιονομική ευελιξία και προειδοποίηση για νέο πληθωριστικό κύμα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στη Σύνοδο την ανάγκη πρόσθετων ευρωπαϊκών εργαλείων για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους.

Η ελληνική θέση επικεντρώνεται στη δυνατότητα στοχευμένης στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, χωρίς οι αναγκαίες παρεμβάσεις να δημιουργούν δυσανάλογες πιέσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Η Αθήνα ανησυχεί ότι μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών ενέργειας μπορεί να μεταφερθεί εκ νέου στο κόστος παραγωγής, στις μεταφορές, στα τρόφιμα και τελικά στον πληθωρισμό.

Το ζήτημα της δημοσιονομικής ευελιξίας, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό.

Οι συζητήσεις δεν κατέληξαν σε γενικευμένη εξαίρεση ενεργειακών δαπανών από τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.

Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική κυβέρνηση θα χρειαστεί να παρακολουθήσει τις επόμενες πρωτοβουλίες της Κομισιόν, προκειμένου να διαπιστώσει ποια εργαλεία μπορούν να αξιοποιηθούν σε εθνικό επίπεδο.

Η ενεργειακή κρίση γίνεται βιομηχανική κρίση – Τι προβλέπουν τα συμπεράσματα

Οι «27» χαιρέτισαν την πρόθεση της Επιτροπής να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς κλάδους που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις υψηλές ενεργειακές τιμές.

Πρόκειται για κρίσιμο ζήτημα για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, καθώς το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητά τους να ανταγωνιστούν παραγωγούς από τρίτες χώρες.

Παράλληλα, η Επιτροπή προτίθεται να προωθήσει βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων.

Στα συμπεράσματα περιλαμβάνεται επίσης η δυνατότητα εθελοντικής συγκέντρωσης της ενεργειακής ζήτησης, με στόχο την αποτελεσματικότερη λειτουργία της αγοράς.

Οι ηγέτες χαιρέτισαν ακόμη την πρόταση αναβολής ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον ευρωπαϊκό κανονισμό για το μεθάνιο.

Δεν πρόκειται, ωστόσο, για πλήρη αναστολή του κανονισμού ή για κατάργηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων.

Η μεγάλη σύγκρουση για τους ρύπους – Το ETS2 διχάζει την Ευρώπη

Ένα από τα πιο δύσκολα πεδία διαπραγμάτευσης ήταν το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.

Σύμφωνα με τους Financial Times, χώρες όπως η Ιταλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία πίεσαν για μετάθεση έως το 2030 της επέκτασης του συστήματος στους τομείς των κτιρίων και των οδικών μεταφορών.

Αντίθετα, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία υπερασπίστηκαν τη διατήρηση της βασικής κατεύθυνσης της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.

Ο τελικός συμβιβασμός δεν προβλέπει γενική αναβολή του ETS2.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητά από την Κομισιόν να επικαιροποιήσει την αξιολόγηση των επιπτώσεών του, με ιδιαίτερη προσοχή στον σχεδιασμό και στις δικλίδες προστασίας.

Παράλληλα, καλεί τους ευρωπαϊκούς νομοθέτες να επιταχύνουν τη διαδικασία για το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς, ώστε να περιοριστεί η υπερβολική μεταβλητότητα των τιμών.

Η αντιπαράθεση αναδεικνύει το βασικό ευρωπαϊκό δίλημμα: πώς θα περιοριστεί το άμεσο κόστος της ενέργειας χωρίς να υπονομευθούν οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην απανθρακοποίηση.

Γιόργκενσεν: Προειδοποίηση για τις κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες

Η ανησυχία για την ενεργειακή ακρίβεια δεν περιορίζεται στους υπουργούς Οικονομικών ή στις βιομηχανικές επιχειρήσεις.

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν προειδοποίησε, σύμφωνα με τον Guardian, ότι η αδυναμία αντιμετώπισης των υψηλών ενεργειακών τιμών μπορεί να ενισχύσει την απήχηση λαϊκιστικών και ακραίων πολιτικών δυνάμεων.

Η παρέμβασή του αναδεικνύει την κοινωνική διάσταση της κρίσης.

Για εκατομμύρια Ευρωπαίους πολίτες, το ενεργειακό κόστος δεν αποτελεί μόνο οικονομικό δείκτη. Συνδέεται άμεσα με τη θέρμανση, τις μετακινήσεις και τη δυνατότητα κάλυψης βασικών αναγκών.

Στο πλαίσιο αυτό, ακόμη και προσωρινές, στοχευμένες παρεμβάσεις στα καύσιμα εξετάζονται ως εργαλεία ανακούφισης, παρά την ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Δύο στρατόπεδα για τον προϋπολογισμό – Η μάχη των 1,62 τρισ. ευρώ

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο της Συνόδου αφορά το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο για την περίοδο 2028–2034.

Σύμφωνα με το Associated Press, η επικαιροποιημένη πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας διαμορφώνεται περίπου στα 1,62 τρισ. ευρώ, μειωμένη κατά 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι αντιδράσεις είναι έντονες.

Από τη μία πλευρά, χώρες που επιδιώκουν ισχυρή χρηματοδότηση για τη γεωργία και την περιφερειακή συνοχή αντιτίθενται σε σημαντικές περικοπές.

Από την άλλη, κράτη που συνεισφέρουν περισσότερα στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ζητούν αυστηρότερο έλεγχο των δαπανών και περιορισμό των εθνικών επιβαρύνσεων.

Η Γερμανία, η Σουηδία, η Αυστρία και η Ολλανδία συγκαταλέγονται στις χώρες που δίνουν έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία.

Αντίθετα, η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία περιλαμβάνονται στις χώρες που επιμένουν στην προστασία κρίσιμων παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών.

Η διαφωνία δεν αφορά μόνο το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού, αλλά και το πώς θα κατανεμηθούν οι διαθέσιμοι πόροι ανάμεσα στη γεωργία, την περιφερειακή ανάπτυξη, την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τις νέες στρατηγικές προτεραιότητες.

Μακρόν: Το 2027 δυσκολεύει τη συμφωνία – Η πίεση του εκλογικού ημερολογίου

Ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο, ότι η επίτευξη συμφωνίας για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό θα γίνει δυσκολότερη μέσα στο 2027.

Ο λόγος είναι το εκλογικό ημερολόγιο αρκετών ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένων των γαλλικών προεδρικών εκλογών.

Η προειδοποίηση έχει συγκεκριμένο πολιτικό βάρος.

Όσο πλησιάζουν οι εθνικές εκλογές, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τις κυβερνήσεις να αποδεχθούν συμβιβασμούς που μπορεί να συνεπάγονται αυξημένες εισφορές ή μειωμένες επιστροφές ευρωπαϊκών πόρων.

Στα επίσημα συμπεράσματα, οι ηγέτες αναθέτουν στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με στόχο μια έγκαιρη συμφωνία.

Επισημαίνουν ότι μια συμφωνία πριν από το τέλος του 2026 θα επέτρεπε την ολοκλήρωση των αναγκαίων νομοθετικών διαδικασιών το 2027, ώστε οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις να συνεχιστούν χωρίς διακοπή από τον Ιανουάριο του 2028.

Οι κόκκινες γραμμές της Αθήνας: Αγρότες, περιφέρειες και ευρωπαϊκά κονδύλια

Για την ελληνική κυβέρνηση, η διαπραγμάτευση του νέου προϋπολογισμού συνδέεται άμεσα με την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την πολιτική συνοχής.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει καταστήσει σαφές ότι η Αθήνα δεν επιθυμεί περικοπές που θα περιορίσουν τους διαθέσιμους πόρους για τους αγρότες και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Η ελληνική θέση έχει διπλή οικονομική διάσταση.

Αφενός, η αγροτική χρηματοδότηση αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για το εισόδημα και την παραγωγική δραστηριότητα της υπαίθρου.

Αφετέρου, τα κονδύλια συνοχής στηρίζουν έργα υποδομών, επενδύσεις και παρεμβάσεις που επηρεάζουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των περιφερειών.

Η Αθήνα καλείται, επομένως, να διαπραγματευτεί ταυτόχρονα δύο ζητήματα: περισσότερα περιθώρια αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης σήμερα και επαρκή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για την επόμενη επταετία.

Αντόνιο Κόστα: Διεύρυνση και εσωτερικές μεταρρυθμίσεις στην ίδια εξίσωση

Στο τέλος της πρώτης ημέρας, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα αναφέρθηκε και στη στρατηγική διεύρυνσης της Ένωσης.

Η συζήτηση συνδέεται με τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις που θα χρειαστεί η ΕΕ προκειμένου να υποδεχθεί νέα κράτη-μέλη.

Οι διακυβερνητικές διασκέψεις με το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και την Αλβανία επιβεβαιώνουν ότι η διεύρυνση παραμένει ενεργή ευρωπαϊκή προτεραιότητα.

Ωστόσο, η προοπτική νέων εντάξεων δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για τον προϋπολογισμό, τους θεσμούς και τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

Έτσι, η συζήτηση για τη διεύρυνση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη μεγάλη διαπραγμάτευση για το πώς θα χρηματοδοτείται και θα λειτουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση τα επόμενα χρόνια.

Η επόμενη ημέρα: Η Κομισιόν καλείται να δώσει λύσεις

Η πρώτη ημέρα της Συνόδου κατέληξε σε πολιτική συμφωνία επί γενικών κατευθύνσεων, όχι όμως σε πλήρη επίλυση των μεγάλων διαφωνιών.

Η Κομισιόν καλείται πλέον να εξετάσει πρόσθετα προσωρινά μέτρα, να προχωρήσει τις πρωτοβουλίες για τη βιομηχανία και να αξιολογήσει τις επιπτώσεις του συστήματος εμπορίας ρύπων.

Την ίδια στιγμή, ο Αντόνιο Κόστα αναλαμβάνει τη συνέχιση μιας δύσκολης δημοσιονομικής διαπραγμάτευσης, με την προθεσμία του τέλους του 2026 να αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία.

Για την Ελλάδα, το πραγματικό αποτέλεσμα θα κριθεί από το αν οι ευρωπαϊκές αποφάσεις θα μεταφραστούν σε ουσιαστική μείωση του ενεργειακού κόστους, σε στήριξη της παραγωγής και σε διατήρηση των πόρων για αγρότες και περιφέρειες.

Η Ευρώπη συμφώνησε ότι χρειάζεται δράση. Το επόμενο, δυσκολότερο βήμα είναι να συμφωνήσει στα συγκεκριμένα μέτρα και στον τρόπο χρηματοδότησής τους.

Πηγή: pagenews.gr