Ορμούζ–Ερυθρά Θάλασσα: Στο στόχαστρο και οι «έξοδοι κινδύνου» του πετρελαίου

Νέα περιστατικά κοντά στη Σαουδική Αραβία, πλήγματα στην Aramco και πετρέλαιο κοντά στα 110 δολάρια. Η κλιμάκωση έως τις 17 Οκτωβρίου δοκιμάζει ολόκληρο το σύστημα εναλλακτικών διαδρομών που κρατά τις ενεργειακές εξαγωγές σε κίνηση.

Η νέα φάση της σύγκρουσης στον Κόλπο απειλεί κάτι ευρύτερο από τη διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ. Θέτει υπό πίεση τις υποδομές και τις διαδρομές που σχεδιάστηκαν για να περιορίζουν τις συνέπειες μιας κρίσης στο συγκεκριμένο πέρασμα: αγωγούς, αντλιοστάσια, λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας και σημεία μεταφόρτωσης κοντά στο Ομάν.

Οι εξελίξεις έως το Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026 ενισχύουν αυτή την εικόνα. Στις επιθέσεις κατά σαουδαραβικών εγκαταστάσεων προστίθενται νέες αναφορές για πλήγματα σε δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο, ενώ η διεθνής αγορά έκλεισε την εβδομάδα με το Brent στα 109,86 δολάρια το βαρέλι.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον αν οι εναλλακτικές οδεύσεις μπορούν να λειτουργούν σταθερά, με προβλέψιμο κόστος και επαρκή προστασία.

Τι προστέθηκε στις 17 Οκτωβρίου

Η βρετανική υπηρεσία ναυτιλιακών επιχειρήσεων UKMTO δημοσιοποίησε το Σάββατο αναφορά για δεξαμενόπλοιο που χτυπήθηκε την Παρασκευή από άγνωστο βλήμα, περίπου 68 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά του Τζουμπάιλ, στη Σαουδική Αραβία.

Το πλήρωμα απομακρύνθηκε με ασφάλεια και δεν αναφέρθηκαν περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Ακολούθησε δεύτερη αναφορά για επίθεση με ρουκετοβόλο από μικρό σκάφος, περίπου 78 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της ίδιας περιοχής, με ζημιές στο πρυμναίο αριστερό τμήμα δεξαμενόπλοιου. Και σε αυτή την περίπτωση το πλήρωμα αναφέρθηκε ασφαλές.

Δεν είχε αποσαφηνιστεί αν οι δύο αναφορές αφορούσαν διαφορετικά περιστατικά ή το ίδιο συμβάν. Συνεπώς, δεν μπορούν να προσμετρηθούν αυτομάτως ως δύο χωριστές επιθέσεις.

Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης προέβαλαν νέο ισχυρισμό για έκρηξη νάρκης σε υπερδεξαμενόπλοιο. Η ακριβής τοποθεσία και οι συνθήκες δεν είχαν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Η διάκριση έχει σημασία: οι επιβεβαιωμένες αναφορές ναυτικής ασφάλειας και οι πολεμικοί ισχυρισμοί δεν αποτελούν ενιαίο κατάλογο τεκμηριωμένων συμβάντων.

Η Aramco και η διεύρυνση των στόχων

Το πλήγμα της 13ης Οκτωβρίου στο συγκρότημα της Saudi Aramco στο Νταχράν έδειξε την εμβέλεια της απειλής. Το σαουδαραβικό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε περιορισμένη πυρκαγιά, ενώ δεν αναφέρθηκαν θύματα.

Η επίθεση σε διοικητικό κέντρο δεν ισοδυναμεί από μόνη της με απώλεια παραγωγής. Έχει, όμως, ιδιαίτερο συμβολικό και επιχειρησιακό βάρος: υπογραμμίζει ότι ακόμη και κρίσιμοι κόμβοι του σαουδαραβικού ενεργειακού συστήματος παραμένουν εκτεθειμένοι.

Στην Υεμένη, η κλιμάκωση συνεχίστηκε και τη νύχτα της 16ης Οκτωβρίου, με πλήγματα στο αεροδρόμιο του Άντεν. Οι αρχές δεν ανέφεραν θύματα, ενώ οι Χούθι υποστήριξαν ότι στόχος ήταν γειτονική στρατιωτική εγκατάσταση.

Το μέτωπο αυτό επηρεάζει τις συνθήκες ασφάλειας γύρω από την Ερυθρά Θάλασσα και την πρόσβαση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, προσθέτοντας πίεση στον σχεδιασμό των θαλάσσιων μεταφορών.

Ο αγωγός που παρακάμπτει το Ορμούζ παραμένει κρίσιμος

Η βασική σαουδαραβική εναλλακτική είναι ο αγωγός Ανατολής–Δύσης, γνωστός ως Petroline, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων. Συνδέει την πετρελαιοπαραγωγό ανατολική περιοχή του βασιλείου με το λιμάνι Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η λειτουργία του επιτρέπει τη μεταφορά αργού χωρίς τη διέλευση από το Ορμούζ. Οι επιθέσεις του Σεπτεμβρίου σε αντλιοστάσια και η διακοπή λειτουργίας του ανέδειξαν, ωστόσο, την ευπάθεια αυτής της λύσης.

Η σημαντική επικαιροποίηση είναι ότι ο αγωγός επανεκκίνησε. Πληροφορίες για επαναλειτουργία με περιορισμένες ροές δημοσιοποιήθηκαν στις 22 Σεπτεμβρίου και ακολούθησαν αναφορές για επανέναρξη εξαγωγών από την Ερυθρά Θάλασσα.

Επομένως, η σημερινή εικόνα δεν είναι εκείνη ενός μόνιμα κλειστού αγωγού. Είναι η εικόνα μιας κρίσιμης υποδομής που επανήλθε, αλλά πρέπει να διατηρήσει τη λειτουργία της μέσα σε περιβάλλον συνεχιζόμενης απειλής.

Η αποκατάσταση της ροής περιορίζει τη ζημιά. Η προστασία από νέο πλήγμα καθορίζει την ανθεκτικότητα.

Η γεωγραφία αλλάζει την αξία κάθε παράκαμψης

Το Γιανμπού βρίσκεται βόρεια του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Ένα φορτίο που αναχωρεί από εκεί προς τη Μεσόγειο μέσω Σουέζ δεν χρειάζεται να περάσει από το νότιο στενό.

Αντίθετα, ένα φορτίο που κατευθύνεται νότια, προς τον Ινδικό Ωκεανό και την Ασία, παραμένει εκτεθειμένο στους κινδύνους γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Αυτή η διαφορά σημαίνει ότι η παράκαμψη του Ορμούζ δεν έχει την ίδια επιχειρησιακή αξία για όλους τους πελάτες της Σαουδικής Αραβίας.

Για τις ευρωπαϊκές αγορές, η διατήρηση των ροών προς το Γιανμπού και της βόρειας πρόσβασης προς το Σουέζ είναι ιδιαίτερα σημαντική. Για τις ασιατικές αγορές, η ασφάλεια του νότιου περάσματος παραμένει πρόσθετη προϋπόθεση.

Οι μεταφορτώσεις γίνονται μέρος του κινδύνου

Όταν περιορίζεται μια χερσαία ή θαλάσσια διαδρομή, οι εταιρείες αναζητούν άλλους τρόπους μετακίνησης των φορτίων. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο και η χρήση διαφορετικών αγκυροβολίων.

Οι επιθέσεις και οι απειλές κοντά στο Ομάν δείχνουν ότι η έκθεση στον κίνδυνο εκτείνεται πέρα από το στενότερο τμήμα του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη επιχειρεί παράλληλα να επιβάλει τους δικούς της όρους διέλευσης, απειλώντας πλοία που χρησιμοποιούν διαδρομές τις οποίες χαρακτηρίζει μη εξουσιοδοτημένες. Αυτές οι αξιώσεις δεν συνιστούν από μόνες τους διεθνώς αναγνωρισμένο καθεστώς ελέγχου.

Για τους πλοιοκτήτες και τους ασφαλιστές, ωστόσο, μια απειλή μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις ακόμη και χωρίς να αναγνωρίζεται η νομιμότητά της: αλλάζει τη διαδρομή, τον χρόνο αναμονής, το ασφάλιστρο και την προθυμία ανάληψης ενός ταξιδιού.

Η αγορά έκλεισε την εβδομάδα κοντά στα 110 δολάρια

Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, το Brent ενισχύθηκε κατά 3,7%, κλείνοντας στα 109,86 δολάρια, αφού άγγιξε ενδοσυνεδριακά τα 110 δολάρια, για πρώτη φορά από τον Μάιο.

Το αμερικανικό WTI έκλεισε στα 101,41 δολάρια, με άνοδο 3,5%.

Οι τιμές αποτυπώνουν την ανησυχία για την προσφορά, μαζί με τις εξελίξεις σε άλλες παραγωγικές περιοχές. Δεν επιτρέπουν να αποδοθεί ολόκληρη η άνοδος σε μία επίθεση ή έναν συγκεκριμένο δρώντα.

Δείχνουν, όμως, ότι η επαναφορά ορισμένων ροών δεν έχει εξαλείψει το ασφάλιστρο κινδύνου. Οι αγοραστές πληρώνουν και την αβεβαιότητα για την επόμενη παράδοση.

Η ασφάλεια απαιτεί προστασία ολόκληρης της αλυσίδας

Η ανάγνωση των εξελίξεων ως πίεσης στις εναλλακτικές διαδρομές αποτελεί στρατηγική εκτίμηση. Δεν αποδεικνύει ότι κάθε επίθεση εκτελείται από ενιαίο επιχειρησιακό κέντρο ή υπηρετεί πανομοιότυπο σχέδιο.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, είναι αθροιστικό: ένα αντλιοστάσιο, ένα λιμάνι και ένα αγκυροβόλιο μπορεί να βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, αλλά να εξυπηρετούν την ίδια εξαγωγική αλυσίδα.

Για την Ευρώπη, αυτό μεταφράζεται σε ανάγκη διαφοροποίησης προμηθευτών, επαρκών αποθεμάτων και αξιόπιστης πρόσβασης σε αργό και προϊόντα διύλισης. Για τα κράτη του Κόλπου, απαιτεί συνδυασμό ναυτικής προστασίας, αεράμυνας, επισκευαστικής ικανότητας και εναλλακτικών υποδομών.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υποστήριξε ότι το Ορμούζ παραμένει ανοικτό και ότι οι πετρελαϊκές ροές έχουν ανακάμψει σημαντικά. Οι νέες αναφορές της 17ης Οκτωβρίου δείχνουν γιατί αυτή η διαπίστωση, ακόμη και όταν επιβεβαιώνεται σε όγκους μεταφοράς, δεν αρκεί ως εγγύηση ασφάλειας.

Το πετρέλαιο μπορεί να συνεχίζει να περνά. Το στοίχημα είναι αν θα φτάνει στον προορισμό του χωρίς κάθε παράκαμψη να γίνεται το επόμενο σημείο επίθεσης.

Πηγή: Pagenews.gr