Γεραπετρίτης: Διπλωματικό μπλόκο στο τουρκολιβυκό — Κοινό μέτωπο με ΕΕ και αραβικά κράτη

Η Αθήνα διευρύνει τη στήριξη των θέσεών της: Ελλάδα, Αίγυπτος, Κύπρος, Μπαχρέιν, ΗΑΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτουν το μνημόνιο — Γιατί η παρέμβαση στον ΟΗΕ αποτελεί ουσιαστικό διπλωματικό κέρδος.

«Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη».

Με αυτή την κατηγορηματική διατύπωση, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ανέγνωσε στον ΟΗΕ κοινή δήλωση της Ελλάδας, της Αιγύπτου, της Κύπρου, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαντώντας στην ανακοίνωση κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.

Το σημαντικότερο στοιχείο της παρέμβασης βρίσκεται στη σύνθεσή της: η ελληνική αντίδραση αποκτά κοινή ευρωπαϊκή και περιφερειακή έκφραση, με συμμετοχή κρατών της Ανατολικής Μεσογείου και του Κόλπου.

Για την ελληνική διπλωματία και τον υπουργό Εξωτερικών, αυτό αποτελεί συγκεκριμένο κέρδος. Η θέση της Αθήνας διατυπώνεται από κοινού με εταίρους που αποδέχονται δημόσια το βασικό επιχείρημά της: ότι διμερείς συμφωνίες δεν μπορούν να παραμερίζουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών.

Η πρώτη επιτυχία: Περισσότεροι συνομιλητές υπερασπίζονται την ίδια θέση

Ο Γεραπετρίτης ξεκίνησε προσδιορίζοντας καθαρά την εκπροσώπηση:

«Προβαίνω στην παρούσα δήλωση εξ ονόματος των Αιγύπτου, Κύπρου, Μπαχρέιν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και της χώρας μου, της Ελλάδας».

Η συγκέντρωση αυτής της υποστήριξης έχει γεωπολιτική αξία. Το ζήτημα παρουσιάζεται ως υπόθεση που αφορά την περιφερειακή σταθερότητα και την ασφάλεια δικαίου, με ενδιαφέρον για περισσότερες πρωτεύουσες.

Η κοινή διατύπωση διευρύνει το πολιτικό βάρος της ελληνικής επιχειρηματολογίας. Δημιουργεί επίσης σημείο αναφοράς για τις επόμενες διπλωματικές επαφές: οι συμμετέχοντες έχουν πλέον τοποθετηθεί δημόσια πάνω σε συγκεκριμένες αρχές.

Αυτό είναι μετρήσιμο αποτέλεσμα της διπλωματικής δουλειάς, ακόμη κι αν δεν επιλύει αυτομάτως τις θαλάσσιες διαφορές.

Η Αίγυπτος δίνει ιδιαίτερο βάρος στην παρέμβαση

Η συμμετοχή του Καΐρου έχει ξεχωριστή σημασία λόγω της γεωγραφικής του θέσης και του άμεσου ενδιαφέροντός του για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.

Η κοινή δήλωση επιμένει ότι το μνημόνιο:

«Παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών».

Για την Αθήνα, η δημόσια συμπαράταξη της Αιγύπτου ενισχύει τη δυνατότητα συντονισμού σε ένα πεδίο όπου οι διπλωματικές σχέσεις χρειάζονται συγκεκριμένο περιεχόμενο.

Η παρουσία του Μπαχρέιν και των ΗΑΕ προσθέτει ευρύτερη αραβική διάσταση. Δείχνει ότι η ελληνική προσπάθεια μπορεί να εξασφαλίζει στήριξη πέρα από τον στενό κύκλο των άμεσα εμπλεκόμενων κρατών.

Η δεύτερη επιτυχία: Το μνημόνιο αντιμετωπίζεται ως ζήτημα διεθνών κανόνων

Η παρέμβαση Γεραπετρίτη τοποθετεί το θέμα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο: τι συμβαίνει όταν δύο κράτη επιχειρούν να ρυθμίσουν θαλάσσιες ζώνες κατά τρόπο που θίγει τρίτους;

Όπως αναφέρει η δήλωση, η εξέλιξη αναδεικνύει:

«Την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ούτε θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών».

Αυτό είναι ισχυρό διπλωματικό επιχείρημα, επειδή επιτρέπει στην Ελλάδα να απευθύνεται σε κράτη που μπορεί να μην έχουν άμεση εμπλοκή στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά ενδιαφέρονται για την προστασία των δικών τους δικαιωμάτων.

Η Αθήνα συνδέει το εθνικό της συμφέρον με μια αρχή ευρύτερης εφαρμογής: την προβλεψιμότητα των διεθνών σχέσεων.

Καθαρή απάντηση στην κύρωση από τη λιβυκή Βουλή

Η κοινή δήλωση αντιμετωπίζει ευθέως την προσπάθεια πολιτικής ενίσχυσης του μνημονίου μέσω της λιβυκής κοινοβουλευτικής απόφασης:

«Η επακόλουθη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα».

Πρόκειται για τη συλλογική νομική και πολιτική θέση των συμμετεχόντων. Η σημασία της έγκειται στο ότι αμφισβητεί δημόσια την αντίληψη πως η κύρωση αρκεί για να νομιμοποιήσει αξιώσεις έναντι τρίτων.

Ο Γεραπετρίτης μεταφέρει έτσι την αντιπαράθεση από την εικόνα ενός νέου τετελεσμένου στο ερώτημα της συμβατότητάς του με τους εφαρμοστέους κανόνες.

Τα νησιά στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας

Η ρητή αναφορά στα δικαιώματα των νησιών αποτελεί ακόμη ένα ουσιαστικό στοιχείο της παρέμβασης.

Η κοινή θέση παραπέμπει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και στο εθιμικό διεθνές δίκαιο, διατηρώντας τη συζήτηση στο πεδίο των κανόνων που διέπουν τις θαλάσσιες ζώνες.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η αποδοχή συμφωνιών που παραβλέπουν αυτούς τους κανόνες:

«Θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών».

Το διπλωματικό όφελος είναι ότι η υπεράσπιση των νησιωτικών δικαιωμάτων εντάσσεται σε μια κοινή τοποθέτηση με ευρωπαϊκή και αραβική συμμετοχή.

Αποφασιστικότητα χωρίς κλείσιμο της πόρτας στη Λιβύη

Ένα από τα ισχυρότερα στοιχεία της προσέγγισης είναι ότι η απόρριψη του μνημονίου συνοδεύεται από σαφή πρόταση συνέχισης του διαλόγου.

Η δήλωση αναφέρει ότι η Ελλάδα έχει διεξαγάγει συνομιλίες με τη Λιβύη:

«Με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο», ενώ «εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές».

Η επιλογή αυτή διατηρεί ανοιχτό τον δίαυλο με τη λιβυκή πλευρά και προσφέρει διπλωματική διέξοδο. Η Αθήνα απορρίπτει μια συγκεκριμένη συμφωνία, ενώ ταυτόχρονα δηλώνει διαθέσιμη για νόμιμη οριοθέτηση.

Στο ίδιο πνεύμα, οι συμμετέχοντες επαναβεβαιώνουν την προσήλωσή τους:

«Στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης».

Το πραγματικό κέρδος για τον Γεραπετρίτη

Η παρέμβαση προσφέρει ισχυρά επιχειρήματα υπέρ της διπλωματικής μεθόδου που ακολουθεί ο υπουργός Εξωτερικών: συγκέντρωση υποστήριξης, κοινή διατύπωση θέσεων και διατήρηση δυνατότητας διαπραγμάτευσης.

Η αξία της δεν χρειάζεται υπερβολές. Πέντε κράτη και η Ευρωπαϊκή Ένωση συνυπογράφουν πολιτικά μια σαφή απόρριψη του μνημονίου και υπερασπίζονται τα δικαιώματα τρίτων κρατών, με ρητή αναφορά στα νησιά.

Το επόμενο βήμα είναι η αξιοποίηση αυτής της στήριξης σε διαρκή συντονισμό και ουσιαστικές συνομιλίες. Η κοινή δήλωση προσφέρει στην Αθήνα καλύτερη διπλωματική βάση για να το επιδιώξει.

Όπως κατέληξε ο Γιώργος Γεραπετρίτης:

«Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες».

Πηγή: pagenews.gr