Κομισιόν προς Ερντογάν: Η Ευρώπη δεν ξεχνά το Αιγαίο και την Κύπρο – «Παγώνει» το όνειρο της ένταξης

Αυστηρή ευρωπαϊκή αξιολόγηση για τη δημοκρατία, τη Δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία. Η έκθεση διεύρυνσης του 2026 καταγράφει αυξημένες παραβιάσεις στο Αιγαίο, επαναφέρει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και θέτει το Κυπριακό στο επίκεντρο των σχέσεων Βρυξελλών–Άγκυρας. Το διπλωματικό παράδοξο μιας χώρας που παραμένει στρατηγικός εταίρος της ΕΕ, αλλά απομακρύνεται από τα πολιτικά κριτήρια ένταξης.

Η Τουρκία επιδιώκει στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά η ετήσια αξιολόγηση της Κομισιόν για το 2026 καταγράφει μια διαφορετική πραγματικότητα: περαιτέρω οπισθοδρόμηση στη δημοκρατία και στο κράτος δικαίου, συνεχιζόμενες αμφισβητήσεις στο Αιγαίο και αδιέξοδο στο Κυπριακό.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι συνθήκες που οδήγησαν στο ουσιαστικό πάγωμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων το 2018 δεν έχουν μεταβληθεί. Αντιθέτως, το χάσμα ανάμεσα στη διακηρυγμένη ευρωπαϊκή προοπτική της Άγκυρας και στην εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων ένταξης διευρύνεται.

Η έκθεση, που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, δεν περιορίζεται στην εσωτερική πολιτική κατάσταση της Τουρκίας. Συνδέει τη μελλοντική πορεία των ευρωτουρκικών σχέσεων με τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, την κυριαρχία των κρατών-μελών και την επίλυση του Κυπριακού.

Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η σημασία της αξιολόγησης βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη σύνδεση: η συνεργασία της Ευρώπης με την Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται ως ανεξάρτητη από τις εκκρεμότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δημοκρατία και Δικαιοσύνη: Η ευρωπαϊκή απόσταση μεγαλώνει

Ιδιαίτερα επικριτική είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και την ανεξαρτησία της τουρκικής Δικαιοσύνης.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι η ανεξαρτησία και η αμεροληψία του δικαστικού συστήματος παραμένουν σοβαρά αποδυναμωμένες, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν κίνδυνοι κρατικής παρέμβασης.

Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί επίσης πεδίο έντονης ανησυχίας.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, νομικά και διοικητικά μέτρα συνεχίζουν να περιορίζουν τον χώρο δράσης της κοινωνίας των πολιτών. Παράλληλα, η ευρεία εφαρμογή της νομοθεσίας περί εθνικής ασφάλειας δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις σε ανεξάρτητες οργανώσεις και κοινωνικούς φορείς.

Η Επιτροπή καταγράφει επίσης συλλήψεις και δικαστικές διώξεις σε βάρος ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, ακτιβιστών, οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επιχειρήσεων.

Ιδιαίτερη θέση στην αξιολόγηση καταλαμβάνει η ελευθερία του Τύπου.

Η ασφάλεια των δημοσιογράφων, η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης και η διατήρηση του πλουραλισμού παραμένουν ζητήματα για τα οποία οι Βρυξέλλες ζητούν ουσιαστικές εγγυήσεις.

Η συνολική εικόνα που παρουσιάζει η έκθεση είναι ότι η Τουρκία παραμένει τυπικά υποψήφια προς ένταξη χώρα, χωρίς όμως να έχει σημειώσει την πολιτική πρόοδο που θα επέτρεπε την επανεκκίνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Αιγαίο: Βελτίωση του διαλόγου, αλλά περισσότερες παραβιάσεις

Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η επαναπροσέγγιση Ελλάδας και Τουρκίας συνεχίστηκε κατά την περίοδο αναφοράς.

Καταγράφει, επίσης, ότι η Τουρκία δεν πραγματοποίησε μη εξουσιοδοτημένες γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ωστόσο, η θετική αυτή διαπίστωση συνοδεύεται από σοβαρές επισημάνσεις.

Οι διαφορές για την υφαλοκρηπίδα και τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες παραμένουν ανεπίλυτες, ενώ η Επιτροπή καταγράφει αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου, συμπεριλαμβανομένων πτήσεων πάνω από ελληνικά νησιά.

Αναφέρονται επίσης παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων.

Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση διαχωρίζει έτσι τη βελτίωση της διπλωματικής επικοινωνίας από την ουσιαστική επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Η διατήρηση του διαλόγου αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά δεν αναιρεί τις καταγεγραμμένες εντάσεις στο πεδίο.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο επιστρέφει στο ευρωπαϊκό προσκήνιο

Η έκθεση αναφέρεται ειδικά στην επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026.

Η εξέλιξη προκάλεσε αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ανώτατο επίπεδο.

Η ευρωπαϊκή θέση είναι ότι το μνημόνιο δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, θίγει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες εις βάρος τους.

Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η Αθήνα απορρίπτει τη θαλάσσια οριοθέτηση Τουρκίας–Λιβύης, υποστηρίζοντας ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών.

Η αναφορά στην έκθεση διεύρυνσης εντάσσει το ζήτημα στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο αξιολόγησης της Τουρκίας.

Δεν συνεπάγεται αυτομάτως νέες κυρώσεις ή άλλα μέτρα, αλλά επιβεβαιώνει ότι η συμφωνία εξακολουθεί να αποτελεί σημείο σοβαρής διαφωνίας ανάμεσα στην Άγκυρα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι τρεις απαιτήσεις της Κομισιόν προς την Άγκυρα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από την Τουρκία σαφή και αδιαμφισβήτητη δέσμευση στις σχέσεις καλής γειτονίας και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών σύμφωνα με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Οι βασικές απαιτήσεις της συνοψίζονται σε τρία σημεία:

• Αποφυγή απειλών και ενεργειών που υπονομεύουν τις σχέσεις καλής γειτονίας.
• Εξομάλυνση των σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία.
• Σεβασμός της κυριαρχίας των κρατών-μελών της ΕΕ στα χωρικά ύδατα και στον εναέριο χώρο τους, καθώς και των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων.

Η διατύπωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή συνδέει τις ελληνοτουρκικές και κυπριακές εκκρεμότητες με την ευρύτερη πολιτική της Ένωσης απέναντι στην Τουρκία.

Κυπριακό: Η λύση δύο κρατών απέναντι στην ευρωπαϊκή θέση

Το Κυπριακό παραμένει κεντρικό ζήτημα για την πορεία των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να μην συνεργάζεται μαζί της ακόμη και σε ζητήματα ασφάλειας.

Επιπλέον, δεν έχει εκπληρώσει την υποχρέωση πλήρους και χωρίς διακρίσεις εφαρμογής του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ–Τουρκίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναβεβαιώνει τη στήριξή της σε συνολική λύση του Κυπριακού υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα.

Η συγκεκριμένη θέση βρίσκεται σε αντίθεση με την υποστήριξη της Άγκυρας προς μια λύση δύο κρατών.

Η Επιτροπή καλεί την Τουρκία να συμμετάσχει εποικοδομητικά στις προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών και να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της απέναντι σε όλα τα κράτη-μέλη.

Η ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό παρουσιάζεται ως εξέλιξη που θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες δυνατότητες συνεργασίας ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Άγκυρα.

Ραφαέλε Φίτο: Η Κομισιόν διεκδικεί ενεργότερο ρόλο στο Κυπριακό

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στον διορισμό, τον Ιούλιο του 2026, του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ραφαέλε Φίτο ως ειδικού εκπροσώπου της για την Κύπρο.

Η κίνηση αυτή αποτυπώνει την πρόθεση των Βρυξελλών να διαδραματίσουν ενεργότερο ρόλο στη διαδικασία που διεξάγεται υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Η ευρωπαϊκή συμμετοχή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος-μέλος της Ένωσης και οποιαδήποτε συνολική διευθέτηση πρέπει να συνάδει με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Για τη Λευκωσία, η ευρωπαϊκή παρουσία αποτελεί σημαντική παράμετρο στις συζητήσεις για τη μελλοντική θεσμική και πολιτική διευθέτηση του Κυπριακού.

Η απάντηση της Άγκυρας: «Προκατειλημμένη και άδικη» η ευρωπαϊκή αξιολόγηση

Η τουρκική κυβέρνηση απέρριψε τις επικρίσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τη Δικαιοσύνη και το Κυπριακό.

Σύμφωνα με το Reuters, η Άγκυρα χαρακτήρισε την ευρωπαϊκή στάση «προκατειλημμένη και άδικη», απορρίπτοντας την εικόνα που παρουσιάζει η έκθεση για τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στην Τουρκία. <Cite refs={[“turn632976search6”]}/>

Η αντίδραση αναδεικνύει τη διαφωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει την ενταξιακή προοπτική με μετρήσιμη πρόοδο στη δημοκρατία και στο κράτος δικαίου, ενώ η τουρκική κυβέρνηση αμφισβητεί την ευρωπαϊκή αποτίμηση.

Εξωτερική πολιτική: Μόλις 4% η ευθυγράμμιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα της έκθεσης αφορά την εξαιρετικά περιορισμένη ευθυγράμμιση της Τουρκίας με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας της ΕΕ.

Το σχετικό ποσοστό διαμορφώνεται μόλις στο 4%, έναντι 3% προηγουμένως.

Το στοιχείο αποκτά ιδιαίτερο γεωπολιτικό ενδιαφέρον, καθώς η Τουρκία αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε περιοχές όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει μεγαλύτερη στρατηγική παρουσία. <Cite refs={[“turn632976search5”]}/>

Παρά τις αποκλίσεις, η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πεδία σύγκλισης συμφερόντων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η σταθερότητα στη Συρία, η ειρήνη και η συνδεσιμότητα στον Νότιο Καύκασο, οι προσπάθειες κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα και η υποστήριξη της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας.

Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι η Τουρκία έλαβε ορισμένα μέτρα για να αποτρέψει την καταστρατήγηση ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας μέσω του εδάφους της, ζητώντας να συνεχιστεί και να ενισχυθεί η σχετική συνεργασία.

Μεταναστευτικό: Η στρατηγική συνεργασία που διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους

Παρά τις πολιτικές διαφωνίες, η συνεργασία στο Μεταναστευτικό εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας.

Η Κομισιόν καταγράφει ότι κατά το 2025 συνεχίστηκε η μείωση των παράτυπων αφίξεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την Τουρκία, τάση που είχε ήδη σημειωθεί το 2024.

Παράλληλα, η ΕΕ εξακολουθεί να στηρίζει την Τουρκία στις προσπάθειές της για τη φιλοξενία περίπου 2,3 εκατομμυρίων προσφύγων, κυρίως από τη Συρία.

Η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών αποτελεί τομέα στον οποίο οι δύο πλευρές έχουν άμεσο κοινό συμφέρον.

Αυτή η συνεργασία εξηγεί εν μέρει γιατί οι Βρυξέλλες επιλέγουν να διατηρούν ενεργούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα, παρά τις διαφωνίες σε θεμελιώδη πολιτικά και γεωπολιτικά ζητήματα.

Οικονομία: Η τελωνειακή ένωση και το εμπορικό βάρος της Τουρκίας

Η οικονομική διάσταση παραμένει καθοριστική για τις ευρωτουρκικές σχέσεις.

Η Τουρκία διαθέτει διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση και έχει ενσωματωθεί σε σημαντικό βαθμό στις ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής και εφοδιασμού μέσω της τελωνειακής ένωσης.

Σύμφωνα με την έκθεση, η τουρκική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 3,6% το 2025, κυρίως χάρη στην ισχυρή εγχώρια ζήτηση.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπορικά εμπόδια και δυσλειτουργίες στην εφαρμογή της τελωνειακής ένωσης.

Η Επιτροπή ζητεί περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της λειτουργίας της, ενώ καταγράφει τη συμφωνία αμοιβαίας αναγνώρισης προγραμμάτων εγκεκριμένων οικονομικών φορέων που υιοθετήθηκε τον Ιούλιο του 2026.

Το εμπόριο, οι μεταφορές, η ενέργεια και η πράσινη μετάβαση παραμένουν τομείς στους οποίους η συνεργασία μπορεί να συνεχιστεί ακόμη και χωρίς πρόοδο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

Η ευρωπαϊκή εξίσωση: Συνεργασία με όρους, όχι επανεκκίνηση της ένταξης

Η συνολική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παραμένει σταδιακή, αναλογική και αναστρέψιμη.

Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ μπορεί να διευρύνει τη συνεργασία με την Τουρκία σε συγκεκριμένους τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, διατηρώντας τη δυνατότητα επανεξέτασης των σχετικών πρωτοβουλιών.

Η προσέγγιση βασίζεται στην κοινή ανακοίνωση του 2023 και στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2024.

Δεν συνεπάγεται, όμως, επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Η Κομισιόν διαπιστώνει ότι οι λόγοι που οδήγησαν στο αδιέξοδο του 2018 παραμένουν, ενώ η κατάσταση ως προς τα πολιτικά κριτήρια έχει επιδεινωθεί περαιτέρω.

Στην επίσημη ανακοίνωση για το πακέτο διεύρυνσης του 2026, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι έχει διευρυνθεί το χάσμα ανάμεσα στον στόχο ένταξης που διακηρύσσει η Τουρκία και στην οπισθοδρόμησή της ως προς τα θεμελιώδη πολιτικά κριτήρια.

Η Άγκυρα παραμένει υποψήφια χώρα και σημαντικός εταίρος της Ένωσης, αλλά η ευρωπαϊκή προοπτική της εξακολουθεί να εξαρτάται από ουσιαστικές αλλαγές.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτυπώνει το βασικό συμπέρασμα της αξιολόγησής της: οι παράγοντες που οδήγησαν στο πάγωμα των διαπραγματεύσεων το 2018 δεν έχουν αντιμετωπιστεί.

Για τις σχέσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο, η απαίτηση παραμένει συγκεκριμένη: σεβασμός της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών, αποφυγή απειλών και ειρηνική επίλυση των διαφορών.

Πηγή: pagenews.gr