Η Βρετανία μπορεί να αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν αποσυνδέθηκε, όμως, από την ενεργειακή γεωγραφία της.
Αυτή η πραγματικότητα βρίσκεται πίσω από την παρέμβαση πέντε Ευρωπαίων ηγετών, οι οποίοι ζητούν να επιταχυνθούν οι διαπραγματεύσεις για την επιστροφή της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.
Το πολιτικό επιχείρημα αλλάζει πεδίο. Η στενότερη σχέση με τις Βρυξέλλες παρουσιάζεται ως εργαλείο για αποδοτικότερο εμπόριο ρεύματος, μεγαλύτερη ασφάλεια και καλύτερη αξιοποίηση της υπεράκτιας αιολικής παραγωγής.
Το ερώτημα για το Λονδίνο είναι αν το κόστος συμμετοχής μπορεί να αποδειχθεί μικρότερο από το κόστος παραμονής εκτός.
Οι πέντε που ζητούν επιτάχυνση
Σύμφωνα με τον Guardian, επιστολή προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Αντόνιο Κόστα υπογράφουν:
- Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
- Ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας Ρομπ Γέτεν.
- Ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ.
- Ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου Λικ Φρίντεν.
- Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν.
Οι ηγέτες ζητούν η σύνοδος ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου στις Βρυξέλλες, στις 20 Νοεμβρίου, να δώσει σαφή κατεύθυνση για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.
«Σας καλούμε να συμφωνήσετε με το Ηνωμένο Βασίλειο, κατά τη σύνοδο, σε μια πορεία προς την ολοκλήρωση αυτών των διαπραγματεύσεων», αναφέρουν.
Η διατύπωση έχει σημασία: επιδιώκουν συγκεκριμένη πρόοδο, χωρίς να προεξοφλούν ότι η τελική ενεργειακή συμφωνία θα υπογραφεί εκείνη την ημέρα.
Η Βόρεια Θάλασσα πιέζει για περισσότερη συνεργασία
Η παρέμβαση συνδέεται με έναν ευρύτερο σχεδιασμό: τη μετατροπή της Βόρειας Θάλασσας σε μεγάλο κόμβο καθαρής ενέργειας.
Τον Ιανουάριο του 2026, η Βρετανία και ευρωπαϊκές χώρες συμφώνησαν στο Αμβούργο να προωθήσουν κοινά υπεράκτια αιολικά έργα. Ο συλλογικός στόχος για έργα συνεργασίας φτάνει τα 100 GW έως το 2050.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται εγκαταστάσεις που θα συνδέονται με περισσότερες από μία χώρες, συνδυάζοντας παραγωγή και διασυνοριακή μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Αυτή η αρχιτεκτονική απαιτεί συντονισμό σε δίκτυα, επενδύσεις, αδειοδοτήσεις και εμπορικές ρυθμίσεις.
Η ύπαρξη καλωδίων δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει ότι η διαθέσιμη ενέργεια αξιοποιείται με τον αποδοτικότερο τρόπο. Οι όροι συναλλαγών καθορίζουν πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί η φυσική σύνδεση.
Το τίμημα της πρόσβασης ανοίγει πολιτικό μέτωπο
Το πιο ευαίσθητο σημείο αφορά την οικονομική συνεισφορά.
Κατά το δημοσίευμα, η συμμετοχή στην εσωτερική αγορά ηλεκτρισμού θα συνδεόταν με βρετανική καταβολή στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και ειδικότερα σε πόρους συνοχής.
Για μια βρετανική κυβέρνηση, αυτό απαιτεί πολιτική εξήγηση: γιατί να χρηματοδοτούνται ευρωπαϊκές πολιτικές μετά το Brexit;
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας αντιστρέφουν το ερώτημα. Υποστηρίζουν ότι η συνεισφορά πρέπει να συγκριθεί με το όφελος πρόσβασης σε μια περισσότερο ενοποιημένη αγορά.
Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε στον Guardian:
«Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα πλήρωνε απλώς στα ευρωπαϊκά ταμεία συνοχής. Θα επένδυε στην πρόσβαση σε μια περισσότερο ενοποιημένη, ασφαλή και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά».
Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τους συγκεκριμένους όρους, το ύψος της συνεισφοράς και τα οφέλη που μπορούν να τεκμηριωθούν.
Οι 10 δισ. λίρες είναι προειδοποίηση, όχι εγγυημένη εξοικονόμηση
Η Energy UK είχε εκτιμήσει το 2024 ότι, εάν παρέμεναν τα εμπόδια στην ενεργειακή σχέση με την ΕΕ, το πρόσθετο κόστος θα μπορούσε να φτάσει έως τις 10 δισ. λίρες στη διάρκεια της τότε κοινοβουλευτικής περιόδου.
Η εκτίμηση αφορά συνδυασμό υψηλότερων ενεργειακών λογαριασμών και χαμηλότερων κρατικών εσόδων.
Δεν αποτελεί ποσό που έχει ήδη πληρωθεί στο σύνολό του ούτε εγγύηση ότι μια συμφωνία θα επιστρέψει ισόποσο όφελος στους καταναλωτές.
Αποτυπώνει, όμως, το βασικό επιχείρημα του κλάδου: οι τριβές στις συναλλαγές έχουν οικονομικό κόστος, το οποίο μπορεί να μεγαλώσει όσο επεκτείνονται οι ανανεώσιμες πηγές και οι ανάγκες διασύνδεσης.
Ο Μπέρναμ διαπραγματεύεται και με το εσωτερικό ακροατήριο
Στη σύνοδο της 20ής Νοεμβρίου, ο Άντι Μπέρναμ αναμένεται να συναντήσει τη φον ντερ Λάιεν και τον Κόστα, με την ατζέντα να περιλαμβάνει επίσης τρόφιμα και ποτά, εκπομπές άνθρακα και ανταλλαγές νέων.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει αφήσει ανοιχτή τη συζήτηση για διαφορετικές μορφές στενότερης σχέσης με την ΕΕ.
Η ενεργειακή συνεργασία μπορεί να αποτελέσει συγκεκριμένο πεδίο επαναπροσέγγισης. Δεν ισοδυναμεί με απόφαση επιστροφής στην ενιαία αγορά συνολικά ή με επανένταξη στην Ένωση.
Η πολιτική της δύναμη βρίσκεται στην καθημερινότητα: μια κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει τι κερδίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από κάθε συμφωνία και τι κοστίζει η απουσία της.
Η βουλευτής των Εργατικών Στέλα Κρίσι, που υποστηρίζει στενότερους δεσμούς με την ΕΕ, περιέγραψε στο BBC το γεωγραφικό επιχείρημα πίσω από την επαναπροσέγγιση:
«Μπορείς να πολεμήσεις πολλά πράγματα στη ζωή, αλλά η γεωγραφία δεν είναι ένα από αυτά».
Πηγή: pagenews.gr