Σοκ στη Βρετανία: Μόλις 1% αύξηση στο βιοτικό επίπεδο σε μία δεκαετία – Η «χαμένη γενιά» της οικονομίας
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Δραματική προειδοποίηση από το ανεξάρτητο Office for Budget Responsibility
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για το μέλλον της βρετανικής οικονομίας αποκαλύπτουν οι νέες προβλέψεις του ανεξάρτητου Office for Budget Responsibility (OBR), οι οποίες συνοδεύουν τον προϋπολογισμό του Ηνωμένου Βασιλείου για το 2026.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι, δέκα χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο προβλέπεται να βρίσκεται μόλις 1% πάνω από το επίπεδο πριν από την Covid-19.
Πρόκειται για μια περίοδο εξαιρετικά ασθενικής βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου, η οποία αποτυπώνει τις μακροχρόνιες αδυναμίες της βρετανικής οικονομίας: χαμηλή παραγωγικότητα, υποτονική αύξηση των πραγματικών μισθών, ενεργειακές ανατιμήσεις και αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις.
Στην έκθεσή του, που δημοσιοποιήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2026, το OBR περιγράφει μια οικονομία η οποία δυσκολεύεται να μετατρέψει την ανάπτυξη σε ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.
Και ενώ ο υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι ανακοίνωσε μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, η ανεξάρτητη δημοσιονομική αρχή προειδοποιεί ότι οι πραγματικές οικονομικές προοπτικές των νοικοκυριών παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.
Η πρόβλεψη που προκαλεί ανησυχία: Μόλις 1% σε δέκα χρόνια
Το OBR χρησιμοποιεί ως βασικό δείκτη το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ανά κάτοικο (Real Household Disposable Income per person – RHDI).
Ο δείκτης καταγράφει το εισόδημα που απομένει στα νοικοκυριά μετά τους άμεσους φόρους και τις μεταβιβάσεις, προσαρμοσμένο για τον πληθωρισμό και υπολογισμένο ανά άτομο.
Σύμφωνα με τη νέα έκθεση, η μέση ετήσια αύξησή του κατά τη δεκαετία έως το οικονομικό έτος 2025–2026 διαμορφώθηκε μόλις στο 0,25%.
Η πρόβλεψη είναι ακόμη πιο ανησυχητική για την περίοδο έως το 2029–2030, όταν ο δεκαετής μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 0,1%.
Αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο θα βρίσκεται περίπου 1% υψηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα.
Το OBR αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Η κεντρική μας πρόβλεψη αποτελεί συνέχεια της ιστορικά ασθενικής αύξησης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος ανά κάτοικο μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση».
Και προσθέτει:
«Δέκα χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο θα είναι μόλις 1% υψηλότερο από το προ πανδημίας επίπεδο».
Το 1% αφορά τη συνολική μεταβολή σε βάθος περίπου δεκαετίας, όχι την ετήσια αύξηση.
«Μια ζοφερή περίοδος στη βρετανική οικονομική ιστορία»
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικές ήταν οι δηλώσεις του καθηγητή Ντέιβιντ Μάιλς, μέλους της Επιτροπής Δημοσιονομικής Ευθύνης του OBR.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Λονδίνο, περιέγραψε την εικόνα των πραγματικών εισοδημάτων ως εξαιρετικά δυσμενή.
«Εάν επιστρέψουμε στην περίοδο ακριβώς πριν από την Covid και τη χρησιμοποιήσουμε ως σημείο αναφοράς, εκεί όπου βρισκόμαστε σήμερα, επτά χρόνια αργότερα, δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία αύξηση στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο».
Και υπογράμμισε:
«Αυτό είναι αρκετά ασυνήθιστο στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου».
Ο ίδιος συνέδεσε σημαντικό μέρος της πίεσης με το ενεργειακό κόστος, επισημαίνοντας ότι η Βρετανία είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας και συνεπώς εκτεθειμένη στις διεθνείς αυξήσεις τιμών.
Η συνολική του αποτίμηση ήταν ιδιαίτερα αιχμηρή:
«Ήταν μια ζοφερή περίοδος στη βρετανική οικονομική ιστορία».
Η παρατήρηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς προέρχεται από εκπρόσωπο του ανεξάρτητου φορέα που αξιολογεί τις οικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις της κυβέρνησης.
Από τη χρηματοπιστωτική κρίση στην πανδημία και την ενεργειακή ακρίβεια
Η σημερινή στασιμότητα δεν αποτελεί αποκλειστικά συνέπεια της πανδημίας.
Το OBR εντοπίζει την αρχή της παρατεταμένης αδυναμίας στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Μετά την κρίση, η βρετανική οικονομία δεν κατάφερε να επανέλθει στους προηγούμενους ρυθμούς αύξησης της παραγωγικότητας.
Η ασθενέστερη παραγωγικότητα περιόρισε τις δυνατότητες αύξησης των πραγματικών μισθών.
Στη συνέχεια, η πανδημία προκάλεσε σημαντικές διαταραχές στην οικονομική δραστηριότητα, ενώ η ενεργειακή κρίση και ο υψηλός πληθωρισμός μείωσαν την αγοραστική δύναμη.
Οι διαδοχικές αυτές πιέσεις διαμόρφωσαν μια μακρά περίοδο κατά την οποία η οικονομική πρόοδος δεν μεταφράστηκε σε αντίστοιχη αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος ανά κάτοικο.
Η εικόνα αυτή έχει και κοινωνική διάσταση: ακόμη και όταν η οικονομία εμφανίζει θετικό ρυθμό ανάπτυξης, τα νοικοκυριά ενδέχεται να μη διαπιστώνουν ουσιαστική βελτίωση στο εισόδημά τους.
Φόροι σε ιστορικό υψηλό: Στο 38,6% του ΑΕΠ έως το 2032
Παράλληλα με τη στασιμότητα των εισοδημάτων, το OBR προβλέπει σημαντική αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα συνολικά δημόσια έσοδα αναμένεται να αυξηθούν από 40,1% του ΑΕΠ το 2025–2026 σε 42,9% το 2031–2032.
Ειδικότερα, τα φορολογικά έσοδα με βάση τους εθνικούς λογαριασμούς προβλέπεται να αυξηθούν από 36% του ΑΕΠ σε 37,9% το 2027–2028, ξεπερνώντας το προηγούμενο ιστορικό υψηλό.
Μέχρι το τέλος της περιόδου προβλέψεων, το ποσοστό αναμένεται να φθάσει στο 38,6% του ΑΕΠ.
| Δημοσιονομικός δείκτης | Πρόβλεψη OBR |
|---|---|
| Πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο, μεταβολή από προ Covid επίπεδα έως 2029–30 | +1% |
| Μέση ετήσια αύξηση εισοδήματος ανά κάτοικο, δεκαετία έως 2029–30 | Κάτω από 0,1% |
| Φορολογικά έσοδα / ΑΕΠ, 2025–26 | 36,0% |
| Φορολογικά έσοδα / ΑΕΠ, 2031–32 | 38,6% |
| Συνολικά δημόσια έσοδα / ΑΕΠ, 2031–32 | 42,9% |
Η εξέλιξη σημαίνει ότι το κράτος προβλέπεται να εισπράττει μεγαλύτερο ποσοστό της συνολικής οικονομικής παραγωγής μέσω της φορολογίας.
Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι κάθε νοικοκυριό θα επιβαρυνθεί κατά το ίδιο ποσοστό.
Η πραγματική επίπτωση εξαρτάται από τη σύνθεση των φόρων, τα εισοδήματα και τις αλλαγές στην οικονομική δραστηριότητα.
Το «αδύναμο σημείο» του προϋπολογισμού: Οι δημόσιες υπηρεσίες
Η δημοσιονομική στρατηγική της κυβέρνησης δέχθηκε κριτική και από το ανεξάρτητο Institute for Fiscal Studies (IFS).
Η διευθύντριά του, Έλεν Μίλερ, επισήμανε ότι ο προϋπολογισμός μεταθέτει μέρος της δημοσιονομικής προσαρμογής στα επόμενα χρόνια.
«Αντιμέτωπος με δυσμενή οικονομικά νέα, ο υπουργός Οικονομικών επέλεξε να αποδεχθεί υψηλότερο δανεισμό κατά την επόμενη πενταετία», ανέφερε.
Σύμφωνα με την ίδια, η κυβέρνηση προχωρά σε περιορισμένα μέτρα ενίσχυσης της οικονομίας τα επόμενα χρόνια, τα οποία χρηματοδοτούνται μέσω μεγαλύτερου δανεισμού βραχυπρόθεσμα και αυξημένων εσόδων αργότερα.
Η Μίλερ προειδοποίησε:
«Το σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης έχει μια αχίλλειο πτέρνα, με τη μορφή ιδιαίτερα αυστηρών σχεδίων για τις δαπάνες των δημόσιων υπηρεσιών».
Και πρόσθεσε:
«Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει πλήθος μικρών παρεμβάσεων, αλλά πολύ λίγα μέτρα που μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά την πορεία της ανάπτυξης».
Η κριτική αφορά τη δυνατότητα της κυβέρνησης να υλοποιήσει τις μελλοντικές περικοπές χωρίς να επηρεαστεί η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.
Το δημοσιονομικό κενό των 11 δισ. λιρών
Το OBR εντοπίζει συγκεκριμένη πίεση στα σχέδια για τις δημόσιες δαπάνες.
Με βάση τις κυβερνητικές παραδοχές, οι δαπάνες των υπουργείων προβλέπεται να μειωθούν από 21,5% του ΑΕΠ το 2026–2027 σε 20% το 2031–2032.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στους τομείς που δεν προστατεύονται από ειδικές πολιτικές δεσμεύσεις.
Το OBR εκτιμά ότι θα απαιτούνταν επιπλέον 11 δισ. λίρες το 2031–2032, ώστε να αποφευχθεί η πραγματική μείωση των καθημερινών δαπανών σε αυτούς τους τομείς από το 2028–2029 και μετά.
Εάν οι προστατευόμενοι τομείς, όπως η υγεία και η άμυνα, συνεχίσουν να έχουν προτεραιότητα, οι υπόλοιπες δαπάνες των υπουργείων προβλέπεται να μειωθούν κατά 2,6% σε πραγματικούς όρους κατά την τελευταία τριετία της περιόδου προβλέψεων.
Η εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει πιέσεις σε υπηρεσίες που ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες.
Νέος φόρος στα ακίνητα – Κίνδυνος αύξησης των ενοικίων
Μία ακόμη παρέμβαση του προϋπολογισμού προκαλεί ανησυχίες για την αγορά κατοικίας.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε αύξηση κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες στη φορολογία εισοδήματος από ακίνητα.
Το μέτρο αναμένεται να αποφέρει περισσότερα από 500 εκατ. λίρες ετησίως έως το 2028–2029.
Ωστόσο, το OBR προειδοποιεί ότι η αύξηση ενδέχεται να οδηγήσει σε υψηλότερα ενοίκια.
Στην έκθεσή του εξηγεί ότι η επιβάρυνση μπορεί να αποθαρρύνει νέους ιδιοκτήτες από την είσοδο στην αγορά ενοικίασης.
Παράλληλα, ορισμένοι υφιστάμενοι ιδιοκτήτες ενδέχεται να αποχωρήσουν, περιορίζοντας τη διαθέσιμη προσφορά.
«Οι ιδιοκτήτες είναι πιθανό να μετακυλίσουν μεγαλύτερο μέρος αυτού του κόστους στους ενοικιαστές μακροπρόθεσμα», επισημαίνει το OBR.
Η προειδοποίηση αφορά έναν πιθανό μακροχρόνιο μηχανισμό της αγοράς και όχι βέβαιη άμεση αύξηση όλων των ενοικίων.
Ενεργειακή ενίσχυση 100 λιρών – Ποιοι μένουν εκτός
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσης ενίσχυση 100 λιρών για νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Το μέτρο θα εφαρμοστεί μέσω επιστροφής δημοτικού φόρου (council tax rebate) για κατοικίες στις κατηγορίες A έως D στην Αγγλία.
Σύμφωνα με το think tank Resolution Foundation, περίπου το 80% των νοικοκυριών θα είναι επιλέξιμο.
Ωστόσο, ο οργανισμός επικρίνει τον τρόπο στόχευσης της ενίσχυσης.
«Η κυβέρνηση δεν έμαθε το μάθημα από την προηγούμενη εκτίναξη των τιμών: η ανεπαρκώς στοχευμένη ενεργειακή στήριξη είναι σπατάλη πόρων», αναφέρει.
Το Resolution Foundation εκτιμά ότι περίπου 1,4 εκατομμύρια νοικοκυριά από το φτωχότερο μισό του πληθυσμού θα αποκλειστούν επειδή κατοικούν σε ακίνητα υψηλότερης φορολογικής κατηγορίας.
Ο οργανισμός σημειώνει:
«Είναι απαράδεκτο ότι η κυβέρνηση εξακολουθεί να μην έχει βρει έναν τρόπο να κατευθύνει τη βοήθεια σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο».
Η κριτική αφορά τη σχέση ανάμεσα στην απλότητα εφαρμογής ενός μέτρου και στην αποτελεσματικότητα της κοινωνικής του στόχευσης.
Η μεγάλη εικόνα: Μια δεκαετία χωρίς ουσιαστική βελτίωση
Η νέα έκθεση του OBR αποτυπώνει μια βαθύτερη πρόκληση για τη βρετανική οικονομία: την αδυναμία να εξασφαλίσει διατηρήσιμη αύξηση του πραγματικού εισοδήματος ανά κάτοικο.
Η ασθενής παραγωγικότητα, οι επαναλαμβανόμενες οικονομικές κρίσεις και το αυξημένο ενεργειακό κόστος έχουν περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση, αυξανόμενες απαιτήσεις για δημόσιες υπηρεσίες και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
Οι παρεμβάσεις του προϋπολογισμού μπορούν να προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, αλλά η μακροχρόνια βελτίωση του βιοτικού επιπέδου εξαρτάται κυρίως από την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις και την αύξηση των πραγματικών μισθών.
Το πιο ανησυχητικό μήνυμα του OBR είναι ότι μια ολόκληρη δεκαετία μπορεί να ολοκληρωθεί με σχεδόν στάσιμο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο — ένα αποτέλεσμα που αναδεικνύει το μέγεθος της αναπτυξιακής πρόκλησης για τη Βρετανία.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
