Τελεσίγραφο Μερτς στην ΕΕ: «Χρήματα για την Ουκρανία ή μπλόκο στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό»

Η Γερμανία απειλεί να μπλοκάρει τον επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης εάν δεν εξασφαλιστεί κοινή χρηματοδότηση για το Κίεβο. Το χρηματοδοτικό κενό των 70 δισ. ευρώ, οι αντιδράσεις Ουγγαρίας και Σλοβακίας και η σύγκρουση για το κοινό ευρωπαϊκό χρέος δημιουργούν ένα νέο πολιτικό αδιέξοδο στις Βρυξέλλες.

Η Γερμανία ανεβάζει κατακόρυφα την πίεση προς τους Ευρωπαίους εταίρους της, συνδέοντας την έγκριση του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη διασφάλιση της χρηματοδότησης της Ουκρανίας.

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απειλεί να εμποδίσει τη συμφωνία για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034, εάν τα κράτη-μέλη δεν αναλάβουν συλλογική και μακροπρόθεσμη δέσμευση για την οικονομική στήριξη του Κιέβου.

Σύμφωνα με τους Financial Times, το Βερολίνο επιχειρεί να αξιοποιήσει τη θέση του ως μεγαλύτερου καθαρού χρηματοδότη της ΕΕ για να εξασφαλίσει ότι το κόστος της υποστήριξης προς την Ουκρανία δεν θα βαρύνει δυσανάλογα ορισμένες χώρες.

Η γερμανική παρέμβαση έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία: η Ουκρανία αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό περίπου 70 δισ. ευρώ για το 2027, ενώ η ΕΕ καλείται να συμφωνήσει ταυτόχρονα για τις μελλοντικές της δαπάνες, την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τις ενισχύσεις προς τα κράτη-μέλη.

Το γερμανικό τελεσίγραφο: Χωρίς κοινή ευθύνη, δεν υπάρχει συμφωνία

Η θέση του Βερολίνου είναι ότι η χρηματοδότηση της Ουκρανίας δεν μπορεί να αποτελεί διαρκώς αντικείμενο έκτακτων διαπραγματεύσεων.

Η γερμανική κυβέρνηση ζητά έναν σταθερό μηχανισμό που θα καλύπτει τις ανάγκες του Κιέβου όχι μόνο το 2027, αλλά και τα επόμενα χρόνια.

Αυτό περιλαμβάνει την πρόβλεψη πόρων στον προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034, καθώς και την κάλυψη των τόκων που συνδέονται με ευρωπαϊκά δάνεια προς την Ουκρανία.

Ο Μερτς επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι όλες οι χώρες πρέπει να συμμετέχουν στο οικονομικό βάρος, αντί ορισμένες να εξασφαλίζουν εξαιρέσεις και άλλες να αναλαμβάνουν μεγαλύτερες υποχρεώσεις.

Η σύνδεση των δύο διαπραγματεύσεων αποτελεί σημαντική πολιτική κίνηση.

Ο επόμενος επταετής προϋπολογισμός καθορίζει τις χρηματοδοτικές προτεραιότητες της Ένωσης, από τη γεωργία και τις περιφερειακές ενισχύσεις μέχρι την έρευνα, την άμυνα και τις υποδομές.

Εάν η Γερμανία αρνηθεί να συναινέσει, η διαδικασία έγκρισης του νέου δημοσιονομικού πλαισίου μπορεί να οδηγηθεί σε παρατεταμένο αδιέξοδο.

Η Ουκρανία χρειάζεται 70 δισ. ευρώ – Η ΕΕ αναζητά 45 δισ.

Το άμεσο πρόβλημα είναι το χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας για το 2027.

Οι ευρωπαϊκές εκτιμήσεις ανεβάζουν τις ακάλυπτες ανάγκες της χώρας περίπου στα 70 δισ. ευρώ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσανατολίζεται στην κάλυψη περίπου 45 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν των δύο τρίτων του ποσού.

Το υπόλοιπο αναμένεται να αναζητηθεί από άλλους διεθνείς εταίρους, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Νορβηγία και η Ιαπωνία.

Ωστόσο, η εξασφάλιση αυτών των χρημάτων παραμένει αβέβαιη.

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, αναγνώρισε στις 9 Νοεμβρίου ότι το χρηματοδοτικό κενό παραμένει σημαντικό, σημειώνοντας ότι η Επιτροπή εξετάζει διαφορετικές επιλογές χρηματοδότησης.

Ο ίδιος εξέφρασε την πεποίθηση ότι θα βρεθεί λύση για το ευρωπαϊκό μερίδιο.

Πρόκειται, όμως, για πολιτικό στόχο και όχι για ήδη εγκεκριμένη νέα χρηματοδοτική συμφωνία.

Ουγγαρία, Σλοβακία, Τσεχία και Βουλγαρία αντιδρούν

Το γερμανικό σχέδιο συναντά αντιστάσεις από κυβερνήσεις που δεν επιθυμούν να αναλάβουν πρόσθετες οικονομικές υποχρεώσεις για την Ουκρανία.

Η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για τη συμμετοχή τους σε νέα κοινή χρηματοδότηση, ενώ και η Βουλγαρία εμφανίζεται απρόθυμη να συνεισφέρει με τους ίδιους όρους.

Ορισμένες από αυτές τις χώρες έχουν ήδη εξασφαλίσει εξαιρέσεις από συγκεκριμένες υποχρεώσεις που συνδέονται με προηγούμενα δανειακά σχήματα.

Η γερμανική κυβέρνηση θεωρεί ότι η πρακτική αυτή δημιουργεί άνιση κατανομή του κόστους.

Η αντίθεση, πάντως, δεν περιορίζεται στο ύψος της βοήθειας.

Αφορά και το εάν οι αποφάσεις για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας θα συνεχίσουν να απαιτούν ομοφωνία ή εάν θα μπορούσαν, σε ορισμένες περιπτώσεις και με την κατάλληλη νομική βάση, να λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία.

Το Βερολίνο επιδιώκει να περιορίσει τη δυνατότητα μεμονωμένων κυβερνήσεων να εμποδίζουν τη λήψη αποφάσεων.

Μια τέτοια αλλαγή, ωστόσο, δεν μπορεί να εφαρμοστεί αυτομάτως σε όλες τις δημοσιονομικές αποφάσεις της ΕΕ, καθώς οι σχετικές διαδικασίες καθορίζονται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες.

Η σύγκρουση για το κοινό ευρωπαϊκό χρέος

Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται η δυνατότητα νέου κοινού δανεισμού.

Η έκδοση ευρωπαϊκών ομολόγων θα επέτρεπε στην ΕΕ να αντλήσει κεφάλαια από τις αγορές και να τα διαθέσει στην Ουκρανία με την εγγύηση του κοινοτικού προϋπολογισμού.

Η επιλογή αυτή θεωρείται από αρκετούς Ευρωπαίους αξιωματούχους πρακτική λύση για την κάλυψη των άμεσων αναγκών.

Ωστόσο, η ίδια η Γερμανία έχει εκφράσει έντονες επιφυλάξεις απέναντι στη γενικευμένη έκδοση νέου κοινού χρέους.

Στις 21 Οκτωβρίου, ο Γερμανός πρέσβης στην ΕΕ, Τόμας Χανς Οσόφσκι, είχε αποκλείσει κατηγορηματικά την ιδέα πρόσθετου κοινού δανεισμού για τη συνολική χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Η γερμανική θέση δημιουργεί μια σύνθετη διαπραγματευτική εξίσωση: το Βερολίνο ζητά μεγαλύτερη συλλογική συμμετοχή στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, αλλά ταυτόχρονα αντιτίθεται στη διεύρυνση του κοινού χρέους ως γενικής δημοσιονομικής λύσης.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να συμφωνήσουν όχι μόνο πόσα χρήματα θα διαθέσουν, αλλά και με ποιον μηχανισμό θα συγκεντρωθούν.

Τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία παραμένουν στο τραπέζι

Μία ακόμη επιλογή που εξετάζεται αφορά τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αξιοποιήσει έσοδα από ακινητοποιημένα ρωσικά κεφάλαια για τη στήριξη της Ουκρανίας.

Η συζήτηση για ευρύτερη χρήση αυτών των πόρων παραμένει, ωστόσο, ιδιαίτερα περίπλοκη.

Υπάρχουν νομικά ζητήματα, ενδεχόμενες επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και διαφωνίες μεταξύ κρατών-μελών για τον τρόπο αξιοποίησης των κεφαλαίων.

Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι η επιλογή των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων εξακολουθεί να εξετάζεται.

Η ευρωπαϊκή προσέγγιση συνδέει την αποπληρωμή ορισμένων δανείων προς την Ουκρανία με μελλοντικές ρωσικές αποζημιώσεις, αλλά δεν υπάρχει συμφωνία που να επιλύει όλα τα σχετικά νομικά και δημοσιονομικά ζητήματα.

Η Ιρλανδία επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές

Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, αναγνωρίζει ότι οι δύο διαπραγματεύσεις έχουν πλέον συνδεθεί πολιτικά.

Ο υπουργός Οικονομικών της χώρας, Σάιμον Χάρις, δήλωσε στις 9 Νοεμβρίου ότι είναι δύσκολο να υπάρξει σοβαρή συζήτηση για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό χωρίς να εξεταστεί παράλληλα η χρηματοδότηση της Ουκρανίας.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι μια πιθανή λύση θα μπορούσε να βασιστεί σε μηχανισμό αντίστοιχο με προηγούμενα ευρωπαϊκά δάνεια προς το Κίεβο.

Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει νέα έκδοση κοινού χρέους με εγγυήσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Η πρόταση, ωστόσο, βρίσκεται ακόμη στο στάδιο των πολιτικών συζητήσεων.

Η αντίδραση των χωρών που εξαρτώνται από τα ευρωπαϊκά κονδύλια

Η σύνδεση της χρηματοδότησης της Ουκρανίας με τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό προκαλεί ανησυχία και σε χώρες που λαμβάνουν σημαντικές ενισχύσεις από την ΕΕ.

Η Γερμανία ζητά σημαντικές περικοπές σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Παράλληλα, υποστηρίζει τη μετατόπιση πόρων προς την άμυνα, την ασφάλεια, την έρευνα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα.

Αυτή η προσέγγιση δημιουργεί αντιπαράθεση με τις χώρες που επιδιώκουν τη διατήρηση ισχυρών κονδυλίων για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την πολιτική συνοχής.

Οι δύο πολιτικές αποτελούν βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, ιδιαίτερα για κράτη της νότιας και ανατολικής Ευρώπης.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν σημαντικό συμφέρον από τη διατήρηση επαρκών πόρων για αγροτικές ενισχύσεις, περιφερειακή ανάπτυξη και υποδομές.

Για την Αθήνα, επομένως, η συζήτηση αφορά τόσο την ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία όσο και τη μελλοντική κατανομή των κοινοτικών κονδυλίων.

Δεν έχει, πάντως, ανακοινωθεί συγκεκριμένη μείωση της ελληνικής χρηματοδότησης ως αποτέλεσμα του γερμανικού τελεσιγράφου.

Η σύνοδος της 26ης και 27ης Νοεμβρίου

Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η ειδική σύνοδος των Ευρωπαίων ηγετών στις 26 και 27 Νοεμβρίου 2026, στο Δουβλίνο.

Αρχικά, η συνάντηση επρόκειτο να επικεντρωθεί στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό.

Ωστόσο, η ανάγκη κάλυψης του ουκρανικού χρηματοδοτικού κενού οδήγησε στη διεύρυνση της ατζέντας.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να εξετάσουν ταυτόχρονα τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, τις δυνατότητες κοινού δανεισμού και τις βασικές προτεραιότητες του προϋπολογισμού 2028–2034.

Η χρονική πίεση είναι μεγάλη.

Το 2027 θα πραγματοποιηθούν σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Ελλάδα.

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επιδιώκουν να περιορίσουν την αβεβαιότητα πριν οι εθνικές προεκλογικές αντιπαραθέσεις δυσκολέψουν περαιτέρω την επίτευξη συμφωνίας.

Η προειδοποίηση της Σλοβακίας

Ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, έχει αντιταχθεί δημόσια στη σύνδεση των δύο ζητημάτων.

«Θα ήταν πολύ επικίνδυνο, και θέλω να το καταστήσω απολύτως σαφές, εάν κάποιος επιχειρούσε να συνδέσει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας με τον προϋπολογισμό», δήλωσε.

Ο ίδιος εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός για τις πιθανότητες ταχείας συμφωνίας.

«Θα ήταν θαύμα εάν καταλήγαμε σε συμφωνία τον Δεκέμβριο», ανέφερε.

Η τοποθέτησή του αποτυπώνει το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ΕΕ: η ανάγκη διασφάλισης χρηματοδότησης για την Ουκρανία συγκρούεται με τις διαφορετικές δημοσιονομικές και πολιτικές προτεραιότητες των κυβερνήσεων.

Η Γερμανία, από την πλευρά της, επιμένει ότι η στήριξη του Κιέβου πρέπει να αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή υποχρέωση και να ενσωματωθεί σε έναν αξιόπιστο, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Πηγή: pagenews.gr