Η «μπλε ανατροπή» στις ΗΠΑ αλλάζει το παιχνίδι για την Ουκρανία – Μπορεί το Κογκρέσο να φρενάρει τον Τραμπ;

Οι εκλογικές επιτυχίες των Δημοκρατικών ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο στην αμερικανική πολιτική απέναντι στον πόλεμο της Ουκρανίας. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βλέπει περιθώρια ενίσχυσης της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας, όμως ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί το προεδρικό βέτο και τον κεντρικό ρόλο στη διπλωματία. Οι κυρώσεις στη Ρωσία, οι δημοσιονομικές διαπραγματεύσεις, ο παράγοντας Πούτιν και το κρίσιμο διάστημα μέχρι τον Ιανουάριο.

Η εκλογική ενίσχυση των Δημοκρατικών στις Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργεί νέα δεδομένα για την Ουκρανία, αλλά δεν εξασφαλίζει αυτομάτως περισσότερα αμερικανικά όπλα, οικονομική βοήθεια ή σκληρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου 2026 αναδιαμορφώνει τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον και επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής: πόσο μπορεί το Κογκρέσο να επηρεάσει τις αποφάσεις ενός προέδρου που έχει επιλέξει διαφορετική προσέγγιση απέναντι στη Μόσχα;

Για τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η αλλαγή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών αποτελεί δυνητική ευκαιρία. Οι Δημοκρατικοί έχουν καταστήσει σαφές ότι επιθυμούν πιο σταθερή υποστήριξη προς το Κίεβο, ενώ σημαντικό τμήμα των Ρεπουμπλικανών εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη ρωσική επιθετικότητα ως ζήτημα αμερικανικής και ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Ωστόσο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρά θεσμικά εργαλεία, από τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας και της διπλωματίας μέχρι τη δυνατότητα άσκησης βέτο σε νομοσχέδια.

Το αποτέλεσμα είναι μια νέα περίοδος πιθανής σύγκρουσης μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου, με άμεσες συνέπειες για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Ο Ζελένσκι αναζητεί πολιτικό αντίβαρο στον Λευκό Οίκο

Από την έναρξη της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, τον Ιανουάριο του 2025, η αμερικανική πολιτική απέναντι στην Ουκρανία έχει βρεθεί στο επίκεντρο έντονων αντιπαραθέσεων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Modern Diplomacy, που επικαλείται πληροφορίες του Reuters, το Κογκρέσο δεν έχει εγκρίνει σημαντικό νέο πακέτο βοήθειας προς την Ουκρανία κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβραδύνει ή περιορίσει τη διάθεση μέρους της προηγουμένως εγκεκριμένης υποστήριξης.

Για το Κίεβο, η κατάσταση αυτή δημιουργεί πρόβλημα προβλεψιμότητας.

Η Ουκρανία δεν χρειάζεται μόνο νέες δεσμεύσεις. Χρειάζεται σταθερό προγραμματισμό παραδόσεων στρατιωτικού υλικού, χρηματοδότησης και υποστήριξης των αμυντικών της δυνατοτήτων.

Ο Ζελένσκι έχει εκφράσει την προσδοκία ότι η ενίσχυση των Δημοκρατικών θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αμερικανική υποστήριξη, αναγνωρίζοντας τη σαφή πολιτική τοποθέτησή τους υπέρ της Ουκρανίας.

Το βασικό ζητούμενο για την ουκρανική διπλωματία παραμένει, πάντως, η διατήρηση της διακομματικής στήριξης.

Μια πολιτική βοήθειας που θα στηριζόταν αποκλειστικά στους Δημοκρατικούς θα ήταν περισσότερο εκτεθειμένη στις αλλαγές των πολιτικών ισορροπιών στην Ουάσιγκτον.

Το Κογκρέσο αποκτά εργαλεία πίεσης – Αλλά όχι απεριόριστη εξουσία

Η αμερικανική συνταγματική αρχιτεκτονική διαχωρίζει την εξουσία του προέδρου από εκείνη του Κογκρέσου.

Ο Λευκός Οίκος διαθέτει τον κεντρικό ρόλο στη διεξαγωγή της εξωτερικής πολιτικής και στις διπλωματικές διαπραγματεύσεις.

Το Κογκρέσο, από την άλλη πλευρά, έχει ουσιαστικές αρμοδιότητες στη νομοθέτηση, στη χρηματοδότηση κρατικών προγραμμάτων, στην εποπτεία της εκτελεστικής εξουσίας και στη θέσπιση κυρώσεων.

Οι Δημοκρατικοί μπορούν να επιδιώξουν την ενσωμάτωση μέτρων υποστήριξης της Ουκρανίας σε σημαντικά νομοθετήματα, όπως ο ετήσιος νόμος για την εθνική άμυνα, γνωστός ως National Defense Authorization Act (NDAA), και τα νομοσχέδια χρηματοδότησης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να καταστήσει πολιτικά δυσκολότερη την απόρριψη της βοήθειας προς την Ουκρανία, ιδιαίτερα όταν συνδέεται με ευρύτερες αμυντικές ή δημοσιονομικές προτεραιότητες.

Δεν καταργεί, όμως, το προεδρικό βέτο.

Ο Τραμπ μπορεί να αρνηθεί να υπογράψει νομοθετήματα με τα οποία διαφωνεί, ενώ η υπέρβαση του βέτο απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια ισχυρή παρουσία των Δημοκρατικών δεν αρκεί από μόνη της. Για την παράκαμψη ενός προεδρικού βέτο θα απαιτούνταν ευρύτερη διακομματική συμφωνία.

Ο Ντικ Ντέρμπιν και η προσπάθεια θεσμικού ελέγχου

Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Ντικ Ντέρμπιν συγκαταλέγεται στα πολιτικά πρόσωπα που ασκούν κριτική στη στάση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Ντέρμπιν έχει επισημάνει την ασυνέπεια που, κατά την εκτίμησή του, χαρακτηρίζει την εφαρμογή της αμερικανικής πολιτικής βοήθειας προς το Κίεβο.

Η κριτική του εστιάζει στην ανάγκη νομοθετικών εγγυήσεων, ώστε οι αποφάσεις που λαμβάνει το Κογκρέσο να εφαρμόζονται από την εκτελεστική εξουσία σύμφωνα με τον νόμο.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο το ύψος της χρηματοδότησης.

Αφορά επίσης το κατά πόσον μια κυβέρνηση μπορεί να καθυστερεί ή να περιορίζει την υλοποίηση προγραμμάτων που έχουν εγκριθεί από το νομοθετικό σώμα.

Οι Δημοκρατικοί μπορούν να αξιοποιήσουν κοινοβουλευτικές ακροάσεις, έρευνες και ελεγκτικές διαδικασίες για να ζητήσουν εξηγήσεις από την κυβέρνηση.

Παράλληλα, η Γερουσία διαθέτει σημαντικές αρμοδιότητες στην επικύρωση διορισμών, γεγονός που μπορεί να αποτελέσει πρόσθετο πεδίο πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Ο Τραμπ επιμένει στη συμφωνία ειρήνης – Η διαφορετική στρατηγική του Λευκού Οίκου

Η κυβέρνηση Τραμπ παρουσιάζει την πολιτική της με διαφορετικούς όρους.

Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου που επικαλείται το δημοσίευμα, ο Αμερικανός πρόεδρος παραμένει προσηλωμένος στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου μέσω μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.

Η θέση αυτή αναδεικνύει τη βασική διαφορά προτεραιοτήτων.

Για πολλούς Δημοκρατικούς και υποστηρικτές της Ουκρανίας στο Κογκρέσο, η ενίσχυση της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας αποτελεί μέσο για να αυξηθεί η διαπραγματευτική ισχύς του Κιέβου.

Η προσέγγιση του Τραμπ δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην επίτευξη συμφωνίας μέσω της προεδρικής διπλωματίας.

Οι δύο στόχοι δεν είναι αναγκαστικά ασύμβατοι. Μπορούν, ωστόσο, να οδηγήσουν σε διαφορετικές αποφάσεις ως προς τις κυρώσεις, τις παραδόσεις οπλικών συστημάτων και τους όρους μιας πιθανής διευθέτησης.

Η ουσιαστική διαφωνία αφορά το πώς μπορεί να δημιουργηθεί επαρκής πίεση για μια συμφωνία και ποιες εγγυήσεις θα πρέπει να τη συνοδεύουν.

Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας επιστρέφουν στο τραπέζι

Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που μπορούν να αξιοποιήσουν οι Δημοκρατικοί είναι η νομοθετική ενίσχυση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Το Κογκρέσο μπορεί να επιχειρήσει να θεσπίσει νέους περιορισμούς σε χρηματοοικονομικές συναλλαγές, εμπορικές δραστηριότητες και άλλους τομείς που συνδέονται με τη ρωσική οικονομία.

Μπορεί επίσης να επιδιώξει αυστηρότερους όρους για την άρση ήδη υφιστάμενων κυρώσεων.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα τέτοιων παρεμβάσεων εξαρτάται από το ακριβές νομοθετικό περιεχόμενο, τις δυνατότητες εφαρμογής και τη συνεργασία με τους διεθνείς εταίρους των ΗΠΑ.

Στο δημοσίευμα γίνεται αναφορά και σε πρόσφατη συμφωνία εισαγωγής ρωσικού ντίζελ, η οποία παρουσιάζεται ως αιτία δυσαρέσκειας μεταξύ μελών και των δύο αμερικανικών κομμάτων.

Η συγκεκριμένη αναφορά χρειάζεται ανεξάρτητη επιβεβαίωση ως προς το περιεχόμενο, τη χρονική περίοδο και το νομικό καθεστώς της συμφωνίας.

Σε κάθε περίπτωση, η ενεργειακή πολιτική και οι περιορισμοί στο εμπόριο με τη Ρωσία παραμένουν σημαντικά πεδία της αμερικανικής συζήτησης για την οικονομική πίεση προς τη Μόσχα.

Το ρωσικό δίλημμα: Περισσότερη πίεση ή νέα πολιτική αβεβαιότητα;

Η αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο μπορεί να επηρεάσει και τους υπολογισμούς του Κρεμλίνου.

Εάν η αμερικανική νομοθετική εξουσία επιδιώξει σταθερότερη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και αυστηρότερες κυρώσεις, η Μόσχα θα πρέπει να συνυπολογίσει έναν πρόσθετο παράγοντα στην πολιτική της απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Αυτό, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως αλλαγή της ρωσικής στρατηγικής.

Ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα συνεχίσει να αξιολογεί τις εξελίξεις στο πεδίο των επιχειρήσεων, τις οικονομικές πιέσεις, την ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία και τη δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η ύπαρξη διαφορετικών πολιτικών προτεραιοτήτων μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου μπορεί να ενισχύσει την πίεση προς τη Ρωσία σε ορισμένα ζητήματα, αλλά μπορεί επίσης να περιπλέξει την αμερικανική διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι η δυνατότητα των δύο θεσμικών κέντρων να καταλήγουν σε εφαρμόσιμες αποφάσεις.

Η Ευρώπη μπροστά σε μια νέα αμερικανική πραγματικότητα

Η αμερικανική πολιτική μεταβολή ενδιαφέρει άμεσα και την Ευρώπη.

Η στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη προς την Ουκρανία αποτελεί κοινό πεδίο δράσης των Ηνωμένων Πολιτειών και των ευρωπαϊκών κρατών, παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις που έχουν εμφανιστεί κατά καιρούς.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να σχεδιάζουν τη δική τους υποστήριξη με δεδομένη την αβεβαιότητα γύρω από τη συνέπεια των αμερικανικών αποφάσεων.

Μια ενισχυμένη παρουσία των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο μπορεί να προσφέρει νέες δυνατότητες διατλαντικού συντονισμού.

Δεν εξαλείφει, όμως, την ανάγκη της Ευρώπης να αναπτύσσει τις δικές της αμυντικές και βιομηχανικές δυνατότητες.

Η παραγωγή πυρομαχικών, η αεράμυνα, η χρηματοδότηση της ουκρανικής οικονομίας και η διατήρηση των κυρώσεων αποτελούν τομείς στους οποίους οι ευρωπαϊκές αποφάσεις παραμένουν καθοριστικές, ανεξάρτητα από την πολιτική σύνθεση του αμερικανικού Κογκρέσου.

Ο Ιανουάριος είναι μακριά για μια Ουκρανία που βρίσκεται σε πόλεμο

Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου δεν αναλαμβάνει αμέσως μετά τις εκλογές.

Η κοινοβουλευτική θητεία αρχίζει τον Ιανουάριο του 2027, γεγονός που δημιουργεί ένα κρίσιμο μεταβατικό διάστημα.

Για την Ουκρανία, η αναμονή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται, οι ανάγκες για αεράμυνα και στρατιωτικό εξοπλισμό παραμένουν μεγάλες και η προσέγγιση του χειμώνα αυξάνει την πίεση στις ενεργειακές και πολιτικές υποδομές.

Ακόμη και εάν το νέο Κογκρέσο κινηθεί γρήγορα μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, θα απαιτηθεί χρόνος για τη διαμόρφωση νομοθετικών πρωτοβουλιών, την εξασφάλιση των αναγκαίων πλειοψηφιών και την εφαρμογή τους.

Το χρονικό αυτό κενό αποτελεί βασική πρόκληση για την ουκρανική κυβέρνηση.

Η ενίσχυση της κοινοβουλευτικής υποστήριξης στην Ουάσιγκτον μπορεί να αποκτήσει στρατηγική σημασία, αλλά οι άμεσες ανάγκες στο πεδίο δεν μπορούν να περιμένουν την ολοκλήρωση της αμερικανικής θεσμικής μετάβασης.

Η επόμενη διετία: Δύο κέντρα εξουσίας, μία εξωτερική πολιτική

Η περίοδος μέχρι τη λήξη της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο για την αμερικανική πολιτική απέναντι στον πόλεμο.

Ο πρόεδρος διατηρεί τον έλεγχο της διπλωματικής στρατηγικής και σημαντικών εκτελεστικών αποφάσεων.

Το Κογκρέσο μπορεί να επηρεάζει τη χρηματοδότηση, να θεσπίζει νομοθετικούς περιορισμούς και να ασκεί πολιτικό έλεγχο.

Η Ουκρανία θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει και τα δύο θεσμικά κανάλια, επιδιώκοντας τη διατήρηση της αμερικανικής υποστήριξης ανεξάρτητα από τις κομματικές αντιπαραθέσεις.

Για τον Ζελένσκι, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αποκτήσει περισσότερους συμμάχους στην Ουάσιγκτον. Είναι να μετατραπεί αυτή η πολιτική στήριξη σε συγκεκριμένες αποφάσεις για στρατιωτική βοήθεια, οικονομική χρηματοδότηση και κυρώσεις.

Και αυτό θα εξαρτηθεί από μια ιδιαίτερα απαιτητική θεσμική εξίσωση: τις πλειοψηφίες του Κογκρέσου, τη στάση των Ρεπουμπλικανών και την προθυμία του Λευκού Οίκου να συνεργαστεί.

Πηγή: pagenews.gr