Η ΕΕ σέρνει στα δικαστήρια IBM, Atos και Leonardo – Το «φιάσκο» των 212 εκατ. ευρώ στα ευρωπαϊκά σύνορα
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: Πηγές φωτογραφικού υλικού: European Commission / eu-LISA / ειδησεογραφικά πρακτορεία.
Σε δικαστική αντιπαράθεση με τρεις μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους έχει εισέλθει η Ευρωπαϊκή Ένωση, με επίκεντρο ένα από τα σημαντικότερα έργα ψηφιακής ασφάλειας των εξωτερικών συνόρων της.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times, η ευρωπαϊκή υπηρεσία eu-LISA έχει καταθέσει αγωγή κατά της αμερικανικής IBM, της γαλλικής Atos και της ιταλικής Leonardo, κατηγορώντας την κοινοπραξία για επανειλημμένες καθυστερήσεις στην ανάπτυξη του νέου συστήματος εισόδου και εξόδου Entry/Exit System (EES).
Πρόκειται για το σύστημα που σχεδιάστηκε ώστε να αντικαταστήσει τις παραδοσιακές σφραγίδες διαβατηρίων με ψηφιακή καταγραφή και βιομετρική ταυτοποίηση ταξιδιωτών από τρίτες χώρες.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς το έργο, το οποίο αρχικά επρόκειτο να τεθεί σε λειτουργία το 2022, ολοκλήρωσε την ανάπτυξή του με πολυετή καθυστέρηση, ενώ η εφαρμογή του συνοδεύτηκε από πολύωρες ουρές και τεχνικά προβλήματα σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια.
Από τα 142 στα 212 εκατ. ευρώ – Πώς εκτοξεύθηκε το κόστος
Η σύμβαση για την ανάπτυξη και συντήρηση του κεντρικού συστήματος ανατέθηκε το 2019 σε κοινοπραξία στην οποία συμμετείχαν οι IBM Belgium, Atos Belgium και Leonardo.
Η αρχική αξία της σύμβασης ανερχόταν σε 142 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, ήδη από το 2021 είχε αυξηθεί στα 212 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας άνοδο περίπου 49%.
Η αύξηση αυτή δεν ήταν η μοναδική οικονομική συνέπεια των καθυστερήσεων.
Σύμφωνα με οικονομικές καταστάσεις της eu-LISA που επικαλούνται οι Financial Times, οι διαδοχικές αναβολές δημιούργησαν πρόσθετες ανάγκες χρηματοδότησης για τη συντήρηση λογισμικού και εξοπλισμού, ενώ επηρέασαν και άλλα ευρωπαϊκά πληροφοριακά συστήματα.
Το 2023, η υπηρεσία σχεδόν διπλασίασε τον προϋπολογισμό του EES, φθάνοντάς τον στα 40 εκατ. ευρώ, μέσω ανακατανομής πόρων από άλλα έργα.
Το οικονομικό ζήτημα βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της δικαστικής αντιπαράθεσης, καθώς η ευρωπαϊκή υπηρεσία επιδιώκει να προστατεύσει τα οικονομικά της συμφέροντα από τις συνέπειες των καθυστερήσεων.
Αγωγή στην Εσθονία – Η σύγκρουση με τους τεχνολογικούς ομίλους
Η αγωγή κατατέθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στην Εσθονία, όπου εδρεύει η eu-LISA.
Εκπρόσωπος του δικαστηρίου Harju επιβεβαίωσε στους Financial Times ότι η αστική υπόθεση έχει καταχωριστεί, χωρίς ωστόσο να έχει πραγματοποιηθεί ή προγραμματιστεί μέχρι στιγμής ακροαματική διαδικασία.
Η eu-LISA ανέφερε στις οικονομικές καταστάσεις της ότι, μετά τις επανειλημμένες καθυστερήσεις στην παράδοση του EES, ενεργοποίησε τα διαθέσιμα συμβατικά και νομικά μέσα για την προστασία των οικονομικών της συμφερόντων.
Η διαμάχη, πάντως, είχε ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα.
Εσωτερική αλληλογραφία που περιήλθε στην κατοχή των Financial Times αποκαλύπτει έντονες διαφωνίες ανάμεσα στην ευρωπαϊκή υπηρεσία και την κοινοπραξία σχετικά με τις προθεσμίες παράδοσης, τις ευθύνες και τις οικονομικές κυρώσεις.
«Αγνοείτε την πραγματικότητα» – Οι αντιρρήσεις των εταιρειών
Τον Οκτώβριο του 2021, οι βελγικές θυγατρικές της IBM και της Atos αμφισβήτησαν τόσο τη βάση όσο και τον υπολογισμό προστίμου που τους είχε επιβάλει η eu-LISA.
Οι εταιρείες υποστήριξαν ότι οι καθυστερήσεις οφείλονταν σε εξωτερικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων και η πανδημία της Covid-19.
Τον Φεβρουάριο του 2022, η κοινοπραξία αμφισβήτησε εκ νέου τα χρονοδιαγράμματα που είχε θέσει η ευρωπαϊκή υπηρεσία.
Σε επιστολή της προειδοποιούσε ότι η υιοθέτηση μη ρεαλιστικού σχεδιασμού δεν θα συνέβαλλε στην ολοκλήρωση του έργου, αλλά θα προκαλούσε απογοήτευση σε όλους τους εμπλεκομένους.
Παράλληλα, ασκούσε κριτική στον συνολικό τρόπο διοίκησης και συντονισμού του έργου από την eu-LISA.
Τον Μάρτιο του 2022, εκπρόσωπος της IBM συμφώνησε να παρακρατηθούν ορισμένες πληρωμές μέχρι να επιλυθεί η διαφορά σχετικά με τις αποζημιώσεις.
Οι διαφωνίες αυτές αποτυπώνουν τη μακροχρόνια σύγκρουση μεταξύ της αναθέτουσας ευρωπαϊκής αρχής και των εταιρειών που είχαν αναλάβει την τεχνική υλοποίηση.
Ουρές στα αεροδρόμια και σαρωτές που δεν αναγνώριζαν δακτυλικά αποτυπώματα
Το EES αποτελεί βασικό στοιχείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον εκσυγχρονισμό των εξωτερικών συνόρων.
Το σύστημα καταγράφει ηλεκτρονικά την είσοδο και την έξοδο υπηκόων τρίτων χωρών που ταξιδεύουν για σύντομη παραμονή στη ζώνη Σένγκεν.
Περιλαμβάνει στοιχεία διαβατηρίου, φωτογραφίες προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα, με στόχο τον εντοπισμό παραβάσεων της επιτρεπόμενης διάρκειας παραμονής, την αντιμετώπιση της απάτης ταυτότητας και την ενίσχυση της ασφάλειας.
Ωστόσο, η πλήρης ανάπτυξή του μέσα στο 2026 συνοδεύτηκε από σοβαρά λειτουργικά προβλήματα.
Σε αρκετά ευρωπαϊκά αεροδρόμια καταγράφηκαν πολύωρες αναμονές, καθώς οι νέες διαδικασίες βιομετρικής ταυτοποίησης αποδείχθηκαν χρονοβόρες.
Μεταξύ των τεχνικών προβλημάτων που αναφέρθηκαν ήταν και σαρωτές δακτυλικών αποτυπωμάτων οι οποίοι δυσλειτουργούσαν όταν τα δάχτυλα των ταξιδιωτών ήταν ιδρωμένα.
Οι καθυστερήσεις επηρέασαν επιβάτες, αεροπορικές εταιρείες και φορείς διαχείρισης αεροδρομίων, ενώ ορισμένες χώρες εξακολουθούσαν να προμηθεύονται τον απαραίτητο εξοπλισμό.
Η ρωσική διάσταση – Ερωτήματα για το γραφείο της Atos στη Μόσχα
Μια ακόμη ευαίσθητη πτυχή της υπόθεσης αφορά καταγγελίες για πιθανούς κινδύνους κυβερνοασφάλειας.
Οι Financial Times είχαν αποκαλύψει ότι η Atos χρησιμοποίησε το γραφείο της στη Μόσχα για την προμήθεια λογισμικού που σχετιζόταν με το ευρωπαϊκό σύστημα συνοριακού ελέγχου.
Η υπόθεση προκάλεσε ερωτήματα για την ασφάλεια ενός πληροφοριακού συστήματος που διαχειρίζεται ευαίσθητα προσωπικά και βιομετρικά δεδομένα εκατομμυρίων ταξιδιωτών.
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης, OLAF, διαπίστωσε ότι υπήρχαν επαρκή στοιχεία ώστε να δικαιολογείται περαιτέρω διερεύνηση των καταγγελιών.
Σύμφωνα με εσωτερική έκθεση που επικαλείται η εφημερίδα, η OLAF επισήμανε ότι, εφόσον αποδεικνυόταν η επίμαχη ρωσική εμπλοκή, θα υπήρχε παραβίαση των συμβατικών υποχρεώσεων.
Ωστόσο, η υπόθεση παραπέμφθηκε εκ νέου στην eu-LISA.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία έχει διευκρινίσει ότι δεν έχει εντοπιστεί παραβίαση ασφάλειας του συστήματος.
Επομένως, οι καταγγελίες για την προμήθεια λογισμικού μέσω Μόσχας δεν συνιστούν απόδειξη κυβερνοεπίθεσης ή διαρροής προσωπικών δεδομένων.
Τι απαντούν η Κομισιόν και η eu-LISA
Παρά τη δικαστική διαμάχη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η eu-LISA επιμένουν ότι η υπόθεση δεν επηρεάζει τη σημερινή λειτουργία του EES.
Η eu-LISA διαβεβαίωσε ότι το σύστημα βρίσκεται σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία στην Ευρώπη.
Η Κομισιόν διευκρίνισε ότι η αγωγή αφορά τις καθυστερήσεις που σημειώθηκαν κατά την περίοδο ανάπτυξης του έργου και όχι τη σημερινή επιχειρησιακή λειτουργία του.
Η αρχική σύμβαση έληξε το 2025 και την υλοποίηση ανέλαβε νέα κοινοπραξία, αν και οι τρεις αρχικοί ανάδοχοι διατήρησαν ευθύνες μέχρι τον Αύγουστο του 2026.
Η Leonardo και η Atos αρνήθηκαν να σχολιάσουν τη δικαστική διαδικασία, ενώ η IBM δεν απάντησε στο σχετικό αίτημα των Financial Times.
Το ζήτημα της λογοδοσίας στα μεγάλα ευρωπαϊκά ψηφιακά έργα
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα στη διαχείριση σύνθετων τεχνολογικών προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης: την ανάγκη σαφούς κατανομής ευθυνών όταν καθυστερήσεις, τεχνικές δυσκολίες και αλλαγές στον σχεδιασμό αυξάνουν το κόστος.
Το EES δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο έργο πληροφορικής. Συνδέει τις συνοριακές αρχές 29 ευρωπαϊκών χωρών και επεξεργάζεται δεδομένα που έχουν άμεση σχέση με την ασφάλεια, τη μετακίνηση ανθρώπων και την προστασία της ιδιωτικότητας.
Η εκδίκαση της υπόθεσης στην Εσθονία θα εξετάσει τις συμβατικές ευθύνες για τις καθυστερήσεις και τις οικονομικές τους συνέπειες.
Μέχρι τότε, παραμένουν ανοιχτά τόσο το ύψος των ενδεχόμενων αξιώσεων όσο και το εάν το δικαστήριο θα δεχθεί τα επιχειρήματα της eu-LISA ή τις αιτιάσεις των αναδόχων για εξωτερικούς παράγοντες και προβλήματα στη διαχείριση του έργου.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
