Το καλώδιο ξεκίνησε, η Άγκυρα έμεινε εκτός αδειών – Το διπλωματικό στοίχημα της Αθήνας

Ο απόπλους του γαλλικού ερευνητικού Abeille Marengo από το Ηράκλειο σηματοδοτεί την επανεκκίνηση των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Η Αθήνα επιμένει ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται με ελληνική αδειοδότηση, ενώ η γαλλική επικοινωνία με την Τουρκία ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για τη διπλωματική διαχείριση του έργου και τα όρια των τουρκικών αξιώσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, μια ανακοίνωση λίγων γραμμών μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη διπλωματική σημασία από μια πολύωρη διαπραγμάτευση.

Ο απόπλους του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo από το λιμάνι του Ηρακλείου δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη επιχειρησιακή κίνηση στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector (GSI).

Συνιστά μια νέα δοκιμασία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, την ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική και την προσπάθεια της Αθήνας να διατηρήσει σαφή τη διάκριση ανάμεσα στη διπλωματική ενημέρωση και την αρμοδιότητα αδειοδότησης.

Το στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα είναι η αναφορά της ανακοίνωσης του ΑΔΜΗΕ και του φορέα υλοποίησης στην άδεια που χορηγήθηκε από την Ελληνική Δημοκρατία.

Η Αθήνα επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι η ενημέρωση της Άγκυρας δεν ισοδυναμεί με αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας επί των ερευνών.

Και αυτή ακριβώς η διάκριση βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της διπλωματικής αντιπαράθεσης.

Το κρίσιμο μήνυμα πίσω από τον απόπλου

Η ανακοίνωση για την αναχώρηση του Abeille Marengo από την Κρήτη περιλαμβάνει μια ουσιαστική αναφορά: το ερευνητικό πλοίο ξεκίνησε τις δραστηριότητές του έχοντας λάβει την προβλεπόμενη άδεια από τις ελληνικές αρχές.

Η διατύπωση δεν είναι τυχαία.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να προβάλλει τις δικές της θέσεις μέσω ναυτικών αναγγελιών και διπλωματικών παρεμβάσεων, η Αθήνα επιλέγει να δώσει έμφαση στο θεσμικό πλαίσιο των ερευνών.

Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι οι απαιτούμενες εγκρίσεις προέρχονται από τις αρμόδιες αρχές της Ελλάδας και της Κύπρου, ανάλογα με την περιοχή των εργασιών.

Η αναφορά αυτή δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι τουρκικές αντιρρήσεις.

Σημαίνει όμως ότι η Ελλάδα δεν αποδέχεται πως μια τουρκική NAVTEX δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα αδειοδότησης.

Η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς άλλο είναι η έκδοση μιας ναυτικής αναγγελίας για λόγους ενημέρωσης ή ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και άλλο η ύπαρξη δικαιώματος έγκρισης μιας συγκεκριμένης δραστηριότητας.

Η Γαλλία στο επίκεντρο μιας δύσκολης ισορροπίας

Η παρουσία γαλλικού πλοίου και η εμπλοκή γαλλικών συμφερόντων στο έργο προσδίδουν στην υπόθεση ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση.

Η γαλλική πλευρά προχώρησε σε διπλωματική επικοινωνία με την Τουρκία, γεγονός που προκάλεσε πολιτική συζήτηση στην Ελλάδα σχετικά με τον χαρακτήρα και τις συνέπειες της κίνησης.

Η Άγκυρα μπορεί να επιχειρεί να παρουσιάσει την επικοινωνία αυτή ως επιβεβαίωση του ρόλου της στην περιοχή.

Η Αθήνα, αντιθέτως, υπογραμμίζει ότι η ενημέρωση τρίτης χώρας δεν αποτελεί αίτημα άδειας.

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο ερμηνείες είναι ουσιαστική.

Η Τουρκία επιδιώκει να διατηρεί ενεργές τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα επιδιώκει να αποτρέψει τη δημιουργία εντύπωσης ότι οι συγκεκριμένες έρευνες εξαρτώνται από τουρκική συγκατάθεση.

Η Γαλλία βρίσκεται έτσι στο επίκεντρο μιας σύνθετης εξίσωσης: συμμετέχει σε ένα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ενεργειακό έργο, διατηρεί στρατηγική συνεργασία με την Ελλάδα και ταυτόχρονα επικοινωνεί διπλωματικά με την Άγκυρα.

Το ερώτημα είναι εάν αυτή η επικοινωνία μπορεί να διευκολύνει την υλοποίηση του έργου χωρίς να δημιουργήσει νέες αμφισβητήσεις.

Μητσοτάκης: Η ενημέρωση της Τουρκίας δεν δημιουργεί νομικό προηγούμενο

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να αποσαφηνίσει τη θέση της κυβέρνησης, μιλώντας στο συνέδριο Greece Talks.

Η βασική του τοποθέτηση ήταν ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αποτελεί ευρωπαϊκό έργο με σημαντική γαλλική συμμετοχή.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η επικοινωνία της γαλλικής πλευράς με την Τουρκία δεν πρέπει να συγχέεται με τη διαδικασία αδειοδότησης.

«Αυτό το οποίο έχει αποσταλεί από τη γαλλική πλευρά δεν δημιουργεί ζητήματα στην ελληνική κυβέρνηση», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η σχετική ενημέρωση «δεν δημιουργεί κανένα νομικό προηγούμενο».

Η κυβερνητική θέση στηρίζεται στην παραδοχή ότι οι διπλωματικές επαφές για λόγους ενημέρωσης και αποφυγής εντάσεων δεν μεταβάλλουν αυτομάτως τα δικαιώματα και τις αρμοδιότητες των κρατών.

Πρόκειται για μια κρίσιμη πολιτική και νομική διάκριση, την οποία η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

Παπασταύρου: «Προχωρούμε με σχέδιο, με αυτοπεποίθηση»

Ανάλογο μήνυμα έστειλε από τη Βουλή ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.

Ο υπουργός αναφέρθηκε στον απόπλου του Abeille Marengo, επισημαίνοντας ότι πραγματοποιήθηκε με άδεια της Ελληνικής Δημοκρατίας και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.

Παρουσίασε επίσης την ηλεκτρική διασύνδεση ως έργο εθνικής και ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας.

«Προχωρούμε με σχέδιο, με αυτοπεποίθηση, χωρίς ζητωκραυγές», δήλωσε.

Η συγκεκριμένη φράση αποτυπώνει την κυβερνητική επιδίωξη να συνδυαστούν η συνέχιση των εργασιών με την αποφυγή μιας δημόσιας αντιπαράθεσης που θα μπορούσε να αυξήσει την ένταση.

Η Αθήνα επιλέγει να προτάξει την επιχειρησιακή πρόοδο και τη θεσμική τεκμηρίωση, αντί να μετατρέψει κάθε κίνηση του ερευνητικού πλοίου σε πεδίο πολιτικής σύγκρουσης.

Η τουρκική NAVTEX και το όριο των αξιώσεων της Άγκυρας

Η έκδοση τουρκικής NAVTEX βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης.

Η Τουρκία χρησιμοποιεί ναυτικές αναγγελίες για να προβάλλει τις θέσεις της σχετικά με περιοχές στις οποίες αμφισβητεί ελληνικές ή κυπριακές αρμοδιότητες.

Ωστόσο, η έκδοση μιας NAVTEX δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Ούτε αποδεικνύει από μόνη της ότι το κράτος που την εκδίδει διαθέτει αρμοδιότητα αδειοδότησης των εργασιών.

Η νομική αξιολόγηση εξαρτάται από τη θέση των ερευνών, το είδος της δραστηριότητας, το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο και τις αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων κρατών.

Για την ελληνική διπλωματία, το βασικό ζητούμενο είναι να μην παρουσιαστεί η απουσία επιχειρησιακής έντασης ως αποδοχή τουρκικών αξιώσεων.

Αντίστοιχα, η αποφυγή αντιπαράθεσης στη θάλασσα δεν σημαίνει ότι έχουν επιλυθεί οι διαφορές των δύο χωρών.

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μία αποστολή

Η σημασία του Great Sea Interconnector υπερβαίνει κατά πολύ τη δραστηριότητα ενός ερευνητικού πλοίου.

Το έργο αποσκοπεί στη δημιουργία ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, με προοπτική ευρύτερης περιφερειακής διασύνδεσης.

Η ολοκλήρωσή του θα μπορούσε να μειώσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, να διευκολύνει την ενσωμάτωση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να ενισχύσει τη διασυνδεσιμότητα των ευρωπαϊκών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας.

Παράλληλα, το έργο αποκτά στρατηγική σημασία λόγω της γεωγραφικής του θέσης.

Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί περιοχή όπου συναντώνται ενεργειακά συμφέροντα, θαλάσσιες διεκδικήσεις και διαφορετικές αντιλήψεις για την περιφερειακή ασφάλεια.

Γι’ αυτό και η πρόοδος του έργου δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνική του υλοποίηση.

Απαιτεί επίσης χρηματοδοτική σταθερότητα, επιχειρησιακό σχεδιασμό και αποτελεσματική διπλωματική διαχείριση.

Η ευρωπαϊκή διάσταση που αλλάζει την εξίσωση

Η συμμετοχή ευρωπαϊκών φορέων και εταιρειών προσφέρει στο έργο μεγαλύτερο πολιτικό βάρος.

Η διασύνδεση δεν αποτελεί αποκλειστικά διμερές εγχείρημα Ελλάδας και Κύπρου.

Εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει τις ενεργειακές υποδομές και να μειώσει την απομόνωση των κρατών-μελών.

Αυτή η διάσταση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα.

Όσο το έργο προβάλλεται ως μέρος της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής, τόσο δυσκολότερο είναι να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ελληνοτουρκική διαφορά.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή σημασία του δεν εξαλείφει αυτομάτως τις γεωπολιτικές δυσκολίες.

Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η δυνατότητα συνέχισης των εργασιών με συνέπεια, χωρίς παρατεταμένες διακοπές και χωρίς να τίθεται υπό αμφισβήτηση το καθεστώς των απαραίτητων εγκρίσεων.

Η επόμενη ημέρα: Από τη διπλωματική διαχείριση στην πραγματική πρόοδο

Ο απόπλους του Abeille Marengo αποτελεί ένα σημαντικό επιχειρησιακό βήμα.

Δεν αρκεί, όμως, από μόνος του για να αποδείξει ότι όλες οι δυσκολίες έχουν ξεπεραστεί.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι έρευνες μπορούν να συνεχιστούν σύμφωνα με τον προγραμματισμό, εάν θα υπάρξουν νέες τουρκικές αντιδράσεις και πώς θα κινηθούν οι ευρωπαϊκοί παράγοντες που συμμετέχουν στο έργο.

Για την ελληνική κυβέρνηση, η επιτυχία δεν θα μετρηθεί αποκλειστικά από την αποφυγή μιας έντασης.

Θα κριθεί κυρίως από το εάν το έργο προχωρήσει στην πράξη, με διατήρηση των ελληνικών θέσεων και χωρίς να δημιουργούνται ανεπιθύμηνα διπλωματικά προηγούμενα.

Η ουσία της νέας φάσης δεν βρίσκεται στο ποιος εξέδωσε την τελευταία ναυτική αναγγελία, αλλά στο ποιος έχει την αρμοδιότητα για τις εργασίες και εάν αυτές μπορούν να ολοκληρωθούν.

Η Αθήνα επιχειρεί να δώσει την απάντησή της μέσα από την πρόοδο του έργου.

Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη πολιτική διάσταση του απόπλου: η ηλεκτρική διασύνδεση μετατρέπεται σε δοκιμασία ευρωπαϊκής ενεργειακής αυτονομίας, ελληνικής διπλωματικής συνέπειας και περιφερειακής σταθερότητας.

Πηγή: pagenews.gr