Η Σερβία ψήφισε αλλαγή. Είναι έτοιμες οι Βρυξέλλες;
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Η Σερβία ψήφισε αλλαγή. Είναι έτοιμες οι Βρυξέλλες;
Πριν ακόμη συνεδριάσει η νέα σερβική Βουλή στις 17 Νοεμβρίου, η εκλεγμένη βουλευτής της Φοιτητικής Λίστας Σάνια Φριτς είχε δείξει πού θέλει να αρχίσει ο έλεγχος των δημόσιων επενδύσεων. Ζήτησε ανεξάρτητη επιτροπή για τα μεγάλα έργα, με πρώτη προτεραιότητα τις συμβάσεις της Expo 2027, ιδίως όσες αφορούν έργα χωρίς άμεση σχέση με την έκθεση. Πρότεινε επίσης να δημοσιεύονται τακτικά τα ευρήματα και οι εισηγήσεις της επιτροπής για τη συνέχιση, την τροποποίηση ή τη διακοπή των έργων.
Η πρόταση επιστρέφει στο αίτημα που έφερε τη Φοιτητική Λίστα από τους δρόμους στη Βουλή. Μετά την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, με 16 νεκρούς, οι φοιτητές ζητούσαν να δοθούν στη δημοσιότητα οι συμβάσεις και τα έγγραφα της ανακαίνισης. Οι κινητοποιήσεις διευρύνθηκαν και στις εκλογές της 25ης Οκτωβρίου η Φοιτητική Λίστα κέρδισε 140 από τις 250 έδρες, έναντι 103 του συνδυασμού του Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Οι νέοι βουλευτές ορκίστηκαν στις 17 Νοεμβρίου, ανοίγοντας τη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης.
Η νέα πλειοψηφία και οι παλιές εκκρεμότητες
Για χρόνια, οι Βρυξέλλες στηρίζονταν στον Βούτσιτς ως βασικό συνομιλητή στον διάλογο Βελιγραδίου–Πρίστινας, ακόμη κι όταν η Κομισιόν κατέγραφε προβλήματα στο κράτος δικαίου. Τώρα θα πρέπει να συνεργαστούν με μια πλειοψηφία που εξελέγη με αίτημα τη λογοδοσία στο εσωτερικό και διατηρεί βασικές θέσεις του Βελιγραδίου στην εξωτερική πολιτική. Η Φοιτητική Λίστα θεωρεί την ΕΕ σημαντικότερο οικονομικό εταίρο της Σερβίας, χωρίς ρητή δέσμευση για ένταξη στο πρόγραμμά της. Αντιτίθεται στην αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου και στην επιβολή κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Στις 12 Νοεμβρίου, εκπρόσωποι της Λίστας συναντήθηκαν χωριστά με τον Ρώσο πρέσβη και με ανώτερο Αμερικανό διπλωμάτη. Η νέα κυβέρνηση θα κληρονομήσει και την εκκρεμότητα της NIS, της πετρελαϊκής εταιρείας υπό ρωσικό έλεγχο που διαχειρίζεται το διυλιστήριο του Πάντσεβο. Η ειδική αμερικανική άδεια επιτρέπει τη συνέχιση της λειτουργίας της έως τις 11 Δεκεμβρίου, εν μέσω κυρώσεων.
Στο μεταξύ, το Πεκίνο δήλωσε ότι είναι «έτοιμο να συνεργαστεί με τη νέα κυβέρνηση της Σερβίας». Κινεζικές εταιρείες συμμετείχαν στο ευρύτερο σιδηροδρομικό έργο που περιλάμβανε τον σταθμό του Νόβι Σαντ. Ο έλεγχος που ζητά η Φριτς αφορά ακριβώς το πώς ανατέθηκαν και εποπτεύθηκαν τέτοιες συμβάσεις. Η αξιοπιστία του θα κριθεί από το αν τα ίδια κριτήρια εφαρμόζονται σε σερβικές, κινεζικές και ευρωπαϊκές εταιρείες.
Τι μπορούν να κάνουν τώρα οι Βρυξέλλες
Το ευρωπαϊκό Σχέδιο Ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια προβλέπει περίπου 1,6 δισ. ευρώ για τη Σερβία σε επιχορηγήσεις και ευνοϊκά δάνεια. Μέχρι τον Νοέμβριο είχαν εκταμιευθεί 167,6 εκατ. ευρώ. Η Κομισιόν μπορεί να διευκρινίσει ποιες αλλαγές στις δημόσιες συμβάσεις και στη Δικαιοσύνη ξεκλειδώνουν τις επόμενες εκταμιεύσεις και πώς θα ελέγχεται η εφαρμογή τους.
Η ένταξη έχει χωριστές προϋποθέσεις. Η έκθεση της Κομισιόν της 4ης Νοεμβρίου θεωρεί τεχνικά έτοιμη προς άνοιγμα την ενότητα για την ανταγωνιστικότητα και τη συμπεριληπτική ανάπτυξη, αλλά χρειάζεται συμφωνία των κρατών μελών. Το κράτος δικαίου, η εξομάλυνση των σχέσεων με το Κόσοβο και η ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική εξακολουθούν να καθορίζουν τον ρυθμό των διαπραγματεύσεων.
Το πρώτο τεστ στο Βελιγράδι είναι αν οι συμβάσεις της Expo θα ανοίξουν στον έλεγχο και αν τα ευρήματα θα δημοσιευτούν. Για τις Βρυξέλλες, το τεστ είναι αν μπορούν να αναγνωρίσουν μια μετρήσιμη πρόοδο εκεί όπου συμβαίνει, ακόμη κι όταν παραμένουν οι διαφωνίες με τη νέα πλειοψηφία για το Κόσοβο και τη Ρωσία.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο