Κατάρ και Στενά του Ορμούζ ταράζουν το φυσικό αέριο: Άλμα στο TTF και νέοι φόβοι για την Ευρώπη

Η παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου βρίσκεται ξανά σε τροχιά έντονης αστάθειας, καθώς οι νέες διαταραχές στην παραγωγή και στις μεταφορές LNG επαναφέρουν στο προσκήνιο τον φόβο ενός παρατεταμένου ενεργειακού στρες. Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται το Κατάρ, ένας από τους σημαντικότερους παίκτες στην παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, την ώρα που οι δυσκολίες στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την εικόνα της προσφοράς.

Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο στις αγορές. Το συμβόλαιο TTF φυσικού αερίου κινήθηκε έντονα ανοδικά, με την τιμή να κλείνει τελικά στα 55,895 ευρώ ανά MWh, καταγράφοντας άνοδο 4,7%, έχοντας προηγουμένως αγγίξει ενδοσυνεδριακά ακόμη και τα 68,6 ευρώ. Η έντονη αυτή μεταβλητότητα αποτυπώνει τη νευρικότητα της αγοράς και τη δυσκολία των επενδυτών να προεξοφλήσουν το πραγματικό εύρος και τη διάρκεια των διαταραχών.

Το Κατάρ στο κέντρο της αναταραχής

Η νέα πίεση στις τιμές του φυσικού αερίου συνδέεται άμεσα με τη διακοπή της παραγωγής LNG στο Κατάρ, εξέλιξη που εντείνει τις ανησυχίες για την επάρκεια προσφοράς σε μια ήδη ευάλωτη διεθνή αγορά. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η πλήρης επανέναρξη των εξαγωγών LNG από το Κατάρ ενδέχεται να απαιτήσει τουλάχιστον έναν μήνα, κάτι που δίνει στη διαταραχή σαφώς πιο ουσιαστικά χαρακτηριστικά από ένα απλό βραχυπρόθεσμο σοκ.

Οι αναφορές κάνουν λόγο για συνολική επίπτωση τουλάχιστον 10 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, μέγεθος που από μόνο του δεν αρκεί για να προκαλέσει πλήρους κλίμακας ενεργειακή κρίση, αλλά είναι αρκετό για να συντηρήσει ένα περιβάλλον υψηλού κινδύνου. Σε μια αγορά όπου τα περιθώρια ασφαλείας έχουν ήδη περιοριστεί, κάθε τέτοια απώλεια προσφοράς γίνεται πολλαπλασιαστής αβεβαιότητας.

Αυτός είναι και ο λόγος που η αγορά δεν αντιμετωπίζει το γεγονός ως μια απλή πρόσκαιρη αναστάτωση. Η διάρκεια της διακοπής και η ταχύτητα αποκατάστασης των ροών θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό και την επόμενη φάση της μεταβλητότητας.

Τα Στενά του Ορμούζ ενισχύουν την πίεση στην αγορά

Στην εξίσωση προστίθεται και η αστάθεια στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα για τη διακίνηση ενέργειας παγκοσμίως. Οι διαταραχές στην περιοχή αυξάνουν το λειτουργικό ρίσκο, επηρεάζουν τη ροή φορτίων LNG και δημιουργούν νέα εμπόδια στην ομαλή τροφοδοσία των αγορών.

Η σημασία του Ορμούζ είναι καθοριστική, γιατί μέσω του περάσματος αυτού διέρχονται τεράστιες ποσότητες ενεργειακών φορτίων που τροφοδοτούν τόσο την Ευρώπη όσο και την Ασία. Όταν προκύπτει πρόβλημα στην περιοχή, η αβεβαιότητα δεν περιορίζεται μόνο στο κόστος μεταφοράς ή στην καθυστέρηση παραδόσεων, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη τη δομή των προσδοκιών για την επάρκεια προσφοράς.

Η σύνδεση της κρίσης στο Κατάρ με το γεωπολιτικό ρίσκο στα Στενά του Ορμούζ είναι αυτή που εξηγεί γιατί η αγορά αντέδρασε με τόσο έντονο τρόπο.

Η Ευρώπη δέχεται πρώτη το σοκ

Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου ήταν εκείνες που αντέδρασαν πρώτες και πιο έντονα, καθώς η ευρωπαϊκή αγορά θεωρείται σήμερα η πιο “σφιχτή” από τις μεγάλες διεθνείς αγορές. Η περιορισμένη άνεση στα αποθέματα, η υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές LNG και η ανάγκη για επαναπλήρωση των αποθηκών ενόψει της επόμενης περιόδου καθιστούν την Ευρώπη ιδιαίτερα ευάλωτη σε κάθε διεθνή διαταραχή.

Στο ολλανδικό χρηματιστήριο TTF, που αποτελεί τον βασικό δείκτη αναφοράς για την Ευρώπη, οι τιμές ενισχύθηκαν σημαντικά, αντανακλώντας τον αυξημένο φόβο για περιορισμό της προσφοράς. Η αγορά της Ευρώπης βρίσκεται ήδη σε μια φάση ευαισθησίας, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα δεν προσφέρουν ισχυρό μαξιλάρι προστασίας σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.

Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται πιο θωρακισμένες, με τις τιμές να παραμένουν σχετικά σταθερές κοντά στα 3 δολάρια, ακριβώς επειδή η αμερικανική αγορά είναι λιγότερο εκτεθειμένη στις γεωπολιτικές πιέσεις της περιοχής. Στην Ασία, οι spot τιμές ακολούθησαν με καθυστέρηση, αλλά πλέον κινούνται επίσης υψηλότερα, προσεγγίζοντας τα 16 δολάρια ανά mmBtu.

Η UBS βλέπει υψηλό ρίσκο και έντονη μεταβλητότητα

Η εκτίμηση που κυριαρχεί είναι ότι οι συνεχιζόμενες διαταραχές περιορίζουν την προσφορά και διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, ενισχύοντας τη μεταβλητότητα σε ολόκληρη την αγορά. Η αναθεώρηση προς τα πάνω των προβλέψεων για τις τιμές φυσικού αερίου που έγινε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα επιβεβαιώνει πως οι επενδυτές και οι αναλυτές θεωρούν πλέον ότι ο κίνδυνος έχει αυξηθεί αισθητά.

Ακόμη κι αν δεν διαμορφώνεται άμεσα ένα σενάριο γενικευμένης ενεργειακής κρίσης, η αγορά κινείται πλέον με πολύ μικρότερα περιθώρια ασφάλειας. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και περιορισμένες επιπλέον διαταραχές μπορούν να οδηγήσουν σε δυσανάλογα μεγάλες κινήσεις τιμών.

Στο 30% οι ευρωπαϊκές αποθήκες

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εικόνα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα αποθέματα βρίσκονταν έως τις 3 Μαρτίου στο 30% της χωρητικότητας, έναντι 40% την ίδια περίοδο πέρυσι. Πρόκειται για μια αισθητά χαμηλότερη βάση εκκίνησης, η οποία κάνει πιο δύσκολη τη διαχείριση μιας παρατεταμένης διαταραχής στην προσφορά.

Οι αποσύρσεις από τις αποθήκες επιβραδύνθηκαν στα -0,6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα σε εβδομαδιαία βάση, από 2,2 δισεκατομμύρια την προηγούμενη εβδομάδα, κυρίως εξαιτίας των ηπιότερων καιρικών συνθηκών. Όμως αυτή η επιβράδυνση δεν αρκεί για να αλλάξει τη συνολική εικόνα πίεσης.

Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα επηρεαστούν οι προσπάθειες αναπλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων κατά τους επόμενους μήνες, εφόσον οι διαταραχές στις εισαγωγές LNG αποδειχθούν πιο μακροχρόνιες.

Γερμανία, Ολλανδία και Γαλλία με χαμηλές εφεδρείες

Η κατάσταση γίνεται πιο ανησυχητική αν εξεταστούν τα στοιχεία των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οικονομιών. Η Γερμανία βρίσκεται μόλις στο 21%, η Ολλανδία στο 10% και η Γαλλία στο 22%, επίπεδα που θεωρούνται ιδιαίτερα χαμηλά για αυτή τη φάση του έτους.

Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι οι βασικές αγορές της Ευρώπης έχουν περιορισμένα αποθέματα ασφαλείας και άρα μεγαλύτερη έκθεση σε πιθανές νέες αναταράξεις. Σε περίπτωση που οι ροές LNG από το Κατάρ και γενικότερα από την περιοχή παραμείνουν περιορισμένες, η πίεση στην ευρωπαϊκή αγορά θα μπορούσε να αυξηθεί αισθητά ενόψει καλοκαιριού.

Το Κατάρ καλύπτει το 7% της ζήτησης της ΕΕ

Το LNG από το Κατάρ καλύπτει περίπου το 7% της ζήτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βασικούς αποδέκτες την Ιταλία και την Πολωνία. Οι δύο αυτές χώρες εμφανίζουν προς το παρόν υψηλότερα επίπεδα αποθεμάτων, περίπου στο 50%, προσφέροντας ένα σχετικό περιθώριο αντοχής.

Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί για να εξουδετερώσει τον συνολικό κίνδυνο για την ΕΕ. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου ενδέχεται να κλείσουν την περίοδο θέρμανσης περίπου στο 26%, αλλά αν η κατάσταση επιδεινωθεί, θα μπορούσαν να υποχωρήσουν ακόμη και προς το 20%. Ένα τέτοιο σενάριο θα έκανε πολύ πιο δύσκολη την καλοκαιρινή επαναπλήρωση και θα κρατούσε τις τιμές υπό πίεση για μεγαλύτερο διάστημα.

Η εικόνα σε ΗΠΑ και Ιαπωνία

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα αποθέματα φυσικού αερίου κατέγραψαν ταχύτερη καθαρή μείωση σε εβδομαδιαία βάση. Η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας ανακοίνωσε αποσύρσεις 132 δισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών, υψηλότερες από τις εκτιμήσεις της αγοράς για 121 δισεκατομμύρια. Μέχρι τις 27 Φεβρουαρίου, τα συνολικά αποθέματα ήταν στα 1.886 δισεκατομμύρια κυβικά πόδια, έναντι μέσου όρου πενταετίας 1.929 δισεκατομμυρίων, ενώ η πληρότητα έφτανε το 44%, οριακά χαμηλότερα από τον μέσο όρο του 45%.

Στην Ιαπωνία, αντίθετα, τα αποθέματα LNG στις εταιρείες κοινής ωφέλειας αυξήθηκαν κατά 262 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, φτάνοντας τα 3 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα έως την 1η Μαρτίου, έναντι 2,7 δισεκατομμυρίων την ίδια περίοδο πέρυσι. Τα συνολικά αποθέματα φυσικού αερίου στη χώρα εκτιμώνται περίπου στα 6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, ποσότητα που επαρκεί για περίπου 20 ημέρες ζήτησης.

Παρά τα στοιχεία αυτά, η αγορά εξακολουθεί να θεωρεί ότι είναι ακόμη νωρίς για να αποτιμηθεί πλήρως ο αντίκτυπος των πιθανών διαταραχών στις ροές LNG προς την Ασία.

Η επόμενη φάση θα κριθεί από τη διάρκεια της κρίσης

Το βασικό συμπέρασμα που διαμορφώνεται είναι ότι η παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου δεν βρίσκεται ακόμη σε κατάσταση πλήρους κρίσης, αλλά έχει εισέλθει σε μια νέα φάση αυξημένου κινδύνου. Το Κατάρ, λόγω της βαρύτητάς του στην αγορά LNG, και τα Στενά του Ορμούζ, λόγω της στρατηγικής τους σημασίας, αποτελούν πλέον τους δύο κρίσιμους παράγοντες που καθορίζουν την πορεία των τιμών και τη συμπεριφορά των αγορών.

Η Ευρώπη, με χαμηλότερα αποθέματα και μεγαλύτερη εξάρτηση από τις διεθνείς ροές LNG, μοιάζει σήμερα ο πιο ευάλωτος κρίκος. Γι’ αυτό και η αντίδραση του TTF, που έκλεισε στα 55,89 ευρώ/MWh με άνοδο 4,7%, δεν είναι απλώς μια ακόμη ημερήσια μεταβολή, αλλά αντανάκλαση του φόβου ότι η ενεργειακή εξίσωση μπορεί να γίνει ξανά εξαιρετικά δύσκολη τους επόμενους μήνες.

Όσο η αβεβαιότητα παραμένει, οι τιμές θα συνεχίσουν να κινούνται σε έντονα νευρικό περιβάλλον, με την αγορά να παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη στην παραγωγή του Κατάρ, στις θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής και στα επίπεδα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων.

Πηγή: Pagenews.gr