Χωρίς Ορμούζ: Οι χώρες του Κόλπου επανασχεδιάζουν την ενεργειακή τους στρατηγική

Καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, οι χώρες του Περσικού Κόλπου επανεξετάζουν με στρατηγική ένταση τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρουν τα ενεργειακά τους προϊόντα στην αγορά. Αυτό αποτυπώνεται σε μια σειρά αναλύσεων και ρεπορτάζ από τις Financial Times και άλλα διεθνή μέσα ενημέρωσης που μεταδίδουν ότι οι κυβερνήσεις του Κόλπου εξετάζουν την κατασκευή νέων αγωγών και ενεργειακών δικτύων που θα παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, προκειμένου να μειώσουν την εξάρτησή τους από έναν από τους πλέον ευάλωτους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο σημείο διέλευσης περίπου 20‑33% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και LNG, αλλά η διάκλειση ή ο έλεγχος αυτής της διόδου από το Ιράν, ειδικά εν μέσω της σύγκρουσης με ΗΠΑ και Ισραήλ, έχει θέσει σε αμφισβήτηση την ομαλή ροή ενέργειας (παρά την προσπάθεια μερικών τόξων να διαπλεύσουν πρόσφατα πλοία).

Αγωγοί ως γεωπολιτική απάντηση

Σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους και ενεργειακούς παράγοντες, η παραγωγή και μεταφορά πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου εξετάζεται πλέον εκτός του στενού θαλάσσιου διαδρόμου, καθώς η διαρκής ευαλωτότητα προκαλεί αυξημένο οικονομικό και ενεργειακό κίνδυνο. Το δημοσίευμα των Financial Times υπογραμμίζει ότι:

• Οι χώρες επανεξετάζουν παλιά σχέδια για νέους αγωγούς που θα παρακάμπτουν τα Στενά, παρά το γεγονός ότι τέτοια έργα είναι πολύ δαπανηρά και πολιτικά περίπλοκα και θα χρειαστούν χρόνια για να ολοκληρωθούν.
• Μια ιστορική υποδομή όπως ο αγωγός Ανατολής‑Δύσης της Σαουδικής Αραβίας — μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων και σε λειτουργία από τη δεκαετία του 1980 — σήμερα μεταφέρει μια σημαντική ποσότητα πετρελαίου προς τη Ερυθρά Θάλασσα, αποφεύγοντας πλήρως τα Στενά του Ορμούζ.

«Αναδρομικά, ο αγωγός Ανατολής‑Δύσης μοιάζει με ένα εξαιρετικό σχέδιο,» σχολιάζει υψηλόβαθμο στέλεχος της ενεργειακής βιομηχανίας, υπογραμμίζοντας πώς οι δυνατότητες της υποδομής αυτής αναδεικνύονται υπό το πρίσμα της σημερινής κρίσης

Νέα δίκτυα και διεθνείς διαδρομές

Οι συνομιλίες στον Κόλπο περιλαμβάνουν σχέδια όχι μόνο για τον ενίσχυση του υπάρχοντος αγωγού, αλλά και για την ανάπτυξη διευρυμένων δικτύων μεταφορών ενέργειας και εμπορευμάτων που θα εκτείνονται πέραν της περιοχής του Κόλπου. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι:

• Η πιο ανθεκτική λύση δεν είναι απλά ένας μεμονωμένος αγωγός, αλλά ένα πλέγμα διαδρόμων που περιλαμβάνει όχι μόνο ενεργειακές γραμμές αλλά και οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις.
• Στο μακροπρόθεσμο σχεδιασμό περιλαμβάνονται και ευρύτερες πρωτοβουλίες, όπως ο διάδρομος India‑Middle East‑Europe Economic Corridor (IMEC), που προωθείται επίσης με διεθνείς συνδέσεις που θα μπορούσαν να ενσωματώσουν ενεργειακές μεταφορές.
• Πρόταση που έχει συζητηθεί περιλαμβάνει τη δυνατότητα διαδρομών που θα συνδέουν τα κοιτάσματα του Κόλπου με λιμάνια της Μεσογείου, είτε στην ισραηλινή Χάιφα είτε σε αιγυπτιακό λιμένα.

Ωστόσο, οι αξιωματούχοι παραδέχονται ότι τα τέτοια πολυεθνικά έργα αντιμετωπίζουν γεωπολιτικές και επιχειρησιακές προκλήσεις, από κοστοβόρα κατασκευή έως διαχείριση κινδύνων ασφάλειας κατά μήκος μεγάλων χερσαίων διαδρομών.

Η σημασία των εναλλακτικών διαδρομών

Η επαναξιολόγηση των αγωγών και των εναλλακτικών μεταφορικών υποδομών έχει άμεση σχέση με τις πρόσφατες εντάσεις στον Κόλπο και τις προσπάθειες πολλών χωρών να ανοίξουν εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ. Σε διεθνείς συσκέψεις, πάνω από 35 χώρες συζητούν στρατηγικές για να διασφαλίσουν τη ναυτική πρόσβαση και να αποκαταστήσουν τα ενεργειακά ρεύματα, με στόχο να αποφευχθεί το πλήρες κλείσιμο της ζωτικής διόδου.

Παράλληλα, η Κίνα έχει καταφέρει να πραγματοποιήσει κάποιες διέλευσεις πλοίων από τα Στενά, αν και σε περιορισμένο βαθμό και κάτω από συντονισμό με τις τοπικές αρχές, υπογραμμίζοντας τη σημασία του υδάτινου άξονα για το διεθνές εμπόριο και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Γεωπολιτικοί κίνδυνοι και ενεργειακή ασφάλεια

Η κίνηση των κρατών του Κόλπου να αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές δεν απαντά μόνο σε οικονομικές ανάγκες, αλλά και σε γεωπολιτική ανασφάλεια. Η πιθανότητα μόνιμου ή μακρόχρονου ελέγχου των Στενών από το Ιράν, ή ακόμα και η επιβολή τελών στη διέλευση, όπως σχεδιάζεται από το Τεχεράνη, έχει υποχρεώσει τις περιοχές παραγωγής πετρελαίου να βρουν λύσεις που θα μειώνουν την ευαλωτότητά τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί σημαντικά λόγω των γεωπολιτικών κινδύνων και της αβεβαιότητας στη ροή. Αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη για σταθερές και αξιόπιστες γραμμές μεταφοράς ενέργειας που δεν εξαρτώνται από έναν μόνο, γεωγραφικά περιορισμένο διάδρομο.

 Μακράς πνοής ενεργειακή αναδιάταξη

Η συνεχιζόμενη κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί υπενθύμιση της ευθραυστότητας του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος και της ανάγκης για στρατηγική διαφοροποίηση. Καθώς οι χώρες του Κόλπου επανεξετάζουν παλιές και νέες ιδέες για αγωγούς, δίκτυα και εμπορικούς διαδρόμους, η γεωπολιτική «σταθερά» της ενεργειακής ροής περνά σε μια νέα φάση: εκείνη όπου η πρόσβαση δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από μία θαλάσσια δίοδο.

Η υλοποίηση τέτοιων έργων θα χρειαστεί χρόνια, δισεκατομμύρια δολάρια και πολιτική συναίνεση σε μια περιοχή με πολλές αντιφάσεις — αλλά η στόχευση πλέον συγκεντρώνεται στην αποκέντρωση του κινδύνου και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας σε βάθος δεκαετιών.

Πηγή: pagenews.gr