Καμπανάκι SSM στις τράπεζες για το ράλι των δανείων

Η ταχεία πιστωτική επέκταση των ελληνικών τραπεζών έχει μπει στο μικροσκόπιο του SSM, με τον εποπτικό μηχανισμό της ΕΚΤ να στέλνει σαφές μήνυμα προσοχής προς τις διοικήσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων. Σε μια περίοδο όπου η ελληνική τραπεζική αγορά εμφανίζει ισχυρή δυναμική στη χορήγηση νέων δανείων, οι επόπτες εκφράζουν προβληματισμό για το κατά πόσο η ανάπτυξη αυτή μπορεί να παραμείνει υγιής μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Το κλιμάκιο του SSM, το οποίο συναντήθηκε χθες με τις διοικήσεις των τραπεζών σε ανώτατο επίπεδο, έδωσε γενικές συστάσεις για πιο προσεκτική στάση στην πιστωτική πολιτική. Το μήνυμα ήταν καθαρό: η επέκταση των δανείων δεν πρέπει να γίνεται με χαλάρωση κριτηρίων, ούτε με υπεραισιόδοξες παραδοχές για την πορεία της οικονομίας.

Η Ελλάδα σε τροχιά έντονης πιστωτικής επέκτασης

Οι ελληνικές συστημικές τράπεζες κινούνται με ιδιαίτερα γρήγορους ρυθμούς στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, με σημαντικό ρόλο να διαδραματίζουν και τα έργα που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η ενεργοποίηση επενδυτικών σχεδίων και η ανάγκη χρηματοδότησης μεγάλων έργων έχουν οδηγήσει σε επιτάχυνση των τραπεζικών διαδικασιών.

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες εκτιμήσεις, η καθαρή πιστωτική επέκταση των συστημικών τραπεζών για το πρώτο τρίμηνο του έτους αναμένεται να κινηθεί πάνω από τα 2,5 δισ. ευρώ, πλησιάζοντας ακόμη και τα 3 δισ. ευρώ. Πρόκειται για επίδοση που επιβεβαιώνει την ισχυρή διάθεση των τραπεζών να αυξήσουν το ενεργητικό τους και να ενισχύσουν τα έσοδά τους μέσα από νέες χρηματοδοτήσεις.

Την ίδια στιγμή, με υψηλούς ρυθμούς κινείται και η λιανική τραπεζική. Τα πιστωτικά ιδρύματα καταγράφουν αυξημένη ζήτηση για δάνεια από νοικοκυριά, γεγονός που δείχνει ότι η πιστωτική ανάκαμψη δεν περιορίζεται μόνο στις επιχειρήσεις, αλλά επεκτείνεται και στην ιδιωτική κατανάλωση.

Ο προβληματισμός του επόπτη για το διεθνές περιβάλλον

Η ανησυχία του SSM δεν αφορά μόνο τον όγκο των νέων δανείων, αλλά κυρίως το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτά χορηγούνται. Η διεθνής οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με γεωπολιτικές εντάσεις, αβεβαιότητα στις αγορές και αρνητικές αναθεωρήσεις των προβλέψεων για την ανάπτυξη.

Η υποβάθμιση των εκτιμήσεων για την οικονομική μεγέθυνση ενισχύει τον προβληματισμό των εποπτικών αρχών. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, μια υπερβολικά γρήγορη πιστωτική επέκταση μπορεί να δημιουργήσει μελλοντικούς κινδύνους, ειδικά εάν οι δανειολήπτες βρεθούν αντιμέτωποι με υψηλότερα κόστη, χαμηλότερους τζίρους ή καθυστερήσεις στην υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων.

Ο SSM φαίνεται να φοβάται ένα σενάριο όπου οι τράπεζες, στην προσπάθειά τους να αξιοποιήσουν τη θετική συγκυρία, ανοίγουν υπερβολικά τη στρόφιγγα των χρηματοδοτήσεων, χωρίς να έχουν ενσωματώσει πλήρως τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από μια επιδείνωση του οικονομικού κλίματος.

Στο επίκεντρο οι κλάδοι, τα κριτήρια και τα Loan-to-Value

Κατά τις συζητήσεις με τους τραπεζίτες, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους κλάδους που χρηματοδοτούνται, στα κριτήρια αξιολόγησης των δανειοληπτών και στους δείκτες Loan-to-Value Ratio, δηλαδή στη σχέση μεταξύ του ύψους του δανείου και της αξίας του χρηματοδοτούμενου έργου ή περιουσιακού στοιχείου.

Οι επόπτες εξετάζουν κατά πόσο οι χρηματοδοτήσεις γίνονται με συντηρητικές παραδοχές και επαρκή περιθώρια ασφαλείας. Σε περιόδους γρήγορης ανάπτυξης, ο κίνδυνος είναι οι τράπεζες να υπερεκτιμήσουν την ανθεκτικότητα συγκεκριμένων κλάδων ή να στηριχθούν υπερβολικά σε θετικά σενάρια.

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε σε κλάδους όπου το ενεργειακό κόστος αποτελεί σημαντικό μέρος της λειτουργίας τους. Οι επιχειρήσεις αυτές είναι πιο ευάλωτες σε διακυμάνσεις τιμών, αυξήσεις κόστους και εξωτερικές πιέσεις, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά τους να εξυπηρετούν δανειακές υποχρεώσεις.

Τα επιχειρήματα των τραπεζών απέναντι στις ενστάσεις

Από την πλευρά τους, οι τράπεζες υποστήριξαν ότι η σημερινή εικόνα του κλάδου είναι σαφώς ισχυρότερη σε σχέση με το παρελθόν. Επικαλέστηκαν την τεχνογνωσία που έχουν αποκτήσει στη διαχείριση κινδύνων, την ποιότητα των νέων χαρτοφυλακίων, τη σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων και την ενίσχυση των κεφαλαιακών τους βάσεων.

Τα χαμηλά επίπεδα NPEs αποτελούν βασικό επιχείρημα των τραπεζών, οι οποίες θεωρούν ότι έχουν πλέον τη δυνατότητα να αναπτύξουν εργασίες χωρίς να επαναλάβουν λάθη του παρελθόντος. Παράλληλα, τα διευρυμένα κεφάλαια προσφέρουν μεγαλύτερη αντοχή σε πιθανές αναταράξεις.

Ωστόσο, ο SSM δεν φαίνεται διατεθειμένος να αρκεστεί σε αυτή την εικόνα. Ο επόπτης βλέπει τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει η ταχεία αύξηση των δανείων, ειδικά αν συνδυαστεί με άνοδο επιτοκίων και επιβράδυνση της οικονομίας.

Το δίκοπο μαχαίρι των επιτοκίων

Ένα από τα βασικά σημεία προβληματισμού αφορά την πορεία των επιτοκίων. Ακόμη και μια περιορισμένη αύξηση μπορεί να επιβαρύνει το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, δυσκολεύοντας την εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους.

Για τις τράπεζες, βέβαια, η άνοδος των επιτοκίων μπορεί να λειτουργήσει θετικά στα έσοδα από τόκους. Εκτιμάται ότι για τις συστημικές τράπεζες κάθε αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης μπορεί να προσθέσει περίπου 30 έως 50 εκατ. ευρώ στα έσοδα.

Αυτό όμως δεν αναιρεί τον κίνδυνο που βλέπει ο επόπτης. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν οι τράπεζες θα αυξήσουν τα έσοδά τους, αλλά αν οι πελάτες τους θα μπορούν να αντέξουν υψηλότερες δόσεις σε ένα περιβάλλον χαμηλότερης ανάπτυξης.

Νόμος Κατσέλη, Ηρακλής και εκκρεμότητες

Στις επαφές με το κλιμάκιο του SSM τέθηκαν και ζητήματα που σχετίζονται με την αλλαγή στον υπολογισμό τόκων για δάνεια του Νόμου Κατσέλη, καθώς και με το πρόγραμμα Ηρακλής. Ωστόσο, οι συζητήσεις αυτές δεν επεκτάθηκαν ιδιαίτερα, καθώς οι τράπεζες δεν έχουν ακόμη πλήρη εικόνα των παραμέτρων της σχετικής απόφασης του Αρείου Πάγου.

Χωρίς συγκεκριμένα δεδομένα, δεν είναι εφικτό να γίνουν ασφαλείς υπολογισμοί για τις επιπτώσεις στους ισολογισμούς και στα χαρτοφυλάκια. Το θέμα, πάντως, παραμένει ανοιχτό και αναμένεται να απασχολήσει εκ νέου τις τράπεζες και τον επόπτη μόλις αποσαφηνιστούν οι λεπτομέρειες.

Στο μικροσκόπιο και οι μη συστημικές τράπεζες

Αντίστοιχες συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν και στην Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία εποπτεύει τις μη συστημικές τράπεζες. Και σε αυτό το κομμάτι της αγοράς καταγράφεται έντονη κινητικότητα στις πιστώσεις, με μικρότερα πιστωτικά ιδρύματα να κινούνται επίσης επιθετικά.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η πιστωτική επέκταση δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο των μεγάλων τραπεζών, αλλά αφορά ευρύτερα το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Αυτό ακριβώς καθιστά πιο έντονο το ενδιαφέρον των εποπτικών αρχών, καθώς η ταχύτητα της ανάπτυξης πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρή αξιολόγηση κινδύνων.

Μήνυμα προσοχής χωρίς φρένο στην ανάπτυξη

Το μήνυμα του SSM δεν είναι ότι οι τράπεζες πρέπει να σταματήσουν να χρηματοδοτούν την οικονομία. Είναι ότι η πιστωτική επέκταση πρέπει να γίνεται με πειθαρχία, αυστηρά κριτήρια και πλήρη επίγνωση των κινδύνων.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε φάση όπου οι τράπεζες έχουν ξαναβρεί τον ρόλο τους ως χρηματοδότες της ανάπτυξης. Αυτό είναι θετικό. Όμως η εμπειρία της προηγούμενης κρίσης έχει δείξει ότι η ανεξέλεγκτη αύξηση δανείων μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα, αν δεν στηρίζεται σε πραγματική αποπληρωτική ικανότητα.

Η παρουσία του Γενικού Διευθυντή του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού, Thijs van Woerden, και του Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή, Rolf Klug, δείχνει τη βαρύτητα που αποδίδει ο SSM στο ζήτημα. Οι τράπεζες καλούνται πλέον να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη ανάπτυξης και στην απαίτηση για αυξημένη εποπτική προσοχή.

Πηγή: Pagenews.gr