Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια συμφωνία-σοκ που αλλάζει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και αποκαλύπτει τον πραγματικό φόβο του Τραμπ: όχι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά η κατάρρευση της αμερικανικής οικονομίας μέσω της ενεργειακής κρίσης και του πληθωρισμού.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι η συμφωνία με το Ιράν για εκεχειρία και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ είναι «σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωμένη», επιβεβαιώνοντας τις πληροφορίες περί ενός προσυμφώνου 60 ημερών που προβλέπει:
- παράταση της εκεχειρίας,
- σταδιακή άρση του ναυτικού αποκλεισμού,
- επανεκκίνηση των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου,
- αποναρκοθέτηση του Ορμούζ,
- και ένα θολό, μεταβατικό πλαίσιο συζητήσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Το πραγματικό deal: Πετρέλαιο αντί πυρηνικών
Παρά τη σκληρή ρητορική των τελευταίων μηνών, η πραγματικότητα είναι ότι ο Τραμπ φαίνεται να εγκαταλείπει –τουλάχιστον προσωρινά– τον στόχο πλήρους αποπυρηνικοποίησης του Ιράν.
Η Τεχεράνη δεν δεσμεύεται να διαλύσει τις πυρηνικές της εγκαταστάσεις. Δεν παραδίδει πλήρως το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο. Δεν αποδέχεται μόνιμη εγκατάλειψη του εμπλουτισμού.
Αντίθετα, αυτό που επιτυγχάνει είναι:
- επαναφορά πετρελαϊκών εσόδων,
- χαλάρωση κυρώσεων,
- πιθανή αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων,
- και έμμεση αναγνώριση του γεωπολιτικού της ρόλου στον Περσικό Κόλπο.
Και τότε προκύπτει το κρίσιμο ερώτημα:
Γιατί ο Τραμπ κάνει πίσω τώρα;
Η απάντηση βρίσκεται στη Fed, στις τιμές του πετρελαίου και στον αμερικανικό πληθωρισμό.
Η παρατεταμένη κρίση στο Ορμούζ είχε οδηγήσει το πετρέλαιο σε εκρηκτική άνοδο, προκαλώντας πανικό στις αγορές και φόβους νέου πληθωριστικού κύματος στις ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Τραμπ γνωρίζει ότι χωρίς αποκλιμάκωση στην ενέργεια, οποιοδήποτε σχέδιο οικονομικής επανεκκίνησης και πίεσης προς τη Federal Reserve καταρρέει.
Με άλλα λόγια:
Ο Τραμπ χρειάζεται φθηνό πετρέλαιο για να επιβάλει τη δική του νομισματική ατζέντα.
Η επαναλειτουργία του Ορμούζ είναι κρίσιμη ώστε:
- να πέσουν οι τιμές ενέργειας,
- να περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις,
- και να αποκτήσει περιθώριο πολιτικής πίεσης προς τη Fed για χαμηλότερα επιτόκια.
Το γεωπολιτικό μέτωπο μετατρέπεται έτσι σε εργαλείο εσωτερικής οικονομικής στρατηγικής.
Ο μεγάλος χαμένος: Το Ισραήλ
Η υπό διαμόρφωση συμφωνία έχει προκαλέσει σοκ στο Τελ Αβίβ.
Ο Benjamin Netanyahu θεωρεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία αφήνει ενεργό ιρανικό εμπλουτισμό ουρανίου συνιστά στρατηγική ήττα για το Ισραήλ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Νετανιάχου εξέφρασε προσωπικά τις αντιρρήσεις του στον Τραμπ, ενώ φιλοϊσραηλινοί κύκλοι στην Ουάσιγκτον μιλούν ήδη για «δεύτερη συμφωνία Ομπάμα».
Οι αντιδράσεις στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικάνων είναι ήδη εκρηκτικές.
Ο Ted Cruz προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε συμφωνία αφήνει το Ιράν με δυνατότητα εμπλουτισμού είναι «καταστροφικό λάθος», ενώ ο Mike Pompeo συνέκρινε αρνητικά το νέο πλαίσιο με τη συμφωνία του 2015.
Ο Σι Τζινπίνγκ και οι Άραβες “έσπρωξαν” τον Τραμπ στη συμφωνία
Στο παρασκήνιο διαμορφώθηκε μια πρωτοφανής διπλωματική συμμαχία.
Η Xi Jinping φέρεται να έθεσε στον Τραμπ τα όρια της κινεζικής ανοχής απέναντι σε παρατεταμένη αποσταθεροποίηση του Ορμούζ, από όπου διέρχεται τεράστιο μέρος των ενεργειακών εισαγωγών της Κίνας.
Παράλληλα:
- το Pakistan,
- το Qatar,
- η Saudi Arabia,
- τα United Arab Emirates,
- και η Egypt
πίεσαν ασφυκτικά για αποκλιμάκωση, φοβούμενοι γενικευμένη κατάρρευση του ενεργειακού και εμπορικού συστήματος της περιοχής.
Το Ορμούζ: Η “καρδιά” της παγκόσμιας οικονομίας
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το σημαντικότερο ενεργειακό choke point στον κόσμο.
Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG. Η παρατεταμένη κρίση είχε ήδη αρχίσει να:
- ανεβάζει το κόστος ναυτιλίας,
- πυροδοτεί πληθωρισμό,
- destabilize διεθνείς αγορές,
- και απειλεί με παγκόσμια ύφεση.
Η συμφωνία επομένως δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή.
Αφορά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Προσωρινή εκεχειρία ή παγίδα πριν από νέο πόλεμο;
Παρά την αισιοδοξία, τίποτα δεν θεωρείται ασφαλές.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ουσιαστικά άλυτο. Το Ισραήλ διατηρεί ανοιχτή την απειλή μονομερούς δράσης. Οι αμερικανικές δυνάμεις παραμένουν ανεπτυγμένες στην περιοχή. Και η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν εγκαταλείπει τον στρατηγικό έλεγχο του Ορμούζ.
Η πραγματικότητα είναι σκληρή:
Δεν πρόκειται για ειρήνη. Πρόκειται για μια εύθραυστη ανακωχή συμφερόντων.
Ο Τραμπ αγοράζει χρόνο για την οικονομία και τις αγορές. Το Ιράν αγοράζει οικονομική ανάσα. Οι Άραβες αγοράζουν σταθερότητα. Το Ισραήλ αγοράζει χρόνο για τον επόμενο γύρο.
Και ο κόσμος παρακολουθεί μια νέα γεωπολιτική ισορροπία να γεννιέται μέσα από το πετρέλαιο, τα επιτόκια και τον φόβο μιας παγκόσμιας κρίσης.
