Brexit στα 10: Η Μεγάλη Υπόσχεση που Σκοντάφτει στην Πραγματικότητα της Οικονομίας

Μια δεκαετία μετά το δημοψήφισμα, η Βρετανία αναζητά ακόμη το οικονομικό μοντέλο που θα αντικαταστήσει την ελεύθερη πρόσβαση στη μεγαλύτερη αγορά του κόσμου

Δέκα χρόνια μετά το ιστορικό δημοψήφισμα που άλλαξε την πορεία του Ηνωμένου Βασιλείου, το Brexit εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πολιτικά και οικονομικά εγχειρήματα της σύγχρονης Ευρώπης.

Όταν οι Βρετανοί ψήφιζαν υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση το καλοκαίρι του 2016, οι υποστηρικτές του Brexit υπόσχονταν μια νέα εποχή οικονομικής ελευθερίας, παγκόσμιου εμπορίου και εθνικής κυριαρχίας.

Δέκα χρόνια αργότερα, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Η Βρετανία δεν κατέρρευσε, όπως προέβλεπαν οι πιο απαισιόδοξοι αναλυτές. Δεν γνώρισε όμως ούτε την οικονομική αναγέννηση που υπόσχονταν οι αρχιτέκτονες της εξόδου.

Αντίθετα, βρίσκεται εγκλωβισμένη σε μια μακρά περίοδο προσαρμογής, όπου επιχειρήσεις, επενδυτές και πολιτικοί εξακολουθούν να αναζητούν τη νέα ισορροπία μεταξύ ανεξαρτησίας και οικονομικής αποτελεσματικότητας.

Η απώλεια της «αόρατης» ελευθερίας

Το μεγαλύτερο σοκ για τις βρετανικές επιχειρήσεις δεν ήταν η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ήταν η απώλεια μιας ευκολίας που για δεκαετίες θεωρούνταν δεδομένη.

Πριν από το Brexit, τα βρετανικά προϊόντα κυκλοφορούσαν ελεύθερα στην ενιαία αγορά των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών χωρίς τελωνειακούς ελέγχους, πιστοποιήσεις, κτηνιατρικές επιθεωρήσεις ή πρόσθετη γραφειοκρατία.

Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική.

Τελωνειακές δηλώσεις, έλεγχοι συμμόρφωσης, φυτοϋγειονομικές πιστοποιήσεις, αυξημένα διοικητικά κόστη και καθυστερήσεις στα σύνορα αποτελούν πλέον καθημερινότητα για χιλιάδες βρετανικές επιχειρήσεις.

Η περίπτωση της Bridge Cheese είναι ενδεικτική.

Η βρετανική εταιρεία παραγωγής τυριών εγκατέλειψε ουσιαστικά την ευρωπαϊκή αγορά μετά το 2021, κρίνοντας ότι η νέα γραφειοκρατία καθιστούσε μη βιώσιμες τις εξαγωγές της.

Αναγκάστηκε να στραφεί σε νέες αγορές στην Ασία, από το Χονγκ Κονγκ και τη Μαλαισία μέχρι την Ταϊλάνδη και την Κίνα.

Η ιστορία της αντικατοπτρίζει το νέο επιχειρηματικό περιβάλλον που διαμορφώθηκε μετά το Brexit.

Οι χαμένοι της εξόδου

Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονται στον τομέα τροφίμων και ποτών.

Σύμφωνα με διαθέσιμες εκτιμήσεις, οι εξαγωγές τροφίμων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση μειώθηκαν κατά περισσότερο από 23% την περίοδο 2021-2025 σε σύγκριση με τα πέντε χρόνια πριν από το Brexit.

Περίπου 20.000 μικρές βρετανικές επιχειρήσεις σταμάτησαν εντελώς να εξάγουν προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά.

Για πολλές από αυτές, το κόστος συμμόρφωσης αποδείχθηκε μεγαλύτερο από το πιθανό κέρδος.

Ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα δυσανάλογο βάρος.

Οι μεγάλες πολυεθνικές μπορούσαν να δημιουργήσουν νέα τμήματα τελωνειακής διαχείρισης.

Οι μικρότερες επιχειρήσεις όχι.

Έτσι, ένα σημαντικό τμήμα της βρετανικής παραγωγικής βάσης αποσύρθηκε σταδιακά από την ευρωπαϊκή αγορά.

Η οικονομία των χαμένων ευκαιριών

Η μεγάλη συζήτηση δεν αφορά μόνο τις εξαγωγές.

Αφορά κυρίως τις επενδύσεις.

Οι περισσότερες οικονομικές μελέτες συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η βρετανική οικονομία αναπτύσσεται με χαμηλότερους ρυθμούς από εκείνους που πιθανότατα θα είχε επιτύχει εάν παρέμενε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι επίσημες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μια οικονομία που μακροπρόθεσμα μπορεί να είναι έως και 4% μικρότερη λόγω του Brexit.

Σε σημερινές τιμές, αυτό μεταφράζεται σε περίπου 120 δισεκατομμύρια λίρες χαμένης οικονομικής δραστηριότητας.

Ακόμη πιο ανησυχητικό θεωρείται το επενδυτικό κενό.

Η αβεβαιότητα που ακολούθησε την αποχώρηση, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά, περιόρισε σημαντικά τη διάθεση ξένων επιχειρήσεων να επενδύσουν στη Βρετανία ως βάση εξυπηρέτησης της ευρωπαϊκής αγοράς.

Η εξαίρεση που λέγεται Βόρεια Ιρλανδία

Ίσως το πιο ενδιαφέρον οικονομικό πείραμα της μετα-Brexit εποχής βρίσκεται στη Βόρεια Ιρλανδία.

Η περιοχή διατήρησε ειδικό καθεστώς πρόσβασης τόσο στη βρετανική όσο και στην ευρωπαϊκή αγορά.

Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.

Η οικονομία της Βόρειας Ιρλανδίας αναπτύχθηκε κατά περίπου 16,5% από το 2015, ξεπερνώντας πολλές περιοχές της Αγγλίας.

Οι εξαγωγές προς την Ιρλανδία αυξήθηκαν, οι επενδύσεις ενισχύθηκαν και αρκετές επιχειρήσεις αξιοποίησαν τη μοναδική δυνατότητα πρόσβασης σε δύο διαφορετικά οικονομικά συστήματα.

Για πολλούς οικονομολόγους, η Βόρεια Ιρλανδία αποτελεί το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ της άποψης ότι η στενή πρόσβαση στην ενιαία αγορά παραμένει καθοριστικός παράγοντας ανάπτυξης.

Οι νικητές του Brexit

Παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν και κερδισμένοι.

Ορισμένες επιχειρήσεις κατάφεραν να διεισδύσουν σε αγορές της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής.

Ο τομέας των υπηρεσιών εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πλεονέκτημα της βρετανικής οικονομίας, ενώ νέες εμπορικές συμφωνίες προσφέρουν ευκαιρίες σε επιλεγμένους κλάδους.

Ωστόσο, ακόμη και οι πιο αισιόδοξοι αναλυτές αναγνωρίζουν ότι τα νέα εμπορικά ανοίγματα δεν έχουν ακόμη υποκαταστήσει πλήρως τα οφέλη της άμεσης και απρόσκοπτης πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η γεωγραφία εξακολουθεί να υπερισχύει της πολιτικής.

Και η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ο μεγαλύτερος και πλησιέστερος εμπορικός εταίρος της Βρετανίας.

Ο Κιρ Στάρμερ και η νέα προσέγγιση

Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επιχειρεί πλέον να διαμορφώσει μια διαφορετική στρατηγική.

Χωρίς να θέτει θέμα επανένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επιδιώκει μια πιο λειτουργική σχέση με τις Βρυξέλλες.

Η επικείμενη Σύνοδος Ηνωμένου Βασιλείου – Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να εξετάσει μέτρα που θα μειώσουν τους υγειονομικούς ελέγχους και τη γραφειοκρατία στις εξαγωγές τροφίμων.

Στόχος είναι να αποκατασταθεί μέρος της χαμένης ανταγωνιστικότητας χωρίς να ανοίξει εκ νέου η πολιτική συζήτηση περί επιστροφής στην Ένωση.

Η πολιτική μάχη δεν τελείωσε ποτέ

Παρά τη συμπλήρωση μιας δεκαετίας, το Brexit εξακολουθεί να διχάζει βαθιά τη βρετανική κοινωνία.

Η άνοδος του Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ αποδεικνύει ότι η πολιτική δυναμική του Brexit παραμένει ισχυρή.

Ταυτόχρονα, αυξάνονται οι φωνές που ζητούν στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση ή ακόμη και επανεξέταση της σχέσης στο μέλλον.

Η συζήτηση έχει μετατοπιστεί.

Δεν αφορά πλέον το αν το Brexit θα συμβεί.

Αφορά το ποια μορφή θα έχει η Βρετανία μετά το Brexit.

Δέκα χρόνια μετά: Το πραγματικό συμπέρασμα

Το σημαντικότερο συμπέρασμα της πρώτης δεκαετίας είναι ότι το Brexit δεν υπήρξε ένα μεμονωμένο πολιτικό γεγονός.

Αποδείχθηκε μια μακρά διαδικασία οικονομικής προσαρμογής που συνεχίζεται ακόμη.

Οι νέες παγκόσμιες ευκαιρίες υπάρχουν.

Οι νέες αγορές επίσης.

Όμως η αντικατάσταση της απρόσκοπτης πρόσβασης στη μεγαλύτερη ενιαία αγορά του κόσμου αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη απ’ όσο πίστευαν οι υποστηρικτές της εξόδου.

Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα, η μεγαλύτερη πολιτική και οικονομική συζήτηση στη Βρετανία εξακολουθεί να αφορά το ίδιο ερώτημα:

Άξιζε τελικά το Brexit το κόστος του;

Πηγή: pagenews.gr