Μεσογειακό Μέτωπο για το Μεταναστευτικό: Ελλάδα, Ιταλία, Κύπρος και Μάλτα διαμορφώνουν κοινή στρατηγική

Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη συνάντηση εργασίας των αρμόδιων υπουργών της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Κύπρου και της Μάλτας, με αντικείμενο την ενίσχυση της συνεργασίας για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών, την καταπολέμηση των κυκλωμάτων διακινητών και τον συντονισμό ενόψει πιθανών νέων κρίσεων.

Στη συνάντηση συμμετείχε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, συνοδευόμενος από τη Γενική Γραμματέα Μεταναστευτικής Πολιτικής Νάντια Παπακώστα, έπειτα από πρόσκληση του Ιταλού υπουργού Εσωτερικών Matteo Piantedosi.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε συνέχεια της κοινής πολιτικής γραμμής που έχουν ήδη χαράξει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο πρωθυπουργός της Μάλτας Ρόμπερτ Αμπέλα.

Διαμορφώνεται «μεσογειακό μπλοκ» εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Πέρα από την επιχειρησιακή συνεργασία, η συνάντηση της Ρώμης ανέδειξε μια βαθύτερη πολιτική εξέλιξη: τη σταδιακή συγκρότηση ενός άτυπου μεσογειακού άξονα που επιδιώκει μεγαλύτερη επιρροή στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.

Οι τέσσερις χώρες υποστηρίζουν διαχρονικά ότι σηκώνουν δυσανάλογο βάρος ως κράτη πρώτης υποδοχής και ζητούν ισχυρότερη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, αποτελεσματικότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων και αυστηρότερη αντιμετώπιση των δικτύων παράνομης διακίνησης.

Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν στην ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας για την καταπολέμηση των κυκλωμάτων διακινητών που δραστηριοποιούνται στη Μεσόγειο.

Στο επίκεντρο η Λιβύη και οι νέες μεταναστευτικές διαδρομές

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις εξελίξεις στη Λιβύη, η οποία παραμένει μία από τις βασικές πύλες αναχώρησης μεταναστών προς την Ευρώπη.

Η Ελλάδα και η Ιταλία συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων μεταναστευτικών ροών από τη βορειοαφρικανική χώρα, με ιδιαίτερη αναφορά στις αφίξεις πολιτών από το Μπανγκλαντές μέσω των λιβυκών δικτύων διακίνησης.

Οι ευρωπαϊκές αρχές εκτιμούν ότι η αστάθεια στη Λιβύη, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές αναταράξεις στην περιοχή του Σαχέλ και της Μέσης Ανατολής, μπορεί να δημιουργήσει νέες πιέσεις στα ευρωπαϊκά σύνορα τους επόμενους μήνες.

Συμφωνήθηκε ειδικό πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας και Ιταλίας για τις μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη, με έμφαση στις αφίξεις υπηκόων Μπαγκλαντές.

Κοινή προσέγγιση για τον ρόλο των ΜΚΟ

Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία της συνάντησης αφορούσε τη δράση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων στη Μεσόγειο.

Το ζήτημα έχει εξελιχθεί σε αντικείμενο έντονης πολιτικής συζήτησης σε αρκετά κράτη-μέλη της Ε.Ε., καθώς κυβερνήσεις ζητούν αυξημένη διαφάνεια, λογοδοσία και σαφές θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας.

Στο πλαίσιο των συνομιλιών παρουσιάστηκαν οι βασικές πτυχές της νέας ελληνικής νομοθετικής πρωτοβουλίας για τη λειτουργία των ΜΚΟ.

Η ελληνική πρόταση συγκέντρωσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τα συμμετέχοντα κράτη, τα οποία ζήτησαν περαιτέρω ενημέρωση σχετικά με το περιεχόμενο και την εφαρμογή της.

Προετοιμασία για νέα μεταναστευτική κρίση

Οι υπουργοί συμφώνησαν επίσης ότι απαιτείται αυξημένη ετοιμότητα απέναντι στο ενδεχόμενο μιας νέας μεταναστευτικής κρίσης.

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι οικονομικές αναταράξεις και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θεωρούνται παράγοντες που μπορούν να ενισχύσουν τις μεταναστευτικές πιέσεις προς την Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.

Οι τέσσερις χώρες δήλωσαν έτοιμες να εξετάσουν πρόσθετα μέτρα σε περίπτωση νέων έκτακτων μεταναστευτικών ροών.

Η ευρύτερη πολιτική διάσταση

Η συνάντηση της Ρώμης δεν αφορά μόνο τη διαχείριση των συνόρων.

Αποτυπώνει την προσπάθεια των μεσογειακών κρατών να αποκτήσουν ισχυρότερο λόγο στις ευρωπαϊκές αποφάσεις σε μια περίοδο κατά την οποία η εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου βρίσκεται σε εξέλιξη.

Για την Αθήνα, η συνεργασία με τη Ρώμη, τη Λευκωσία και τη Βαλέτα ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση εντός της Ε.Ε., ενώ για την Ιταλία της Τζόρτζια Μελόνι αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής ανάδειξης των χωρών του Νότου σε βασικούς παίκτες της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.

Τι συμφωνήθηκε

• Ενίσχυση της συνεργασίας κατά των κυκλωμάτων διακινητών.

• Κοινή προσέγγιση για τη δράση των ΜΚΟ στη Μεσόγειο.

• Συντονισμός Ελλάδας και Ιταλίας για τις μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη.

• Ετοιμότητα για πρόσθετα μέτρα σε περίπτωση νέας μεταναστευτικής κρίσης.

• Ενδιαφέρον των εταίρων για το νέο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΜΚΟ.

Η ουσία της συνάντησης στη Ρώμη ξεπερνά το μεταναστευτικό. Η Ελλάδα, η Ιταλία, η Κύπρος και η Μάλτα επιχειρούν να διαμορφώσουν έναν κοινό γεωπολιτικό και θεσμικό βηματισμό μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διεκδικώντας μεγαλύτερο ρόλο στις αποφάσεις που αφορούν την ασφάλεια των συνόρων, τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και τη σταθερότητα της Μεσογείου. Αν οι πιέσεις αυξηθούν εκ νέου τα επόμενα χρόνια, το μεσογειακό αυτό σχήμα ενδέχεται να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς πόλους επιρροής εντός της Ε.Ε. στον τομέα της μετανάστευσης και της εσωτερικής ασφάλειας.