Μπορεί το ΝΑΤΟ να υπερασπιστεί την Αρκτική απέναντι στη στρατιωτική επέκταση της Ρωσίας;

Η Αρκτική μετατρέπεται ταχύτατα από απομακρυσμένη γεωγραφική ζώνη σε μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές αρένες του 21ου αιώνα. Με τη Ρωσία να ενισχύει συστηματικά τη στρατιωτική της παρουσία στον Βόρειο Πόλο και την κλιματική αλλαγή να ανοίγει νέους θαλάσσιους εμπορικούς δρόμους, το ΝΑΤΟ απαντά με τη νέα πρωτοβουλία "Arctic Sentry". Πίσω από τις στρατιωτικές ασκήσεις, όμως, διαμορφώνεται μια πολύ βαθύτερη στρατηγική αναμέτρηση που θα καθορίσει το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας, της ενεργειακής πολιτικής και της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας.

Η Βορειοατλαντική Συμμαχία εισέρχεται σε μια νέα εποχή στρατηγικού σχεδιασμού, μεταφέροντας σημαντικό μέρος της προσοχής της στην Αρκτική.

Η νέα πρωτοβουλία Arctic Sentry, που παρουσίασε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, σηματοδοτεί την προσπάθεια της Συμμαχίας να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ στον ευρωπαϊκό Βορρά, σε μια περίοδο όπου η Ρωσία συνεχίζει να επεκτείνει τις στρατιωτικές της δυνατότητες στην περιοχή.

Παράλληλα, η πρωτοβουλία απαντά και στις πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών για μεγαλύτερη ανάληψη ευθυνών από τους Ευρωπαίους συμμάχους ως προς τη συλλογική άμυνα.

Η νέα “ψυχροπολεμική” γραμμή του Βορρά

Περίπου 30.000 στρατιώτες του ΝΑΤΟ συμμετείχαν πρόσφατα στη μεγάλη άσκηση Cold Response στη βόρεια Νορβηγία.

Το σενάριο προσομοίωνε εισβολή από έναν «εχθρό στα ανατολικά», αναφορά που θεωρείται ότι αφορά τη Ρωσία.

Οι ασκήσεις δεν αποτελούν απλώς επίδειξη ισχύος.

Κατά στρατιωτικές εκτιμήσεις, αποσκοπούν στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των συμμαχικών δυνάμεων, στην ανάπτυξη εξειδικευμένων δυνατοτήτων πολέμου σε ακραίες κλιματολογικές συνθήκες και στη δημιουργία αξιόπιστης αποτροπής απέναντι στη ρωσική στρατιωτική παρουσία.

Γιατί η Αρκτική αποκτά κομβική σημασία

Η γεωπολιτική αξία της Αρκτικής αυξάνεται με πρωτοφανείς ρυθμούς.

Η περιοχή συγκεντρώνει πλέον τέσσερις κρίσιμες στρατηγικές διαστάσεις:

• νέες θαλάσσιες εμπορικές οδοί λόγω της τήξης των πάγων,
• τεράστια ενεργειακά και μεταλλευτικά αποθέματα,
• κομβική σημασία για τα πυρηνικά συστήματα αποτροπής,
• αυξημένο ενδιαφέρον για στρατιωτικό έλεγχο και πληροφορίες.

Η Χερσόνησος Κόλα, όπου εδρεύει ο Βόρειος Στόλος της Ρωσίας, φιλοξενεί μεγάλο μέρος της θαλάσσιας πυρηνικής αποτρεπτικής ισχύος της Μόσχας.

Παράλληλα, η Αρκτική αποτελεί τη συντομότερη διαδρομή για διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους μεταξύ Ρωσίας και Βόρειας Αμερικής, γεγονός που την καθιστά κρίσιμο πεδίο για τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.

Η Ρωσία προηγείται

Σε αντίθεση με το ΝΑΤΟ, η Ρωσία επενδύει εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία στη στρατιωτικοποίηση της Αρκτικής.

Η Μόσχα έχει:

• αναβαθμίσει δεκάδες σοβιετικές στρατιωτικές βάσεις,
• δημιουργήσει το μεγαλύτερο στόλο παγοθραυστικών στον κόσμο,
• ενισχύσει σημαντικά τον Βόρειο Στόλο,
• αναπτύξει νέα ραντάρ, αεροπορικές βάσεις και αντιαεροπορικά συστήματα.

Κατά στρατηγικές εκτιμήσεις, το πλεονέκτημα αυτό δεν μπορεί να ανατραπεί με μεμονωμένες στρατιωτικές ασκήσεις, αλλά απαιτεί πολυετή επενδυτικό σχεδιασμό.

Το ακριβότερο μέτωπο του ΝΑΤΟ

Η άμυνα στην Αρκτική παρουσιάζει εντελώς διαφορετικές απαιτήσεις από εκείνες της Ανατολικής Ευρώπης.

Οι ακραίες καιρικές συνθήκες περιορίζουν σημαντικά την αποτελεσματικότητα συμβατικών οπλικών συστημάτων.

Η Συμμαχία καλείται να επενδύσει σε:

• νέα παγοθραυστικά,
• υποβρύχια,
• δορυφορικά συστήματα επιτήρησης,
• μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας,
• αισθητήρες βυθού,
• ειδικά συστήματα επικοινωνιών για πολικές συνθήκες.

Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον εντοπισμό υποβρυχίων, καθώς μεταβάλλονται η θερμοκρασία, η αλατότητα και η διάδοση του ήχου στους ωκεανούς.

Οι επενδύσεις των συμμάχων

Αρκετά κράτη-μέλη έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τις επενδύσεις τους στον Βορρά.

Η Νορβηγία προχωρά στην προμήθεια νέων φρεγατών και υποβρυχίων.

Η Φινλανδία συνεργάζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην ανάπτυξη νέας γενιάς παγοθραυστικών.

Ο Καναδάς υλοποιεί πολυδισεκατομμυριούχο πρόγραμμα ενίσχυσης της αρκτικής άμυνας.

Το Ηνωμένο Βασίλειο διπλασιάζει τη μόνιμη παρουσία Βασιλικών Πεζοναυτών στη Νορβηγία.

Παράλληλα, το ΝΑΤΟ ενεργοποίησε νέα πολυεθνική δύναμη στη βόρεια Σουηδία και τη Φινλανδία, αξιοποιώντας πλέον και την ένταξη των δύο σκανδιναβικών χωρών στη Συμμαχία.

Η αμερικανική διάσταση

Κατά πολιτικές εκτιμήσεις, το Arctic Sentry δεν εξυπηρετεί μόνο επιχειρησιακούς στόχους.

Αποτελεί και πολιτικό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη συλλογική άμυνα, ανταποκρινόμενες στις διαχρονικές πιέσεις των ΗΠΑ για αύξηση των αμυντικών δαπανών.

Η πρωτοβουλία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εν μέσω των συζητήσεων για τη μελλοντική αμερικανική στρατηγική παρουσία στην Ευρώπη.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Η Αρκτική δεν αποτελεί πλέον περιφερειακό ζήτημα ασφαλείας.

Κατά γεωπολιτικές εκτιμήσεις, εξελίσσεται σε έναν από τους βασικούς χώρους ανταγωνισμού μεταξύ ΝΑΤΟ, Ρωσίας και Κίνας, όπου διασταυρώνονται:

• η ενεργειακή ασφάλεια,
• οι νέοι εμπορικοί δρόμοι,
• οι στρατιωτικές ισορροπίες,
• η τεχνολογική υπεροχή,
• και η πρόσβαση στους φυσικούς πόρους του μέλλοντος.

Η επιτυχία του Arctic Sentry δεν θα κριθεί από μία άσκηση ή μία στρατιωτική ανάπτυξη.

Θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι σύμμαχοι θα μπορέσουν να διατηρήσουν επί σειρά ετών υψηλές επενδύσεις, κοινό στρατηγικό σχεδιασμό και πολιτική συνοχή απέναντι σε μια περιοχή που μετατρέπεται ταχύτατα στο νέο βόρειο μέτωπο του παγκόσμιου ανταγωνισμού ισχύος.

Πηγή: pagenews.gr