Γροιλανδία: Η ασφάλεια περνά στο NATO – Ο Trump μιλά για «μόνιμο έλεγχο», η Δανία βάζει όρια
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: photo copyright: NATO//Γροιλανδία: Η ασφάλεια περνά στο NATO – Ο Trump μιλά για «μόνιμο έλεγχο», η Δανία βάζει όρια
Μια από τις πιο επικίνδυνες εσωτερικές αντιπαραθέσεις που γνώρισε το NATO τα τελευταία χρόνια φαίνεται να μετατρέπεται σε ένα νέο μοντέλο συλλογικής άμυνας της Αρκτικής.
Δανία, Γροιλανδία και Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να υπογράψουν στη Νέα Υόρκη νέα συμφωνία ασφαλείας, με την Κοπεγχάγη να υποστηρίζει ότι το πλαίσιο θα δώσει στο NATO μεγαλύτερο ρόλο στην προστασία της Γροιλανδίας και συνολικά του High North.
Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί. Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς η Ουάσιγκτον και η δανική πλευρά δεν χρησιμοποιούν την ίδια γλώσσα για να περιγράψουν τι ακριβώς έχει συμφωνηθεί.
Ο Donald Trump έχει παρουσιάσει τη συμφωνία ως πλαίσιο που δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες «μόνιμο έλεγχο» επί της ασφάλειας της Γροιλανδίας.
Δανία και Γροιλανδία δεν έχουν υιοθετήσει αυτή την ερμηνεία.
Και μέχρι να δημοσιευτεί το κείμενο, το πραγματικό εύρος των αμερικανικών δικαιωμάτων, της πρόσβασης σε υποδομές και του ρόλου του NATO παραμένει ανοιχτό ζήτημα.
Από το «θέλω τη Γροιλανδία» στο «φέρνουμε το NATO»
Η πολιτική μετατόπιση είναι μεγάλη.
Οι επανειλημμένες απαιτήσεις του Trump για μεγαλύτερο αμερικανικό έλεγχο στη Γροιλανδία είχαν προκαλέσει σοβαρή ένταση εντός της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Η Κοπεγχάγη είχε απαντήσει ότι είναι έτοιμη να συζητήσει ενισχυμένη αμερικανική παρουσία και στενότερη συνεργασία στην Αρκτική, αλλά όχι αλλαγή της κυριαρχίας του νησιού.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Lars Løkke Rasmussen είχε διατυπώσει δημοσίως αυτή την κόκκινη γραμμή:
«Είμαστε έτοιμοι για μια ακόμη ισχυρότερη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Αρκτική. Αλλά θέλουμε να αντιμετωπιζόμαστε με σεβασμό».
Και είχε προσθέσει:
«Το μέλλον της Γροιλανδίας δεν ανήκει σε κανέναν άλλο παρά στον λαό της Γροιλανδίας».
Η νέα συμφωνία φαίνεται να αποτελεί την προσπάθεια συμβιβασμού αυτών των δύο θέσεων: περισσότερη ασφάλεια για τις ΗΠΑ, χωρίς επίσημη μεταβίβαση κυριαρχίας.
Η μεγάλη αλλαγή: Η Αρκτική γίνεται υπόθεση του NATO
Η ουσιαστικότερη γεωπολιτική εξέλιξη είναι ότι η άμυνα της Γροιλανδίας μετακινείται από ένα κυρίως αμερικανοδανικό πλαίσιο προς μια ευρύτερη συμμαχική αρχιτεκτονική.
Αυτό δεν ξεκινά από το μηδέν.
Το NATO έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή το Arctic Sentry, ένα πλαίσιο που συνδέει στενότερα τις επτά Συμμαχικές χώρες της Αρκτικής: ΗΠΑ, Καναδά, Δανία, Ισλανδία, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία.
Ο Mark Rutte εξήγησε τον Ιούλιο ότι η λογική είναι οι επτά χώρες να συνεργάζονται, με την υποστήριξη των υπόλοιπων Συμμάχων, ώστε η Αρκτική να παραμείνει ασφαλής.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στον λόγο για τον οποίο συμβαίνει αυτό.
Rutte: Ρωσία και Κίνα αλλάζουν την Αρκτική
Το NATO αντιμετωπίζει πλέον την περιοχή ως ανερχόμενο στρατηγικό μέτωπο.
Ο Rutte έχει επισημάνει ότι η Ρωσία ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία της στον Βορρά, ενώ η Κίνα εκμεταλλεύεται όλο και περισσότερο τις θαλάσσιες διαδρομές που ανοίγουν στην Αρκτική.
Η Γροιλανδία βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο αυτής της νέας γεωγραφίας.
Το τεράστιο νησί βρίσκεται ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη και αποτελεί κομβικό σημείο για την έγκαιρη προειδοποίηση βαλλιστικών πυραύλων, τη διαστημική επιτήρηση, τις αεροπορικές επιχειρήσεις και την πρόσβαση στον Βόρειο Ατλαντικό.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία εκεί δεν είναι νέα.
Οι ΗΠΑ διατηρούν μόνιμη παρουσία στη Γροιλανδία από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, με τη σχετική νομική βάση να ανάγεται στην αμερικανοδανική αμυντική συμφωνία του 1951.
Το μεγάλο ερώτημα: Τι ακριβώς πήρε ο Trump;
Εδώ βρίσκεται το πιο πολιτικά ευαίσθητο σημείο.
Ο Trump υποστηρίζει ότι η συμφωνία παρέχει στις ΗΠΑ μόνιμο έλεγχο σε ζητήματα ασφάλειας και δυνατότητα να εμποδίζουν αντίπαλες δυνάμεις να αποκτήσουν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία.
Όμως αυτή η περιγραφή δεν έχει επιβεβαιωθεί δημοσίως από την Κοπεγχάγη ή το Νουούκ.
Και η διάκριση είναι τεράστια.
Άλλο πράγμα είναι να διαθέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες διευρυμένα στρατιωτικά δικαιώματα πρόσβασης, εγκατάστασης συστημάτων ή ανάπτυξης δυνάμεων.
Και άλλο να αποκτούν αυτό που πολιτικά θα μπορούσε να περιγραφεί ως «έλεγχος» της ασφάλειας της Γροιλανδίας.
Μέχρι να δοθεί στη δημοσιότητα το συμφωνημένο κείμενο, δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για το ποια από αυτές τις εκδοχές βρίσκεται πιο κοντά στην πραγματική νομική συμφωνία.
Golden Dome και αμερικανικά στρατεύματα
Υπάρχει όμως ένα πολύ σημαντικό στοιχείο που έχει ήδη επιβεβαιώσει το NATO.
Ο Rutte είχε αποκαλύψει τον Ιούλιο ότι οι τριμερείς συνομιλίες ΗΠΑ–Δανίας–Γροιλανδίας αφορούσαν, μεταξύ άλλων, μελλοντικές επενδύσεις που σχετίζονται με το Golden Dome και πιθανές αναπτύξεις στρατευμάτων στη Γροιλανδία.
Αυτό δίνει διαφορετική διάσταση στη συμφωνία.
Η Γροιλανδία δεν αφορά απλώς τον έλεγχο μιας τεράστιας γεωγραφικής περιοχής.
Μπορεί να αποτελέσει κομβικό τμήμα της μελλοντικής αμερικανικής αρχιτεκτονικής αντιπυραυλικής άμυνας.
Και ακριβώς γι’ αυτό η Ουάσιγκτον ενδιαφέρεται να εξασφαλίσει ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές δεσμεύσεις θα εξακολουθήσουν να ισχύουν ακόμη και εάν στο μέλλον αλλάξει η συνταγματική σχέση της Γροιλανδίας με το Βασίλειο της Δανίας.
Αυτό το ζήτημα έχει επιβεβαιώσει δημόσια ο ίδιος ο γενικός γραμματέας του NATO.
Το NATO μπαίνει εκεί όπου υπήρχε διμερής κρίση
Για την Ευρώπη, αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο πολιτικό αποτέλεσμα.
Η αντιπαράθεση είχε ξεκινήσει ως σύγκρουση Trump–Δανίας για το ποιος πρέπει να ελέγχει τη Γροιλανδία.
Τώρα μετατρέπεται σε συζήτηση για το πώς το NATO θα προστατεύσει συλλογικά την Αρκτική.
Αυτό δίνει στην Κοπεγχάγη ένα πολυμερές πλαίσιο που περιορίζει τον κίνδυνο η ασφάλεια της Γροιλανδίας να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως διμερής αμερικανοδανική υπόθεση.
Ταυτόχρονα, όμως, δίνει στην Ουάσιγκτον αυτό που ζητούσε επί της ουσίας εδώ και μήνες: μεγαλύτερη στρατιωτική κινητοποίηση της Ευρώπης στην Αρκτική.
Η Δανία ανεβάζει την άμυνα του Βορρά
Η αλλαγή δεν είναι μόνο διπλωματική.
Η Δανία έχει αναγνωρίσει ότι για χρόνια επένδυε ανεπαρκώς στην άμυνα της Γροιλανδίας και του High North και έχει κινηθεί προς ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας και της επιτήρησης στην περιοχή.
Το timing είναι χαρακτηριστικό.
Μόλις στις 18–19 Σεπτεμβρίου, οι αρχηγοί Άμυνας και των 32 κρατών του NATO συναντήθηκαν στην Κοπεγχάγη με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής, τις νέες δυνατότητες και την ετοιμότητα της Συμμαχίας.
Ο επικεφαλής της Στρατιωτικής Επιτροπής, ναύαρχος Giuseppe Cavo Dragone, συνέδεσε μάλιστα τις νέες ανάγκες αποτροπής με τη ρωσική δραστηριότητα, τις παραβιάσεις εναέριου χώρου, τα drones και τις υβριδικές επιχειρήσεις.
Η κυριαρχία παραμένει η κόκκινη γραμμή
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διάσταση που η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοήσει.
Η Γροιλανδία διαθέτει εκτεταμένη αυτονομία και στο εσωτερικό της υπάρχει εδώ και χρόνια συζήτηση για ενδεχόμενη μελλοντική ανεξαρτησία.
Η Δανία εξακολουθεί να έχει τη συνταγματική αρμοδιότητα για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα του Βασιλείου, αλλά η κυβέρνηση της Γροιλανδίας συμμετέχει σε διαπραγματεύσεις διεθνών συμφωνιών που την αφορούν ιδιαίτερα.
Γι’ αυτό και το Νουούκ δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται απλώς ως παρατηρητής σε μια συμφωνία Ουάσιγκτον–Κοπεγχάγης.
Είναι τρίτο μέρος της ίδιας διαπραγμάτευσης.
Από διπλωματική κρίση σε νέα αρκτική αρχιτεκτονική
Το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερο από τη διαμάχη που το προκάλεσε.
Εάν η συμφωνία πράγματι ενσωματώσει τη Γροιλανδία βαθύτερα σε μια συλλογική αρχιτεκτονική του NATO, τότε η Αρκτική θα έχει κάνει ακόμη ένα βήμα από την περιφέρεια προς τον πυρήνα της ευρωατλαντικής άμυνας.
Για τις ΗΠΑ, αυτό σημαίνει καλύτερη προστασία της βόρειας προσέγγισης προς τη Βόρεια Αμερική και πιθανές νέες δυνατότητες για αντιπυραυλική άμυνα.
Για τη Δανία, σημαίνει επιμερισμό ενός αμυντικού βάρους που δεν μπορεί να σηκώσει μόνη της.
Για τη Γροιλανδία, όμως, το ζητούμενο είναι διαφορετικό: περισσότερη ασφάλεια χωρίς απώλεια πολιτικού ελέγχου πάνω στο ίδιο της το μέλλον.
Και για το NATO, η εικόνα είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Η Γροιλανδία παύει να είναι μόνο το αντικείμενο μιας διαμάχης Trump–Κοπεγχάγης. Γίνεται ένας από τους βασικούς κρίκους της νέας γραμμής αποτροπής απέναντι σε Ρωσία και Κίνα στον High North.
Το πόσο μακριά φτάνει αυτή η αλλαγή θα φανεί όταν δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο της συμφωνίας.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
