Ο Τραμπ παίζει διπλό χαρτί με το Ιράν: Ο «ήπιος» Βανς, ο «σκληρός» Ρούμπιο και το στοίχημα του Ορμούζ

Οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν εξελίσσονται σε λεπτή άσκηση ισορροπίας, με τον Τζέι Ντι Βανς να εκπροσωπεί τη γραμμή της αποκλιμάκωσης και τον Μάρκο Ρούμπιο τη σκληρότερη φιλοϊσραηλινή προσέγγιση. Στο επίκεντρο βρίσκονται το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, η Χεζμπολάχ, ο Λίβανος και η σταθερότητα των παγκόσμιων αγορών ενέργειας.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να διαχειριστεί το πιο σύνθετο γεωπολιτικό παζλ της Μέσης Ανατολής: πώς να οδηγήσει το Ιράν σε μια νέα συμφωνία, να διασφαλίσει το Ισραήλ, να αποφύγει ανάφλεξη στον Λίβανο και ταυτόχρονα να κρατήσει ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής σταθερότητας.

Σύμφωνα με το Axios, ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρησιμοποιεί δύο διαφορετικά εργαλεία της εξωτερικής του πολιτικής: τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, που εκπροσωπεί μια πιο πραγματιστική και λιγότερο παρεμβατική γραμμή, και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος κινείται πιο κοντά στις θέσεις του Ισραήλ και των σκληροπυρηνικών της Ουάσιγκτον.

Όπως ανέφερε κορυφαίος σύμβουλος του Τραμπ:

«Σκεφτείτε τον Μάρκο και τον Τζέι Ντι ως διαφορετικές πλευρές της προσωπικότητας και της πολιτικής του προέδρου. Υπάρχει η πιο φιλοϊσραηλινή πλευρά, που είναι ο Ρούμπιο, και η πιο επιφυλακτική απέναντι στο Ισραήλ, που είναι ο Βανς.»

Ο Βανς ως αρχιτέκτονας της αποκλιμάκωσης

Ο Τζέι Ντι Βανς διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στο μνημόνιο κατανόησης της 17ης Ιουνίου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, μαζί με τους απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Η λογική του Βανς ήταν ότι ο Τραμπ έπρεπε να εγκρίνει τη συμφωνία ώστε να τερματιστεί ο πόλεμος, να ανοίξει ξανά το Ορμούζ και να σταθεροποιηθεί η οικονομία πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Η προσέγγιση αυτή δίνει προτεραιότητα στη μείωση του κόστους της κρίσης: λιγότερη ένταση, χαμηλότερος κίνδυνος για τις αγορές πετρελαίου και περιορισμός της πιθανότητας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.

Ο Ρούμπιο ως εγγυητής της πίεσης στο Ιράν

Αντίθετα, ο Μάρκο Ρούμπιο αντιμετώπισε με μεγαλύτερο σκεπτικισμό το μνημόνιο και τις πιθανότητες να οδηγήσει σε μια συνολική πυρηνική συμφωνία.

Μαζί με τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ και τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, φέρεται να υποστήριξε ότι η Τεχεράνη πρέπει να παραμείνει υπό ισχυρή πίεση.

Κατά την πρόσφατη περιοδεία του στον Κόλπο, ο Ρούμπιο συζήτησε με περιφερειακούς συμμάχους την ανάγκη αύξησης της πίεσης προς το Ιράν.

Ωστόσο, δεν επιχειρεί να υπονομεύσει τη συμφωνία. Αντιθέτως, μαζί με τον Γουίτκοφ ενημέρωσε μέλη του Κογκρέσου, επιχειρώντας να πείσει δύσπιστους βουλευτές για την αναγκαιότητα της διαδικασίας.

Τρία παράλληλα deals, ένα επικίνδυνο μπέρδεμα

Η διαπραγμάτευση δεν αφορά μόνο ΗΠΑ και Ιράν. Στην πραγματικότητα είναι τριγωνική, καθώς εμπλέκει Ιράν, Ισραήλ και Λίβανο.

Στο τραπέζι βρίσκονται τρεις διαφορετικές συμφωνίες:

Η πρώτη είναι το μνημόνιο ΗΠΑ–Ιράν της 17ης Ιουνίου.

Η δεύτερη είναι η συμφωνία που έκλεισε ο Βανς στην Ελβετία στις 21 Ιουνίου για τον Λίβανο.

Η τρίτη είναι το πλαίσιο ειρήνης Ισραήλ–Λιβάνου, το οποίο προώθησε ο Ρούμπιο.

Εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.

Η γραμμή Ρούμπιο επιδιώκει να αποκλείσει την ιρανική επιρροή στον Λίβανο. Αντίθετα, η γραμμή Βανς δίνει στην Τεχεράνη ρόλο στη διαχείριση της εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ.

Αυτό δημιούργησε σύγχυση ακόμη και στους άμεσα εμπλεκόμενους. Ισραηλινοί και Λιβανέζοι διαπραγματευτές ζήτησαν από τους Αμερικανούς διαμεσολαβητές να ξεκαθαρίσουν ποια από τις δύο γραμμές αποτελεί τελικά την επίσημη πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ.

Το αγκάθι της Χεζμπολάχ

Το μεγαλύτερο σημείο τριβής είναι η Χεζμπολάχ.

Το μνημόνιο ΗΠΑ–Ιράν αφήνει να εννοηθεί ότι το Ισραήλ θα αποχωρήσει από τον Λίβανο στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας με την Τεχεράνη.

Όμως η συμφωνία Ρούμπιο για Ισραήλ και Λίβανο προβλέπει σταδιακή αποχώρηση του Ισραήλ, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει αφοπλισμός της Χεζμπολάχ.

Η Χεζμπολάχ και οι σύμμαχοί της στον Λίβανο αντέδρασαν έντονα, απορρίπτοντας τη συμφωνία Ρούμπιο και υποστηρίζοντας ότι πρέπει να εφαρμοστεί το μνημόνιο που διαπραγματεύτηκε η γραμμή Βανς.

 Ο Τραμπ χρησιμοποιεί την εσωτερική αντίφαση ως διαπραγματευτικό εργαλείο

Η αντίφαση Βανς–Ρούμπιο δεν είναι απαραίτητα αδυναμία. Μπορεί να αποτελεί συνειδητή μέθοδο Τραμπ.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εμφανίζεται να χρησιμοποιεί δύο διαφορετικές φωνές για να μιλά σε διαφορετικά ακροατήρια.

Ο Βανς καθησυχάζει όσους θέλουν αποκλιμάκωση, οικονομική σταθερότητα και αποφυγή νέου πολέμου.

Ο Ρούμπιο καθησυχάζει το Ισραήλ, τους Ρεπουμπλικανούς γερακιούς και τους συμμάχους στον Κόλπο που φοβούνται την ενίσχυση της Τεχεράνης.

Έτσι, ο Τραμπ κρατά ανοιχτές δύο πόρτες: μία προς τη συμφωνία και μία προς την πίεση.

Οι αγορές ενέργειας παρακολουθούν

Η επιτυχία ή αποτυχία αυτής της ισορροπίας δεν θα κριθεί μόνο στη διπλωματία.

Θα κριθεί και στις αγορές πετρελαίου.

Εάν το Ορμούζ παραμείνει ανοιχτό και η σύγκρουση περιοριστεί, οι διεθνείς τιμές ενέργειας μπορούν να σταθεροποιηθούν.

Αν όμως το Ιράν θεωρήσει ότι οι συμφωνίες υπονομεύονται από τη γραμμή Ρούμπιο ή αν το Ισραήλ πιέσει για σκληρότερη εφαρμογή στον Λίβανο, η κρίση μπορεί να επιστρέψει άμεσα.

Η σκιά του 2028

Η εσωτερική διάσταση δεν είναι αμελητέα.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η έκβαση των διαπραγματεύσεων με το Ιράν μπορεί να επηρεάσει και την κούρσα για το 2028 στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.

Ο Βανς αναλαμβάνει υψηλό ρίσκο, καθώς ταυτίζεται περισσότερο με την ειρηνευτική προσπάθεια.

Ο Ρούμπιο κινείται πιο προσεκτικά, κρατώντας αποστάσεις από το κεντρικό βάρος της διαπραγμάτευσης, αλλά παραμένοντας κρίσιμος για τη διαχείριση του Ισραήλ, του Λιβάνου και των συμμάχων στον Κόλπο.

Η πολιτική Τραμπ για το Ιράν δεν είναι μονοδιάστατη. Είναι ένα σύστημα ελεγχόμενης έντασης, όπου ο πρόεδρος χρησιμοποιεί διαφορετικούς συνεργάτες για διαφορετικά μέτωπα.

Ο Βανς προωθεί την αποκλιμάκωση. Ο Ρούμπιο διασφαλίζει την πίεση. Ο Τραμπ κρατά την τελική απόφαση.

Το ερώτημα είναι αν αυτή η διπλή στρατηγική θα οδηγήσει σε μια ιστορική συμφωνία ή αν θα δημιουργήσει τόσες αντιφάσεις ώστε να καταρρεύσει υπό το βάρος της.

Πηγή: Axios.