ΕΕ: Έκκληση για αναστολή του νέου συστήματος εισόδου-εξόδου

Αεροπορικές εταιρείες και αεροδρόμια ζητούν άμεση παρέμβαση της Κομισιόν, καθώς το νέο βιομετρικό σύστημα ελέγχων προκαλεί ουρές έως και πέντε ωρών και πτήσεις αναχωρούν με κενές θέσεις.

Σοβαρές αναταράξεις προκαλεί στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια η εφαρμογή του νέου συστήματος εισόδου-εξόδου της ΕΕ, με αεροπορικές εταιρείες και αεροδρόμια να ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την προσωρινή αναστολή του μέτρου κατά την περίοδο αιχμής των καλοκαιρινών διακοπών. Οι φορείς του κλάδου προειδοποιούν ότι οι ουρές στους συνοριακούς ελέγχους φτάνουν έως και τις πέντε ώρες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αεροσκάφη αναχωρούν με τις μισές θέσεις κενές, επειδή επιβάτες παραμένουν εγκλωβισμένοι στους ελέγχους και δεν προλαβαίνουν την επιβίβαση.

Η κατάσταση χαρακτηρίζεται πλέον κρίσιμη από τους εκπροσώπους του ευρωπαϊκού αεροπορικού κλάδου, που βλέπουν το νέο σύστημα να δημιουργεί έντονα λειτουργικά προβλήματα σε μια περίοδο όπου η ταξιδιωτική κίνηση κορυφώνεται. Σε επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, το ACI Europe, οι Airlines for Europe και η IATA ζητούν να δοθεί στα αεροδρόμια η δυνατότητα να αναστέλλουν πλήρως τους ελέγχους όταν ο όγκος των επιβατών ξεπερνά τη δυνατότητα των εγκαταστάσεων συνοριακού ελέγχου.

Το νέο σύστημα που αλλάζει τα ταξίδια στην Ευρώπη

Το Entry/Exit System, γνωστό ως EES, είναι το νέο αυτοματοποιημένο σύστημα της ΕΕ για την καταγραφή πολιτών τρίτων χωρών που ταξιδεύουν για σύντομη διαμονή σε 29 ευρωπαϊκές χώρες. Το σύστημα καταγράφει το όνομα του ταξιδιώτη, τα στοιχεία του ταξιδιωτικού εγγράφου, βιομετρικά δεδομένα όπως δακτυλικά αποτυπώματα και εικόνα προσώπου, καθώς και τον χρόνο και τόπο εισόδου και εξόδου.

Στόχος του είναι να αντικαταστήσει τις παραδοσιακές σφραγίδες στα διαβατήρια με ψηφιακή καταγραφή, ώστε να υπάρχει καλύτερος έλεγχος των εισόδων και εξόδων, εντοπισμός υπερβάσεων του επιτρεπόμενου χρόνου παραμονής και ενίσχυση της ασφάλειας στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Στην πράξη, όμως, η εφαρμογή του αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη από τον σχεδιασμό, ειδικά στα μεγάλα αεροδρόμια και στις περιόδους υψηλής κίνησης.

Για τους πολίτες χωρών εκτός ΕΕ, η πρώτη διέλευση από τα σύνορα απαιτεί επιπλέον διαδικασία: καταχώρηση στοιχείων, σάρωση δακτυλικών αποτυπωμάτων και λήψη φωτογραφίας προσώπου. Αυτό μπορεί να φαίνεται απλό σε επίπεδο κανονισμού, αλλά σε ένα αεροδρόμιο με χιλιάδες αφίξεις μέσα σε λίγες ώρες μετατρέπεται σε σημείο συμφόρησης.

Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία ως ιδέα. Το πρόβλημα είναι η εφαρμογή της σε πραγματικές συνθήκες πίεσης, με ανεπαρκείς υποδομές, περιορισμένο προσωπικό και επιβάτες που δεν έχουν χρόνο να περιμένουν ώρες σε ουρές.

Ουρές, χαμένες πτήσεις και αεροπλάνα με άδειες θέσεις

Σύμφωνα με την επιστολή των αεροπορικών και αεροδρομιακών φορέων, οι επιβάτες έχουν ήδη αναγκαστεί να περιμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα έξω από τερματικούς σταθμούς και σε ανοιχτούς χώρους στάθμευσης αεροσκαφών, επειδή οι εγκαταστάσεις συνοριακού ελέγχου δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τις αφίξεις αρκετά γρήγορα.

Οι αεροπορικές εταιρείες αναφέρουν ότι βλέπουν πτήσεις να αναχωρούν με τις μισές θέσεις άδειες, όχι επειδή δεν υπάρχουν επιβάτες, αλλά επειδή οι επιβάτες παραμένουν εγκλωβισμένοι στις ουρές του συνοριακού ελέγχου όταν κλείνει η πύλη επιβίβασης. Σε άλλες περιπτώσεις, αεροσκάφη καθυστερούν την απογείωσή τους περιμένοντας ταξιδιώτες που έχουν ήδη φτάσει στο αεροδρόμιο, αλλά δεν έχουν καταφέρει να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες.

Το αποτέλεσμα είναι αλυσίδα προβλημάτων. Οι επιβάτες χάνουν πτήσεις, οι αεροπορικές εταιρείες βλέπουν το πρόγραμμα να απορρυθμίζεται, τα αεροδρόμια πιέζονται σε επίπεδο προσωπικού και χώρων, ενώ οι συνοριακές αρχές καλούνται να εφαρμόσουν ένα σύστημα που, σε ώρες αιχμής, ξεπερνά τις δυνατότητές τους.

Η έκκληση προς την Κομισιόν

Οι οργανώσεις του κλάδου ζητούν από την Κομισιόν να επιτρέψει πλήρη αναστολή των ελέγχων κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, όταν ο όγκος των επιβατών ξεπερνά τη λειτουργική δυνατότητα των συνοριακών εγκαταστάσεων. Στην επιστολή τους υποστηρίζουν ότι τα αεροδρόμια, οι αεροπορικές εταιρείες και οι συνοριακές αρχές βρίσκονται «υπό μη βιώσιμη πίεση» και ότι απαιτείται άμεση παρέμβαση πριν η κατάσταση επιδεινωθεί περαιτέρω στην κορύφωση του καλοκαιριού.

Η παρέμβαση αυτή δεν ζητά την οριστική κατάργηση του EES, αλλά μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή του. Οι φορείς υποστηρίζουν ότι το σύστημα πρέπει να μπορεί να «παγώνει» όταν οι ουρές ξεφεύγουν και η επιχειρησιακή ικανότητα των αεροδρομίων δεν επαρκεί. Με άλλα λόγια, ζητούν να προηγηθεί η λειτουργικότητα και η ασφάλεια των ταξιδιών έναντι της τυφλής εφαρμογής ενός κανονισμού.

Το επιχείρημα είναι πρακτικό: αν η Ευρώπη επιμείνει σε πλήρεις βιομετρικούς ελέγχους χωρίς τα αεροδρόμια να μπορούν να τους υποστηρίξουν, το αποτέλεσμα δεν θα είναι καλύτερη διαχείριση συνόρων, αλλά χάος, καθυστερήσεις και απώλεια εμπιστοσύνης στο ευρωπαϊκό ταξιδιωτικό σύστημα.

Η Ελλάδα και οι άλλες εξαιρέσεις

Η εφαρμογή του συστήματος έχει ήδη οδηγήσει ορισμένες χώρες σε προσωρινές κινήσεις ευελιξίας. Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, η Ελλάδα έχει αναστείλει τους βιομετρικούς ελέγχους για τους Βρετανούς ταξιδιώτες έως τον Σεπτέμβριο, ώστε να αποφευχθούν σοβαρά προβλήματα στη θερινή περίοδο. Τον Μάιο, η γαλλική αστυνομία ανέστειλε προσωρινά πρόσθετους ελέγχους στο λιμάνι του Ντόβερ, ενώ ο επικεφαλής των αεροδρομίων της Ρώμης προειδοποίησε ότι θα χρειαστεί επίσης αναστολή του συστήματος για πολίτες εκτός ΕΕ, ώστε να αποφευχθεί «καταστροφή» το καλοκαίρι.

Αυτές οι εξαιρέσεις δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Ήδη κράτη και φορείς αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τις επιπτώσεις, επειδή οι υποδομές δεν φαίνεται να αντέχουν την πλήρη εφαρμογή σε περιόδους αιχμής. Το ερώτημα είναι αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιλέξει μια κεντρική λύση ή αν θα συνεχιστεί η αποσπασματική διαχείριση από κάθε χώρα και κάθε αεροδρόμιο.

Όταν η Ελλάδα, η Γαλλία και η Ιταλία αναγκάζονται να μιλούν για αναστολές ή ειδικές ρυθμίσεις, το μήνυμα είναι σαφές: το σύστημα μπορεί να είναι σωστό στη θεωρία, αλλά δεν είναι ακόμη έτοιμο για την πραγματικότητα του ευρωπαϊκού καλοκαιριού.

Ο κίνδυνος για τον τουρισμό και την εικόνα της Ευρώπης

Οι φορείς του αεροπορικού κλάδου προειδοποιούν ότι ορισμένοι διεθνείς ταξιδιώτες επανεξετάζουν ήδη τα σχέδιά τους για ταξίδι στην Ευρώπη, εξαιτίας της προοπτικής υπερβολικών καθυστερήσεων στους συνοριακούς ελέγχους. Στην επιστολή τους σημειώνουν ότι αυτό υπονομεύει τη φήμη της Ευρώπης, τον ευρωπαϊκό τουρισμό και τη διασυνδεσιμότητα των αερομεταφορών.

Η ανησυχία αυτή είναι ιδιαίτερα σοβαρή. Η Ευρώπη στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό, ειδικά τους θερινούς μήνες. Αν ο ταξιδιώτης από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία ή άλλες χώρες εκτός ΕΕ συνδέσει την άφιξη στην Ευρώπη με πολύωρες ουρές, σύγχυση και κίνδυνο χαμένης πτήσης, η ζημιά δεν θα είναι μόνο επιχειρησιακή. Θα είναι και επικοινωνιακή.

Τα αεροδρόμια είναι η πρώτη εικόνα μιας χώρας για εκατομμύρια επισκέπτες. Όταν αυτή η εικόνα είναι ουρές πέντε ωρών, επιβάτες έξω από τερματικούς σταθμούς και πτήσεις που φεύγουν χωρίς τους ταξιδιώτες τους, το μήνυμα είναι καταστροφικό για την αξιοπιστία του ευρωπαϊκού ταξιδιού.

Το τεχνικό πρόβλημα πίσω από την πολιτική απόφαση

Το EES είναι πολιτική απόφαση με τεχνική εφαρμογή. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η δυσκολία. Η ΕΕ θέλει πιο ασφαλή, πιο ακριβή και πιο ψηφιακά σύνορα. Όμως τα σύνορα δεν είναι μόνο βάση δεδομένων. Είναι γκισέ, ουρές, μηχανήματα, προσωπικό, χώροι αναμονής, συντονισμός με αεροπορικές εταιρείες και πραγματικοί άνθρωποι με βαλίτσες, παιδιά, συνδέσεις και συγκεκριμένες ώρες πτήσης.

Αν τα αυτοματοποιημένα σημεία δεν επαρκούν, αν οι συνοριακοί υπάλληλοι δεν είναι αρκετοί, αν οι επιβάτες δεν γνωρίζουν τη διαδικασία, αν η προ-καταχώρηση δεν λειτουργεί αποτελεσματικά και αν οι εγκαταστάσεις είναι σχεδιασμένες για μικρότερο φόρτο, τότε το σύστημα γίνεται μποτιλιάρισμα. Όχι επειδή η ιδέα της ψηφιακής καταγραφής είναι λάθος, αλλά επειδή η υλοποίηση δεν συμβαδίζει με τον όγκο των ταξιδιών.

Η IATA, το ACI Europe και οι Airlines for Europe είχαν προειδοποιήσει ήδη από τον Φεβρουάριο του 2026 ότι, χωρίς άμεση δράση και επαρκή ευελιξία, οι καθυστερήσεις στους συνοριακούς ελέγχους τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο θα μπορούσαν να φτάσουν τις τέσσερις ώρες ή και περισσότερο.

Η σύγκρουση ασφάλειας και λειτουργικότητας

Η συζήτηση γύρω από το EES δεν είναι απλή. Από τη μία πλευρά, η ΕΕ έχει βάσιμους λόγους να θέλει καλύτερο έλεγχο των εξωτερικών συνόρων. Η ψηφιακή καταγραφή εισόδων και εξόδων μπορεί να περιορίσει την κατάχρηση παραμονής, να βοηθήσει τις αρχές να εντοπίζουν όσους υπερβαίνουν το επιτρεπόμενο όριο και να ενισχύσει την ασφάλεια.

Από την άλλη πλευρά, η ασφάλεια δεν μπορεί να εφαρμόζεται με τρόπο που παραλύει τα αεροδρόμια. Ένα σύστημα που δημιουργεί χάος, καθυστερήσεις και μαζική ταλαιπωρία κινδυνεύει να χάσει την κοινωνική και επιχειρησιακή αποδοχή του. Οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται, αλλά πρέπει και να λειτουργούν.

Η πραγματική πρόκληση για την ΕΕ είναι να μη μετατρέψει ένα εργαλείο ασφάλειας σε σύμβολο γραφειοκρατικής αποτυχίας. Αν ο πολίτης βλέπει μόνο ουρά, καθυστέρηση και χαμένη πτήση, δεν θα ενδιαφερθεί για την τεχνική λογική του συστήματος.

Τι μπορεί να συμβεί το καλοκαίρι

Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι η μεγάλη δοκιμασία. Η ταξιδιωτική κίνηση αυξάνεται απότομα, οι πτήσεις είναι γεμάτες, τα αεροδρόμια λειτουργούν στα όριά τους και οι καθυστερήσεις μπορούν να πολλαπλασιαστούν γρήγορα. Αν δεν υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία, οι ουρές που ήδη καταγράφονται μπορεί να γίνουν καθημερινό φαινόμενο σε βασικούς ευρωπαϊκούς κόμβους.

Οι επιπτώσεις δεν σταματούν στην πρώτη καθυστέρηση. Ένας επιβάτης που χάνει πτήση μπορεί να χάσει ανταπόκριση, κράτηση ξενοδοχείου, κρουαζιέρα ή επαγγελματικό ραντεβού. Μια αεροπορική που καθυστερεί αναχώρηση επηρεάζει επόμενα δρομολόγια. Ένα αεροδρόμιο που γεμίζει ουρές επιβατών πιέζει την ασφάλεια, την εξυπηρέτηση και τη διαχείριση χώρων.

Γι’ αυτό οι φορείς του κλάδου ζητούν άμεση απόφαση. Δεν μιλούν για πρόβλημα του φθινοπώρου, αλλά για κρίση που εξελίσσεται τώρα, μέσα στην πιο κρίσιμη περίοδο για τον ευρωπαϊκό τουρισμό.

Μια ευρωπαϊκή δοκιμασία αξιοπιστίας

Το νέο σύστημα εισόδου-εξόδου της ΕΕ σχεδιάστηκε για να εκσυγχρονίσει τη διαχείριση των συνόρων. Αν όμως η εφαρμογή του οδηγήσει σε εικόνες αεροδρομίων με ουρές πέντε ωρών, επιβάτες που μένουν πίσω και πτήσεις που αναχωρούν μισοάδειες, τότε η ΕΕ θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια κρίση αξιοπιστίας.

Το ζήτημα δεν είναι να εγκαταλειφθεί η προσπάθεια ψηφιοποίησης των συνόρων. Είναι να εφαρμοστεί με τρόπο που αντέχει στην πράξη. Αυτό σημαίνει περισσότερη προετοιμασία, καλύτερη στελέχωση, λειτουργικές υποδομές, αποτελεσματική προ-καταχώρηση και σαφείς κανόνες αναστολής σε περιπτώσεις υπερφόρτωσης.

Η έκκληση των αεροπορικών εταιρειών και των αεροδρομίων είναι ξεκάθαρη: το σύστημα χρειάζεται ανάσα πριν προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται τώρα να αποφασίσει αν θα επιμείνει στην αυστηρή εφαρμογή ή αν θα επιτρέψει προσωρινή ευελιξία για να προστατεύσει τους ταξιδιώτες, τον τουρισμό και την εικόνα της Ευρώπης.

Το EES μπορεί να γίνει χρήσιμο εργαλείο για τα ευρωπαϊκά σύνορα. Αλλά για να πετύχει, πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει χωρίς να καθηλώνει επιβάτες, αεροδρόμια και πτήσεις. Το καλοκαίρι του 2026 θα είναι η πιο δύσκολη δοκιμή του.

Πηγή: Pagenews.gr