Ο Ερντογάν «τραβά» την Αίγυπτο στη νέα συμμαχία: Το μεγάλο δίλημμα του Σίσι και οι φόβοι του Καΐρου

Η Άγκυρα ανοίγει την πόρτα στην Αίγυπτο για τη συμφωνία Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν – Οι δύσκολες ισορροπίες με ΗΠΑ, Ισραήλ, Ελλάδα και Κύπρο και γιατί το Κάιρο δεν βιάζεται να πει το «ναι»

Μπροστά σε μια απόφαση με σοβαρές γεωπολιτικές προεκτάσεις βρίσκεται η Αίγυπτος, μετά τη δημόσια πρόσκληση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να εξετάσει την ένταξή της στη νέα αμυντική συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.

Ο Τούρκος πρόεδρος χαρακτήρισε πιθανή την προσχώρηση του Καΐρου, υπογραμμίζοντας ότι το νέο σχήμα παραμένει ανοιχτό σε πρόσθετα μέλη. Η κίνηση εντάσσεται στη θεαματική αλλαγή των τουρκοαιγυπτιακών σχέσεων των τελευταίων ετών, έπειτα από μια μακρά περίοδο βαθιάς αντιπαράθεσης μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου.

Η Αίγυπτος, πάντως, δεν έχει ακόμη δεσμευτεί.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελατί έχει δηλώσει ότι το Κάιρο εξετάζει «πολύ σοβαρά» τη συμφωνία, σημειώνοντας όμως ότι οποιαδήποτε απόφαση απαιτεί ενδελεχή αξιολόγηση με βάση το αιγυπτιακό Σύνταγμα και τις διεθνείς και νομικές υποχρεώσεις της χώρας.

Από την τουρκική πλευρά, ο Χακάν Φιντάν έχει εμφανιστεί περισσότερο αισιόδοξος, εκτιμώντας ότι η Αίγυπτος θα μπορούσε να ενταχθεί σε επόμενο στάδιο, εφόσον διευθετηθούν τεχνικά ζητήματα.

Γιατί ο Σίσι κρατά το πόδι στο φρένο

Το δίλημμα του Καΐρου είναι πολύ μεγαλύτερο από την υπογραφή μιας ακόμη συμφωνίας στρατιωτικής συνεργασίας.

Η Αίγυπτος επιχειρεί παραδοσιακά να διατηρεί τη στρατηγική της αυτονομία και να αποφεύγει δεσμεύσεις που θα μπορούσαν να την εγκλωβίσουν στις αντιπαραθέσεις άλλων περιφερειακών δυνάμεων.

Παράλληλα, ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι έχει επενδύσει στον ρόλο της Αιγύπτου ως διαμεσολαβητικής δύναμης, ιδιαίτερα στις κρίσεις της Μέσης Ανατολής. Για να διατηρήσει αυτόν τον ρόλο, το Κάιρο χρειάζεται ανοιχτούς διαύλους με όσο το δυνατόν περισσότερους παίκτες.

Υπάρχει και ένας δεύτερος προβληματισμός: η Σαουδική Αραβία.

Η Αίγυπτος δεν θα ήθελε η συμμετοχή της σε ένα νέο σύστημα ασφαλείας να ερμηνευθεί ως αποδοχή μιας περιφερειακής αρχιτεκτονικής στην οποία το Ριάντ θα κατέχει κυρίαρχη θέση. Κάιρο και Ριάντ είναι στενοί εταίροι, αλλά ταυτόχρονα αποτελούν δύο ιστορικά κέντρα ισχύος του αραβικού κόσμου.

Η δύσκολη εξίσωση με Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ

Η σημαντικότερη ίσως παγίδα βρίσκεται στις διεθνείς σχέσεις που θα πρέπει να προστατεύσει η αιγυπτιακή κυβέρνηση.

Η ένταξη σε ένα αμυντικό σχήμα μαζί με Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν θα μπορούσε, ανάλογα με τις πραγματικές δεσμεύσεις που προβλέπει, να δημιουργήσει την εντύπωση ότι το Κάιρο μετακινείται προς ένα συγκεκριμένο γεωπολιτικό στρατόπεδο.

Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε εξαιρετικά προσεκτικούς χειρισμούς απέναντι σε χώρες με τις οποίες η Αίγυπτος έχει σημαντικές σχέσεις.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται:

• η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία, με τις οποίες το Κάιρο έχει αναπτύξει ισχυρή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο,
• το Ισραήλ, με το οποίο διατηρεί ειρηνευτική συμφωνία και κρίσιμους διαύλους ασφαλείας,
• τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έναν σημαντικό οικονομικό και περιφερειακό εταίρο,
• η Ινδία, με την οποία η Αίγυπτος έχει καλλιεργήσει στενότερες στρατηγικές σχέσεις,
• και κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, που εξακολουθούν να αποτελούν θεμελιώδη πυλώνα των αιγυπτιακών σχέσεων ασφάλειας και άμυνας.

Γι’ αυτό και το πραγματικό ερώτημα για το Κάιρο δεν είναι μόνο «τι κερδίζουμε εάν μπούμε», αλλά και «ποιες σχέσεις κινδυνεύουμε να περιπλέξουμε».

Τι θα μπορούσε να κερδίσει η Αίγυπτος

Από την άλλη πλευρά, το νέο σχήμα προσφέρει δυνητικά σημαντικά οφέλη.

Ανάλογα με την τελική μορφή του, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για βαθύτερη συνεργασία στην αεράμυνα και την αντιπυραυλική προστασία, στην ανταλλαγή πληροφοριών, στη θαλάσσια ασφάλεια και στην αμυντική βιομηχανία.

Ειδικά η συνεργασία με την Τουρκία και το Πακιστάν μπορεί να παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις αιγυπτιακές Ένοπλες Δυνάμεις, ενώ η Σαουδική Αραβία διαθέτει την οικονομική δυνατότητα να στηρίξει μεγάλα κοινά προγράμματα.

Το Κάιρο, ωστόσο, συνεργάζεται ήδη με τις τρεις χώρες σε διαφορετικά επίπεδα. Επομένως πρέπει να σταθμίσει εάν η επίσημη ένταξη προσφέρει αρκετά πρόσθετα οφέλη ώστε να δικαιολογήσει το διπλωματικό κόστος.

Δεν είναι ένα νέο ΝΑΤΟ

Παρά τις συγκρίσεις που γίνονται, η συμφωνία απέχει σημαντικά από τη θεσμική και στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ.

Δεν διαθέτει –τουλάχιστον με βάση όσα έχουν δημοσιοποιηθεί– αντίστοιχη ολοκληρωμένη διοίκηση, πολυετείς μηχανισμούς στρατιωτικού σχεδιασμού και την πολιτικοστρατιωτική υποδομή της Ατλαντικής Συμμαχίας.

Αυτό μπορεί τελικά να λειτουργήσει υπέρ της συμμετοχής της Αιγύπτου.

Ένα περισσότερο ευέλικτο σχήμα, στο οποίο τα κράτη συνεργάζονται επιλεκτικά σε αεράμυνα, πληροφορίες, ναυτική ασφάλεια και εξοπλισμούς χωρίς αυτοματοποιημένη εμπλοκή σε κάθε περιφερειακή σύγκρουση, θα ήταν πολύ πιο εύκολο να γίνει αποδεκτό από το Κάιρο.

Η μεγάλη δοκιμασία θα έρθει στην πρώτη κρίση

Η Αίγυπτος έχει όμως έναν επιπλέον λόγο να περιμένει: θέλει να δει πώς θα λειτουργήσει στην πράξη η συμφωνία.

Το κρίσιμο τεστ θα είναι η πρώτη σοβαρή κρίση στην οποία ένα από τα μέλη θα θεωρήσει ότι απειλείται.

Τότε θα φανεί εάν πρόκειται για μια πραγματική συμμαχία συλλογικής άμυνας ή για έναν περισσότερο χαλαρό μηχανισμό στρατιωτικού συντονισμού.

Με τις αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και την Ερυθρά Θάλασσα να συνεχίζονται, το Κάιρο έχει κάθε λόγο να παρακολουθήσει πρώτα πώς συμπεριφέρονται Άγκυρα, Ριάντ και Ισλαμαμπάντ όταν οι θεωρητικές δεσμεύσεις συναντήσουν μια πραγματική κρίση.

Το βαθύτερο παιχνίδι του Ερντογάν

Για την Τουρκία, πάντως, μια ενδεχόμενη προσχώρηση της Αιγύπτου θα αποτελούσε μεγάλη διπλωματική επιτυχία.

Θα μετέτρεπε ένα τριμερές σχήμα Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν σε πολύ ισχυρότερο γεωπολιτικό άξονα, που θα συνέδεε την Ανατολική Μεσόγειο, την Ερυθρά Θάλασσα, τον Κόλπο και τη Νότια Ασία.

Κυρίως, όμως, θα πιστοποιούσε πόσο έχει αλλάξει η σχέση Ερντογάν–Σίσι: από την ανοιχτή εχθρότητα και τη σχεδόν δεκαετή κρίση, σε συζητήσεις ακόμη και για συμμετοχή των δύο χωρών στην ίδια αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Για τον Σίσι, αντίθετα, η καλύτερη επιλογή προς το παρόν φαίνεται να είναι η αναμονή. Να βρίσκεται αρκετά κοντά στη νέα συμμαχία ώστε να απολαμβάνει τα οφέλη της συνεργασίας, αλλά όχι τόσο μέσα σε αυτήν ώστε οι δεσμεύσεις της να αρχίσουν να καθορίζουν την εξωτερική πολιτική της Αιγύπτου.

Πηγή: pagenews.gr