Στενά του Ορμούζ: Η παγκόσμια οικονομία ανάμεσα στην ενεργειακή ανάσα και την επόμενη γεωπολιτική κρίση
Το Στενό που κρατά στα χέρια του την παγκόσμια οικονομία
Λίγα σημεία στον πλανήτη διαθέτουν τόσο μεγάλη στρατηγική σημασία όσο τα Στενά του Ορμούζ.
Από αυτόν τον θαλάσσιο διάδρομο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), καθιστώντας τον το σημαντικότερο ενεργειακό choke point του κόσμου.
Σε κάθε κρίση μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και των περιφερειακών συμμάχων τους, το Ορμούζ μετατρέπεται από εμπορική αρτηρία σε γεωπολιτικό μοχλό πίεσης.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν η ναυσιπλοΐα θα συνεχιστεί.
Είναι εάν οι αγορές μπορούν να θεωρούν δεδομένη την ασφάλεια αυτού του περάσματος.
Η ενεργειακή αγορά μπορεί να περάσει από την έλλειψη στην υπερπροσφορά
Μια ενδεχόμενη πλήρης αποκατάσταση της κυκλοφορίας δεν σημαίνει απαραίτητα σταθερότητα.
Κατά τη διάρκεια μιας παρατεταμένης κρίσης, οι οικονομίες προσαρμόζονται:
- μειώνουν την κατανάλωση,
- αναζητούν εναλλακτικούς προμηθευτές,
- διαφοροποιούν τις ενεργειακές τους πηγές,
- επενδύουν στην ενεργειακή αυτάρκεια.
Αν, μετά από μια περίοδο περιορισμένης προσφοράς, μεγάλες ποσότητες πετρελαίου επιστρέψουν ταυτόχρονα στις διεθνείς αγορές, δεν αποκλείεται να δημιουργηθεί το αντίθετο πρόβλημα:
υπερπροσφορά και έντονη πτώση των τιμών.
Η Κίνα, η οποία παραδοσιακά λειτουργούσε ως ο μεγαλύτερος απορροφητής πλεονάζουσας παραγωγής, έχει ήδη διαφοροποιήσει σημαντικό μέρος των εισαγωγών της προς τη Ρωσία, μειώνοντας την εξάρτησή της από τη Μέση Ανατολή.
Αυτό αλλάζει τις ισορροπίες ολόκληρης της αγοράς.
Η ειρήνη μπορεί να αποδειχθεί πιο εύθραυστη από την κρίση
Ακόμη και αν υπάρξει πολιτική συμφωνία αποκλιμάκωσης, η ναυσιπλοΐα δύσκολα επιστρέφει άμεσα στην κανονικότητα.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες συνεχίζουν να τιμολογούν υψηλότερο κίνδυνο.
Οι ναυτιλιακές εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές.
Τα ασφάλιστρα παραμένουν αυξημένα.
Το κόστος μεταφοράς δεν υποχωρεί αυτόματα.
Παράλληλα, οποιαδήποτε νέα περιφερειακή κρίση — είτε στον Περσικό Κόλπο είτε μέσω των δικτύων επιρροής του Ιράν στη Μέση Ανατολή — θα μπορούσε να επαναφέρει την αβεβαιότητα μέσα σε λίγες ώρες.
Με άλλα λόγια, ακόμη και όταν οι δεξαμενόπλοια κινούνται κανονικά, οι αγορές εξακολουθούν να τιμολογούν τον γεωπολιτικό κίνδυνο.
Το πετρέλαιο ως εργαλείο στρατηγικής πίεσης
Η μεγαλύτερη αλλαγή που αφήνει πίσω της μια κρίση στο Ορμούζ δεν αφορά μόνο την αγορά ενέργειας.
Αφορά τη γεωπολιτική.
Εάν μια χώρα καταφέρει να χρησιμοποιήσει τη διακοπή της ναυσιπλοΐας ως μέσο διαπραγμάτευσης και να αποσπάσει πολιτικές ή οικονομικές παραχωρήσεις, δημιουργείται ένα επικίνδυνο προηγούμενο.
Το μήνυμα είναι σαφές:
Οι ενεργειακοί διάδρομοι μπορούν να μετατραπούν σε όπλα εξωτερικής πολιτικής.
Αυτό δεν επηρεάζει μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ιράν.
Επηρεάζει:
- τη Σαουδική Αραβία,
- τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα,
- την Κίνα,
- την Ινδία,
- την Ιαπωνία,
- αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όλες οι μεγάλες οικονομίες εξαρτώνται, σε διαφορετικό βαθμό, από την ασφάλεια αυτής της θαλάσσιας αρτηρίας.
Η νέα ενεργειακή γεωπολιτική έχει ήδη ξεκινήσει
Ίσως η σημαντικότερη συνέπεια μιας κρίσης στο Ορμούζ να είναι ότι επιταχύνει μια διαδικασία που είχε ήδη ξεκινήσει.
Η ενεργειακή διαφοροποίηση μετατρέπεται πλέον από περιβαλλοντική επιλογή σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές, δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και ενεργειακή αυτονομία.
Η Ιαπωνία επανεξετάζει τον ρόλο της πυρηνικής ενέργειας.
Η Νότια Κορέα επενδύει σε νέες τεχνολογίες, ηλεκτροκίνηση και καθαρές μορφές παραγωγής.
Ακόμη και χώρες που βασίζονται στις εξαγωγές πετρελαίου αντιλαμβάνονται ότι η υπερβολική εξάρτηση από μία μόνο πηγή εσόδων αποτελεί πλέον στρατηγικό κίνδυνο.
Το Ορμούζ επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση περισσότερο από οποιαδήποτε διεθνή διάσκεψη για το κλίμα.
Η πραγματική μάχη αφορά τις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η κρίση απέδειξε ότι η παγκοσμιοποίηση δεν κρίνεται μόνο στα εργοστάσια ή στις χρηματαγορές.
Κρίνεται στους θαλάσσιους διαδρόμους.
Οι επιχειρήσεις εξετάζουν πλέον:
- εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές,
- μεγαλύτερα στρατηγικά αποθέματα,
- διαφοροποίηση προμηθευτών,
- μείωση εξάρτησης από γεωπολιτικά ευάλωτες περιοχές.
Το κόστος αυτών των επιλογών είναι υψηλό.
Το κόστος μιας νέας διακοπής, όμως, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη υψηλότερο.
Το Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα πέρασμα. Είναι μοχλός ισχύος.
Η μεγαλύτερη ψευδαίσθηση μετά από κάθε αποκλιμάκωση είναι ότι η κρίση τελείωσε.
Στην πραγματικότητα, αυτό που αλλάζει είναι η αντίληψη όλων των παικτών.
Το Ιράν γνωρίζει πλέον ότι μπορεί να ασκήσει τεράστια πίεση μέσω των ενεργειακών ροών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες γνωρίζουν ότι η προστασία των θαλάσσιων οδών παραμένει βασικός πυλώνας της στρατηγικής τους παρουσίας στον Κόλπο.
Η Ευρώπη συνειδητοποιεί ότι η ενεργειακή ασφάλεια είναι πλέον ζήτημα γεωπολιτικής κυριαρχίας.
Η Κίνα επιταχύνει τη διαφοροποίηση των προμηθειών της για να περιορίσει την έκθεσή της σε μελλοντικούς εκβιασμούς.
Το Στενό του Ορμούζ δεν είναι πλέον μόνο ένας ναυτικός διάδρομος.
Είναι ένας δείκτης της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.
Από την οπτική δυτικής πολιτικής , κάθε κρίση στο Στενό του Ορμούζ λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό γεωπολιτικό μοχλό πίεσης.
Το βασικό δίδαγμα δεν είναι μόνο ότι μια διακοπή της ναυσιπλοΐας μπορεί να προκαλέσει σοκ στις αγορές.
Είναι ότι οι μεγάλες δυνάμεις αναπροσαρμόζουν πλέον τη στρατηγική τους θεωρώντας πως τέτοιες κρίσεις δεν αποτελούν εξαιρέσεις αλλά επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό του διεθνούς συστήματος.
Η πραγματική μεταβολή δεν αφορά μόνο τις τιμές του πετρελαίου.
Αφορά τη μετάβαση από μια εποχή ενεργειακής αλληλεξάρτησης σε μια εποχή ενεργειακής ασφάλειας, ανθεκτικότητας και γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Το Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα σημείο στον χάρτη. Είναι ο καθρέφτης της νέας παγκόσμιας τάξης, όπου οι θαλάσσιοι διάδρομοι, οι εφοδιαστικές αλυσίδες και η ενέργεια μετατρέπονται στα ισχυρότερα εργαλεία άσκησης ισχύος.
Πηγή: pagenews.gr