Μπαμπ ελ Μαντέμπ: Η «Πύλη των Δακρύων» γίνεται το νέο όπλο του Ιράν

Ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της γεωπολιτικής σύγκρουσης, καθώς οι Χούθι ενισχύουν τη θέση τους γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και προσφέρουν στην Τεχεράνη ακόμη έναν ισχυρό μοχλό πίεσης απέναντι σε ΗΠΑ, Ισραήλ και παγκόσμιο εμπόριο.

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν είναι απλώς ένα ακόμη στενό στον παγκόσμιο χάρτη. Είναι ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη και ένα σημείο από το οποίο μπορεί να εξαρτηθεί η ομαλή λειτουργία του διεθνούς εμπορίου.

Το στενό χωρίζει την Αραβική Χερσόνησο από την Αφρική, συνδέοντας την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό. Μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ προσφέρει τη βασική διαδρομή προς τη Μεσόγειο. Πριν από τη σημερινή περίοδο πολέμων και αναταράξεων, περίπου το 30% της παγκόσμιας διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων περνούσε από εκεί.

Ένα πέρασμα μόλις 20 μιλίων που επηρεάζει ολόκληρο τον κόσμο

Στο στενότερο σημείο του, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει πλάτος περίπου 20 μίλια.

Η γεωγραφία αυτή είναι που το μετατρέπει σε τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα για όποιον μπορεί να απειλήσει τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή.

Εάν η δίοδος καταστεί μη ασφαλής, τα εμπορικά πλοία που κινούνται μεταξύ Ασίας και Ευρώπης αναγκάζονται να παρακάμπτουν ολόκληρη τη νότια Αφρική και το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Αυτό σημαίνει χιλιάδες επιπλέον μίλια, περισσότερες ημέρες ταξιδιού, μεγαλύτερη κατανάλωση καυσίμων και σημαντική αύξηση του κόστους μεταφοράς.

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ μπορεί επομένως να μετατραπεί από ένα γεωγραφικό στενό σε οικονομικό όπλο παγκόσμιας εμβέλειας.

Οι Χούθι αλλάζουν ξανά τον χάρτη

Η νέα ανησυχία συνδέεται με τις τελευταίες κινήσεις των Χούθι στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.

Οι δυνάμεις τους κατέλαβαν νέες θέσεις που δεσπόζουν πάνω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, κινήθηκαν και προς το νησί Μαγιούν, γνωστό επίσης ως Περίμ, το οποίο βρίσκεται στο κέντρο του στενού.

Η εξέλιξη αυτή αλλάζει σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητές τους.

Μέχρι σήμερα οι επιθέσεις κατά πλοίων βασίζονταν κυρίως σε drones, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους. Από ισχυρές θέσεις πάνω από το ίδιο το στενό, όμως, ακόμη και συμβατικό πυροβολικό και ρουκέτες μπορούν να αποτελέσουν απειλή για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Το μεγάλο γεωπολιτικό κέρδος του Ιράν

Για την Τεχεράνη, η εξέλιξη εντάσσεται σε μια στρατηγική που αναπτύσσεται εδώ και δεκαετίες.

Το Ιράν έχει επενδύσει στη δημιουργία και ενίσχυση ένοπλων οργανώσεων σε αδύναμα ή κατακερματισμένα κράτη της Μέσης Ανατολής. Με αυτόν τον τρόπο αποκτά δυνατότητα πίεσης απέναντι στους αντιπάλους του χωρίς να χρειάζεται να εμπλακεί άμεσα σε κάθε στρατιωτική αντιπαράθεση.

Στον Λίβανο υπάρχει η Χεζμπολάχ, στο Ιράκ φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές και στην Υεμένη οι Χούθι.

Η σημασία των Χούθι είναι ιδιαίτερη, επειδή δεν απειλούν μόνο περιφερειακούς αντιπάλους. Μπορούν να επηρεάσουν έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς διαδρόμους του πλανήτη.

Από τον εμφύλιο της Υεμένης στο παγκόσμιο εμπόριο

Οι Χούθι ξεκίνησαν ως πολιτικό και ένοπλο κίνημα στη βόρεια Υεμένη και το 2014 κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά, προκαλώντας την επέμβαση της συμμαχίας υπό τη Σαουδική Αραβία.

Η πολυετής σύγκρουση τούς επέτρεψε σταδιακά να εξελιχθούν από μια τοπική δύναμη σε οργάνωση με προηγμένα πυραυλικά και μη επανδρωμένα συστήματα.

Μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο στη Γάζα, οι Χούθι άρχισαν να εκτοξεύουν πυραύλους και drones προς το Ισραήλ, ενώ παράλληλα επιτέθηκαν σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Το αποτέλεσμα ήταν τεράστιο: πολλές ναυτιλιακές εταιρείες άρχισαν να αποφεύγουν την περιοχή, αυξάνοντας δραματικά το κόστος και τη διάρκεια των θαλάσσιων μεταφορών.

Όταν το εμπόριο γίνεται στρατιωτικός στόχος

Η συγκεκριμένη στρατηγική αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ασύμμετρου πολέμου.

Δεν χρειάζεται να κλείσει επίσημα ένα στενό ούτε να βυθιστούν δεκάδες πλοία.

Αρκεί η πιθανότητα επίθεσης.

Εάν οι ασφαλιστικές εταιρείες αυξήσουν τα ασφάλιστρα, οι εφοπλιστές αποφασίσουν να αλλάξουν διαδρομές και οι μεγάλες ναυτιλιακές θεωρήσουν το πέρασμα υπερβολικά επικίνδυνο, η οικονομική ζημιά μπορεί να προκληθεί ακόμη και χωρίς πλήρη αποκλεισμό.

Έτσι, μία σχετικά μικρή ένοπλη δύναμη αποκτά δυσανάλογα μεγάλη επιρροή στις παγκόσμιες αγορές.

Η Ουάσιγκτον έμαθε το κόστος της απειλής

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη εμπλακεί στρατιωτικά στην περιοχή.

Μετά τη μεγάλη κλιμάκωση των επιθέσεων των Χούθι κατά της ναυσιπλοΐας, αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις πραγματοποίησαν πλήγματα εναντίον θέσεων της οργάνωσης στην Υεμένη. Η εκστρατεία συνεχίστηκε με διαφορετικές μορφές για περισσότερο από έναν χρόνο.

Αργότερα, έπειτα από επτά εβδομάδες νέων αμερικανικών βομβαρδισμών, το Ομάν μεσολάβησε για συμφωνία σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ θα σταματούσαν τα πλήγματα και οι Χούθι τις επιθέσεις σε αμερικανικά πλοία. Η συμφωνία όμως δεν κάλυπτε το Ισραήλ ή τη Σαουδική Αραβία.

Η πρόσφατη ενίσχυση των θέσεων των Χούθι δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει αυτή η ισορροπία.

Το δεύτερο χαρτί μετά τα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν διαθέτει πλέον δυνατότητα πίεσης σε δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια σημεία της περιοχής.

Στα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται η κρίσιμη δίοδος για τις παγκόσμιες εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ βρίσκεται η θαλάσσια πύλη που οδηγεί προς την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ.

Η δυνατότητα να ασκηθεί πίεση ταυτόχρονα σε αυτά τα δύο σημεία δίνει στην Τεχεράνη στρατηγικό πλεονέκτημα πολύ μεγαλύτερο από το συμβατικό στρατιωτικό της μέγεθος.

Ο έλεγχος δεν χρειάζεται να είναι απόλυτος. Αρκεί η δυνατότητα διατάραξης.

Η «Πύλη των Δακρύων» παραμένει ανοιχτή – προς το παρόν

Τα εμπορικά πλοία συνεχίζουν αυτή τη στιγμή να περνούν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και δεν υπάρχει πλήρης αποκλεισμός του στενού.

Αυτό όμως δεν αναιρεί τη στρατηγική αλλαγή.

Οι Χούθι απέδειξαν ότι μπορούν να απειλήσουν το πέρασμα όταν το επιλέξουν, ενώ η πιθανή κατοχή ισχυρότερων θέσεων γύρω από αυτό αυξάνει σημαντικά τη δυνατότητα να το χρησιμοποιήσουν ως μοχλό πίεσης.

Το νέο γεωπολιτικό χαρτί του Ιράν δεν είναι απαραίτητα να κλείσει την «Πύλη των Δακρύων». Είναι να γνωρίζουν όλοι ότι μπορεί να την κάνει επικίνδυνη οποιαδήποτε στιγμή.

Και σε έναν κόσμο όπου η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται από λίγες κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες, αυτή η δυνατότητα μπορεί να αποδειχθεί εξίσου ισχυρή με ένα συμβατικό στρατιωτικό όπλο.

Πηγή: Pagenews.gr