Κάθετος Διάδρομος: Η Ελλάδα ανοίγει την ενεργειακή «πόρτα» των Βαλκανίων – Μπαίνουν Σερβία και Σκόπια
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: Κάθετος Διάδρομος: Η Ελλάδα ανοίγει την ενεργειακή «πόρτα» των Βαλκανίων – Μπαίνουν Σερβία και Σκόπια
Ο ενεργειακός χάρτης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αποκτά έναν μεγαλύτερο διάδρομο — και η αφετηρία του βρίσκεται στην Ελλάδα.
Η ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου μετατρέπει ένα project που ξεκίνησε ως περιφερειακή ενεργειακή σύνδεση σε έναν ολοένα ευρύτερο άξονα που συνδέει τις πύλες εισόδου φυσικού αερίου της Ελλάδας με τα Βαλκάνια, την Κεντρική Ευρώπη, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Το νέο Μνημόνιο Συνεργασίας υπεγράφη στη Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο του 10ου Southeast Europe Energy Forum, με τη NOMAGAS της Βόρειας Μακεδονίας και την Transportgas Serbia να προστίθενται στους διαχειριστές που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.
Πλέον στον Κάθετο Διάδρομο συμμετέχουν διαχειριστές από Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Ουκρανία, Μολδαβία, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία.
Η γεωγραφία έχει σημασία.
Γιατί όσο μεγαλώνει ο Διάδρομος τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η δυνατότητα της Ελλάδας να λειτουργεί όχι απλώς ως αγορά κατανάλωσης, αλλά ως πύλη εισόδου και διαμετακόμισης ενεργειακών φορτίων προς τον ευρωπαϊκό Βορρά.
Από την Αλεξανδρούπολη στα Δυτικά Βαλκάνια
Στην καρδιά αυτής της νέας αρχιτεκτονικής βρίσκεται η δυνατότητα εισαγωγής διαφοροποιημένων ποσοτήτων φυσικού αερίου από τον Νότο και διοχέτευσής τους βορειότερα.
Η Αλεξανδρούπολη αποκτά έτσι ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική βαρύτητα.
Μία ημέρα πριν από την υπογραφή του MoU, εκπρόσωποι των διαχειριστών του Κάθετου Διαδρόμου, συμπεριλαμβανομένων πλέον των NOMAGAS και Transportgas Serbia, επισκέφθηκαν τον τερματικό σταθμό LNG της Αλεξανδρούπολης και ενημερώθηκαν για τις δυνατότητές του και τον ρόλο του στην ανάπτυξη νέων οδεύσεων εφοδιασμού.
Με τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία μέσα στην εξίσωση, ο Κάθετος Διάδρομος επεκτείνεται ουσιαστικά προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Και αυτό σημαίνει περισσότερες δυνητικές αγορές για αέριο που εισέρχεται από τον Νότο.
Η Ελλάδα θέλει να γίνει η ενεργειακή πύλη του Νότου
Το οικονομικό διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από έναν ακόμη αγωγό.
Η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει ταυτόχρονα τη γεωγραφική της θέση, τις υποδομές LNG, τα διασυνδεδεμένα δίκτυα και τις νέες ενεργειακές επενδύσεις για να αποκτήσει ρόλο transit country στην περιφερειακή αγορά.
Ο Κωστής Σιφναίος, Managing Director της Gastrade, χαρακτήρισε την επέκταση προς Σερβία και Βόρεια Μακεδονία σημαντικό ορόσημο για τη διεύρυνση των εναλλακτικών πηγών και οδεύσεων προς τα Δυτικά Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
«Ενισχύει περαιτέρω τη δυναμική του Διαδρόμου και τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστης ενεργειακής πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη», σημείωσε, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της Αλεξανδρούπολης.
Αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο ελληνικό στοίχημα: η γεωγραφία να μετατραπεί σε οικονομικό asset.
Το MoU δεν αφορά μόνο περισσότερες χώρες
Η πραγματική σημασία της συμφωνίας βρίσκεται και στα επόμενα βήματα.
Οι συμμετέχοντες διαχειριστές συμφώνησαν να συντονιστούν περαιτέρω για την ανάπτυξη και λειτουργία των διασυνδεδεμένων συστημάτων τους.
Στην ατζέντα βρίσκονται η καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών, η αναγνώριση νέων επενδυτικών αναγκών, η ενίσχυση των δυνατοτήτων αμφίδρομης ροής και η αύξηση της διασυνοριακής δυναμικότητας.
Άρα η διεύρυνση μπορεί να δημιουργήσει και νέο επενδυτικό κύκλο.
Αγωγοί, συμπιεστές, LNG terminals, διασυνδέσεις, αποθήκευση και αναβαθμίσεις δικτύων είναι πλέον κομμάτια της ίδιας περιφερειακής εξίσωσης.
Το δύσκολο τεστ: Πρέπει να βγαίνει και ο λογαριασμός
Εδώ όμως βρίσκεται και το σημείο που η γεωπολιτική συναντά την αγορά.
Η ύπαρξη ενός διαδρόμου δεν αρκεί.
Για να λειτουργήσει πραγματικά, πρέπει το αέριο που θα κινείται μέσα από αυτόν να είναι εμπορικά ανταγωνιστικό.
Γι’ αυτό και στο SEEF2026 η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην κατασκευή υποδομών. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι ανταγωνιστικοί εμπορικοί όροι, η μεγαλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων assets και οι συμφωνίες που μπορούν να εξασφαλίσουν σταθερές ροές.
Το πραγματικό τεστ του Κάθετου Διαδρόμου είναι επομένως διπλό:
να υπάρχει η υποδομή — και να υπάρχει η αγορά που θα τη χρησιμοποιήσει.
Η Ουάσιγκτον βλέπει την Ελλάδα ως κομβικό εταίρο
Η αμερικανική παρουσία στο Forum έδειξε και τη γεωπολιτική διάσταση του project.
Η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Kimberly Guilfoyle συμμετείχε στην τελετή υπογραφής της διεύρυνσης του Κάθετου Διαδρόμου, μαζί με τον U.S. Special Envoy for Energy Joshua Volz.
Το αμερικανικό ενδιαφέρον συνδέεται άμεσα με τη διαφοροποίηση των ευρωπαϊκών ενεργειακών προμηθειών και τη δημιουργία περισσότερων διαδρομών που μπορούν να μεταφέρουν LNG από τις ελληνικές πύλες εισόδου προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Η ίδια η Guilfoyle έχει συμπυκνώσει τη στρατηγική της Ουάσιγκτον στη φράση:
«Η ενεργειακή ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια».
Και η διεύρυνση του Διαδρόμου δίνει πλέον σε αυτή τη στρατηγική μεγαλύτερο γεωγραφικό βάθος.
Το αμερικανικό LNG αποκτά μεγαλύτερη δυνητική αγορά
Η επέκταση προς τα Δυτικά Βαλκάνια έχει και μια καθαρά εμπορική ανάγνωση.
Όσο περισσότερες αγορές συνδέονται με τον Κάθετο Διάδρομο τόσο αυξάνεται θεωρητικά και η δυνητική ζήτηση για εναλλακτικές ποσότητες φυσικού αερίου που μπορούν να εισέρχονται στην περιοχή μέσω της Ελλάδας.
Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες για LNG suppliers, traders, διαχειριστές υποδομών και ενεργειακές εταιρείες.
Παράλληλα, όμως, αυξάνει και την πίεση ώστε τα τιμολόγια μεταφοράς και οι εμπορικοί όροι κατά μήκος της διαδρομής να είναι ανταγωνιστικοί.
Ο Κάθετος Διάδρομος δεν πρέπει απλώς να υπάρχει στον χάρτη.
Πρέπει να είναι οικονομικά ελκυστικός για εκείνον που θα αγοράσει και θα μεταφέρει το αέριο.
Σερβία και Βόρεια Μακεδονία αλλάζουν την ακτίνα του project
Η προσθήκη των δύο χωρών είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί ανοίγει μία νέα γεωγραφική κατεύθυνση.
Μέχρι τώρα, ο βασικός άξονας του Κάθετου Διαδρόμου κινούνταν από την Ελλάδα προς Βουλγαρία, Ρουμανία και στη συνέχεια προς τις αγορές βορειότερα.
Με τη συμμετοχή της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας δημιουργείται ισχυρότερη σύνδεση με τα Δυτικά Βαλκάνια.
Η σημασία για τη Βόρεια Μακεδονία είναι ιδιαίτερη, καθώς η NOMAGAS επιβεβαιώνει ότι η συμμετοχή της εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια σύνδεσης των συστημάτων φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης και δημιουργίας στρατηγικής οδού Νότου–Βορρά.
Από το ρωσικό αέριο στη διαφοροποίηση των πηγών
Πίσω από όλη την αρχιτεκτονική βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία: η προσπάθεια της Ευρώπης να περιορίσει τη στρατηγική εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Ο Κάθετος Διάδρομος λειτουργεί ως ένα από τα εργαλεία αυτής της διαφοροποίησης.
Δεν αντικαθιστά αυτομάτως όλες τις παλαιές ροές ούτε εξαφανίζει το πρόβλημα του κόστους.
Δημιουργεί όμως περισσότερες επιλογές.
Και στην ενέργεια, περισσότερες επιλογές σημαίνουν μικρότερη εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή ή μία μόνο διαδρομή.
Το επόμενο ενεργειακό στοίχημα είναι στα δίκτυα
Το SEEF2026 έστειλε όμως και ένα δεύτερο μήνυμα: η ενεργειακή ασφάλεια της επόμενης δεκαετίας δεν θα κριθεί μόνο στο φυσικό αέριο.
Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος έθεσε την αποθήκευση ως βασική προτεραιότητα, ώστε να αξιοποιείται μεγαλύτερο μέρος της αυξανόμενης παραγωγής από ΑΠΕ.
Αντίστοιχα, στελέχη της ενεργειακής αγοράς έβαλαν στο επίκεντρο δίκτυα, μπαταρίες, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και προστασία κρίσιμων υποδομών.
Το μήνυμα είναι κοινό: περισσότερη παραγωγή χωρίς περισσότερα δίκτυα και αποθήκευση δεν αρκεί.
Η βιομηχανία βάζει το κόστος στο τραπέζι
Και υπάρχει ακόμη μία πλευρά που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η ενεργειακή ασφάλεια δεν έχει μεγάλη οικονομική αξία εάν η ενέργεια παραμένει υπερβολικά ακριβή για τη βιομηχανία.
Στελέχη των Titan Cement, MEL Macedonian Paper Mills και Alumil έθεσαν στο Forum τις επιπτώσεις των υψηλών ενεργειακών τιμών στην παραγωγή, στα περιθώρια κέρδους και στη διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο ευρωπαϊκό στοίχημα.
Ασφάλεια, πράσινη μετάβαση και ανταγωνιστικότητα πρέπει πλέον να επιτευχθούν ταυτόχρονα.
Από ενεργειακός πελάτης σε ενεργειακό κόμβο
Για την Ελλάδα, η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου είναι ένα ακόμη κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης στρατηγικής.
Αλεξανδρούπολη, LNG, αγωγοί, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, ΑΠΕ, αποθήκευση και διεθνείς ενεργειακές συνεργασίες δημιουργούν σταδιακά ένα διαφορετικό μοντέλο.
Η χώρα επιχειρεί να περάσει από τον ρόλο του τελικού καταναλωτή στον ρόλο του περιφερειακού κόμβου.
Και όσο ο Κάθετος Διάδρομος μεγαλώνει, τόσο μεγαλώνει και η γεωοικονομική αξία της ελληνικής θέσης στον χάρτη.
Η ένταξη Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας δεν είναι επομένως απλώς δύο ακόμη ονόματα σε ένα MoU.
Είναι η επέκταση της δυνητικής ενεργειακής αγοράς που μπορεί να τροφοδοτείται από τον ελληνικό Νότο — και ένα ακόμη βήμα ώστε η Ελλάδα να μετατρέψει τη γεωγραφία της σε ενεργειακή ισχύ.
Πηγή: Pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
