Ρεκόρ χωρίς αντίκρισμα; Ο ελληνικός τουρισμός γεμίζει τα νησιά αλλά όχι την οικονομία [vid]

Περισσότεροι τουρίστες, λιγότερη αξία ανά επισκέπτη

Ο ελληνικός τουρισμός εξακολουθεί να καταγράφει εντυπωσιακές επιδόσεις σε επίπεδο αφίξεων, ωστόσο πίσω από τις γεμάτες παραλίες, τα sold out καταλύματα και τα νέα ιστορικά ρεκόρ κρύβεται μια διαφορετική οικονομική πραγματικότητα. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η χώρα προσελκύει ολοένα και περισσότερους επισκέπτες, χωρίς όμως να αυξάνει με τον ίδιο ρυθμό την οικονομική αξία που αφήνουν πίσω τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το 2025 οι διεθνείς αφίξεις (χωρίς την κρουαζιέρα) ανήλθαν στα 37,98 εκατ. ταξιδιώτες, αυξημένες κατά 5,6% σε σχέση με το 2024. Παράλληλα, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις κινήθηκαν ανοδικά κατά 9,4%, ωστόσο η μέση δαπάνη ανά ταξίδι αυξήθηκε μόλις κατά 2,8%, ενώ η μέση διάρκεια παραμονής μειώθηκε κατά 4,5%.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η ανάπτυξη εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως στην αύξηση του όγκου των επισκεπτών και όχι στη δημιουργία μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας.

Ένα μοντέλο που φτάνει στα όριά του

Η εικόνα αυτή αναδεικνύει ένα βαθύτερο διαρθρωτικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας.

Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του ελληνικού ΑΕΠ, όμως όσο αυξάνεται η εξάρτηση από αυτόν, τόσο μεγαλώνει και η ανάγκη να παράγει υψηλότερη παραγωγικότητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τα έσοδα από τον εισερχόμενο τουρισμό αντιστοιχούν περίπου στο 9,1% του ελληνικού ΑΕΠ, κατατάσσοντας την Ελλάδα μεταξύ των πλέον εξαρτημένων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον τουρισμό. Μόνο η Κροατία, η Κύπρος, η Μάλτα και η Πορτογαλία εμφανίζουν μεγαλύτερη σχετική εξάρτηση.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι η αυξημένη συμβολή στο ΑΕΠ δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικότητας ή του διαθέσιμου εισοδήματος.

Η σύγκριση με την Ισπανία είναι αποκαλυπτική

Η Ισπανία αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα διαφορετικής στρατηγικής.

Παρότι υποδέχεται σχεδόν διπλάσιο αριθμό τουριστών από την Ελλάδα, καταφέρνει να εξασφαλίζει αισθητά υψηλότερη μέση δαπάνη ανά επισκέπτη, αξιοποιώντας ένα πολυδιάστατο τουριστικό προϊόν.

Η νέα ισπανική στρατηγική για την περίοδο 2026-2027 μετατοπίζει ακόμη περισσότερο το βάρος:

• στον συνεδριακό τουρισμό,
• στον πολιτιστικό τουρισμό,
• στον γαστρονομικό τουρισμό,
• στις εμπειρίες υψηλής ποιότητας,
• στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.

Στόχος δεν είναι περισσότεροι τουρίστες, αλλά περισσότερο εισόδημα ανά επισκέπτη.

Η Ελλάδα, αντίθετα, συνεχίζει να στηρίζεται κυρίως στο μοντέλο «ήλιος και θάλασσα», στην έντονη εποχικότητα και στα οργανωμένα τουριστικά πακέτα χαμηλού περιθωρίου κέρδους.

Το αυξανόμενο κόστος πιέζει τις επιχειρήσεις

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο εξαιτίας της σημαντικής αύξησης του λειτουργικού κόστους.

Οι επιχειρήσεις του κλάδου καλούνται να διαχειριστούν:

• αυξημένες τιμές ενέργειας,
• υψηλότερο κόστος μεταφορών,
• ακριβότερες πρώτες ύλες,
• αυξημένο μισθολογικό κόστος,
• μεγαλύτερες χρηματοδοτικές ανάγκες.

Έτσι, ακόμη και όταν οι συνολικές εισπράξεις αυξάνονται, τα πραγματικά περιθώρια κέρδους συχνά συρρικνώνονται.

Η άλλη όψη του υπερτουρισμού

Οι οικονομικές αδυναμίες του σημερινού μοντέλου συνοδεύονται από έντονες κοινωνικές πιέσεις.

Η υπερσυγκέντρωση επισκεπτών σε λίγους δημοφιλείς προορισμούς επιβαρύνει:

• τις δημόσιες υποδομές,
• τα δίκτυα ύδρευσης,
• τις μεταφορές,
• τη διαχείριση απορριμμάτων,
• το φυσικό περιβάλλον.

Παράλληλα, η εκρηκτική άνοδος των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του κόστους κατοικίας.

Σε αρκετές τουριστικές περιοχές, δημόσιοι λειτουργοί —όπως γιατροί, νοσηλευτές, εκπαιδευτικοί και στελέχη των σωμάτων ασφαλείας— δυσκολεύονται πλέον να βρουν προσιτή στέγη κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους.

Η αγορά εργασίας παραμένει αδύναμος κρίκος

Παρά τη μεγάλη συμβολή του τουρισμού στην απασχόληση, η ποιότητα πολλών θέσεων εργασίας εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο.

Η έντονη εποχικότητα, οι σχετικά χαμηλές αποδοχές σε πολλές ειδικότητες, οι ελλείψεις προσωπικού και η δυσκολία προσέλκυσης εξειδικευμένων εργαζομένων δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο που επηρεάζει τόσο τις επιχειρήσεις όσο και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Η αύξηση των αφίξεων δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει καλύτερες συνθήκες εργασίας ή υψηλότερη παραγωγικότητα.

Η επόμενη ημέρα δεν θα κριθεί από τις αφίξεις

Οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν πλέον ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερους τουρίστες.

Χρειάζεται επισκέπτες:

• με μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής,
• με υψηλότερη κατά κεφαλήν δαπάνη,
• με ενδιαφέρον για τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες,
• που ταξιδεύουν και εκτός της θερινής περιόδου.

Παράλληλα, απαιτούνται επενδύσεις σε ειδικές μορφές τουρισμού —όπως ο συνεδριακός, ο ιατρικός, ο γαστρονομικός, ο πολιτιστικός και ο αθλητικός— καθώς και σε ψηφιακές υπηρεσίες, βιώσιμες υποδομές και αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού.

Η πραγματική πρόκληση

Τα συνεχή ρεκόρ αφίξεων αποτελούν αναμφίβολα θετική εξέλιξη για την ελληνική οικονομία. Ωστόσο, οι αριθμοί δείχνουν ότι το σημερινό αναπτυξιακό μοντέλο πλησιάζει τα όριά του.

Η πρόκληση των επόμενων ετών δεν θα είναι να σπάσει η Ελλάδα ακόμη ένα ρεκόρ επισκεπτών. Θα είναι να αυξήσει την πραγματική αξία που δημιουργεί κάθε ταξίδι για την οικονομία, τις τοπικές κοινωνίες και τις επιχειρήσεις.

Μόνο τότε ο τουρισμός θα μπορέσει να λειτουργήσει ως μοχλός διατηρήσιμης ανάπτυξης και όχι απλώς ως ένας κλάδος που μεγαλώνει ποσοτικά, χωρίς αντίστοιχη αναβάθμιση της παραγωγικότητας και του εισοδήματος.

Πηγή: pagenews.gr