Ολική έκλειψη Ηλίου: Το φαινόμενο που θα σκοτεινιάσει τμήματα της Ευρώπης-Τι θα γίνει στην Ελλάδα

Κατά τη διάρκεια της έκλειψης, η Σελήνη θα περάσει μπροστά από τον Ήλιο και θα καλύψει πλήρως τον ηλιακό δίσκο, ρίχνοντας στη Γη μια σκιά που θα εκτείνεται σε μήκος εκατοντάδων χιλιάδων χιλιομέτρων και βυθίζοντας προσωρινά στο σκοτάδι περιοχές από τις οποίες θα είναι ορατή η ολικότητα

Ένα από τα σημαντικότερα αστρονομικά φαινόμενα των τελευταίων ετών αναμένεται να καταγράψει την Τετάρτη το ενδιαφέρον εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για την ολική έκλειψη Ηλίου, την πρώτη που θα είναι ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη εδώ και σχεδόν 30 χρόνια. Κατά τη διάρκεια της έκλειψης, η Σελήνη θα περάσει μπροστά από τον Ήλιο και θα καλύψει πλήρως τον ηλιακό δίσκο, ρίχνοντας στη Γη μια σκιά που θα εκτείνεται σε μήκος εκατοντάδων χιλιάδων χιλιομέτρων και βυθίζοντας προσωρινά στο σκοτάδι περιοχές από τις οποίες θα είναι ορατή η ολικότητα.

Το κύριο φαινόμενο θα ξεκινήσει περίπου στις 12:08 το μεσημέρι, ώρα ανατολικής ακτής των ΗΠΑ, δηλαδή στις 19:08 ώρα Ελλάδας, από το βορειότερο τμήμα της Ρωσίας. Στη συνέχεια, η πορεία της ολικότητας θα περάσει από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και τον Ατλαντικό Ωκεανό, πριν διασχίσει τη βόρεια Ισπανία και ένα μικρό τμήμα της Πορτογαλίας και ολοκληρωθεί στη Μεσόγειο.

Σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, στη βορειοδυτική Αφρική και σε τμήματα της Βόρειας Αμερικής, η έκλειψη θα είναι μερική, με τη Σελήνη να καλύπτει μόνο ένα τμήμα του ηλιακού δίσκου.

Τι θα δούμε στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, το φαινόμενο θα είναι ελάχιστα ορατό και μόνο ως μερική έκλειψη, κυρίως σε περιοχές της βορειοδυτικής χώρας.

Στην Κέρκυρα η κάλυψη του ηλιακού δίσκου θα φτάσει περίπου το 2,34%, ενώ στην Ηγουμενίτσα θα ανέλθει στο 1,29%. Το φαινόμενο θα είναι επίσης ορατό, σε πολύ μικρό βαθμό, από περιοχές όπως η Κόνιτσα, η Καστοριά και η Φλώρινα.

Ωστόσο, η κάλυψη θα είναι εξαιρετικά περιορισμένη και θα σημειωθεί σχεδόν ταυτόχρονα με τη δύση του Ηλίου, περίπου στις 20:30, γεγονός που θα την κάνει ιδιαίτερα δύσκολα αντιληπτή.

Προσοχή στην παρατήρηση

Κατά τη διάρκεια μιας ηλιακής έκλειψης δεν είναι ασφαλές να κοιτάζει κανείς απευθείας τον Ήλιο. Η παρατήρηση χωρίς κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στα μάτια.

Ειδικός εξοπλισμός προστασίας των ματιών είναι απαραίτητος σε όλες τις φάσεις της έκλειψης, με εξαίρεση τη σύντομη φάση της ολικότητας, όταν η Σελήνη έχει καλύψει πλήρως τον Ήλιο.

Τι είναι η ολική έκλειψη Ηλίου και πότε συμβαίνει

Μια ολική έκλειψη Ηλίου συμβαίνει όταν η Σελήνη παρεμβάλλεται ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, αποκρύπτοντας προσωρινά από το οπτικό μας πεδίο την επιφάνεια του Ήλιου. Αυτό που απομένει ορατό στον ουρανό είναι ένας μαύρος δίσκος, ο οποίος περιβάλλεται από το αχνό φωτοστέφανο της εξωτερικής ατμόσφαιρας του Ήλιου, το λεγόμενο ηλιακό στέμμα.

Οι ολικές εκλείψεις Ηλίου αποτελούν ένα είδος κοσμικής σύμπτωσης. Η Σελήνη είναι περίπου 400 φορές μικρότερη από τον Ήλιο, αλλά βρίσκεται επίσης περίπου 400 φορές πιο κοντά στη Γη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα δύο ουράνια σώματα να φαίνονται από τον πλανήτη μας ότι έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος.

Για να συμβεί μια ολική έκλειψη Ηλίου, ο Ήλιος, η Σελήνη και η Γη πρέπει να ευθυγραμμιστούν με ακρίβεια στο Διάστημα.

Η σκιά της Σελήνης που δημιουργείται από αυτή την ευθυγράμμιση έχει ένα εσωτερικό τμήμα, το οποίο ονομάζεται «umbra», δηλαδή πλήρης σκιά. Οι άνθρωποι που βρίσκονται κάτω από αυτήν, σε μια σχετικά στενή ζώνη πάνω στην επιφάνεια της Γης, βιώνουν την ολικότητα.

Όσοι βρίσκονται κάτω από την «penumbra», δηλαδή την παρασκιά, το εξωτερικό τμήμα της σεληνιακής σκιάς, θα δουν αντίθετα μια μερική έκλειψη Ηλίου, κατά την οποία η Σελήνη καλύπτει μόνο ένα τμήμα της ηλιακής επιφάνειας.

Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης

Κατά μήκος της ζώνης της ολικότητας, το φαινόμενο θα αρχίσει με μια μερική έκλειψη Ηλίου. Η Σελήνη θα αρχίσει να «δαγκώνει» την άκρη του Ήλιου και σταδιακά θα καλύπτει όλο και μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειάς του.

Αυτή η φάση θα διαρκέσει περίπου μία ώρα.

Στη συνέχεια έρχεται το πιο εντυπωσιακό στάδιο της έκλειψης: η ολικότητα, η οποία διαρκεί μόνο λίγες στιγμές. Κατά τη διάρκειά της, το ηλιακό στέμμα γίνεται ορατό και μπορεί κανείς να το κοιτάξει με γυμνό μάτι με ασφάλεια.

Έπειτα ο Ήλιος αρχίζει να εμφανίζεται ξανά πίσω από τη Σελήνη, δημιουργώντας μια δεύτερη φάση μερικής έκλειψης, η οποία σταδιακά υποχωρεί καθώς η Σελήνη απομακρύνεται από τον ηλιακό δίσκο και ο κόσμος επιστρέφει στη συνηθισμένη φωτεινότητά του.

Η διάρκεια μιας έκλειψης εξαρτάται από το σημείο από το οποίο την παρακολουθεί κανείς. Συνολικά, όλες οι φάσεις της συγκεκριμένης έκλειψης θα διαρκέσουν περίπου δύο ώρες.

Πώς είναι να βιώνει κανείς την ολικότητα

Καθώς η έκλειψη πλησιάζει στη μέγιστη φάση της κατά μήκος της ζώνης ολικότητας, η θερμοκρασία του αέρα στη Γη θα αρχίσει να πέφτει.

Το φως θα εξασθενήσει, σαν κάποιος να χαμήλωσε ξαφνικά τη φωτεινότητα σε μια εντελώς ακατάλληλη ώρα της ημέρας. Οι σκιές θα γίνουν πιο έντονες και μέσα σε αυτές θα εμφανιστούν εικόνες σε σχήμα ημισελήνου – μικροσκοπικές προβολές της έκλειψης που εξελίσσεται.

Κατά την ολικότητα, ο ουρανός σκοτεινιάζει και παίρνει το χρώμα ενός βαθιού λυκόφωτος, ενώ η θερμοκρασία μειώνεται αισθητά. Στον ορίζοντα εμφανίζεται ένα ηλιοβασίλεμα 360 μοιρών.

Ακόμη και τα ζώα αντιδρούν στο φαινόμενο. Ερευνητές έχουν καταγράψει ότι οι μέλισσες σταματούν να βουίζουν, τα πουλιά σταματούν να κελαηδούν και οι γρύλοι αρχίζουν να τραγουδούν. Ακόμη και τα κατοικίδια ζώα μπορεί να εμφανίσουν σημάδια σύγχυσης.

Εκτός από το ηλιακό στέμμα, στον σκοτεινό ουρανό θα γίνουν ορατά φωτεινά άστρα και πλανήτες.

Η ολικότητα στη συγκεκριμένη έκλειψη θα είναι σύντομη. Σύμφωνα με τη NASA, στις περισσότερες περιοχές θα διαρκέσει λιγότερο από δύο λεπτά.

Η ακριβής διάρκειά της εξαρτάται από τη θέση του παρατηρητή μέσα στη ζώνη της ολικότητας και από το πόσο κοντά βρίσκεται στην κεντρική γραμμή της διαδρομής της έκλειψης.

Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει η ολική έκλειψη Ηλίου

Η έκλειψη αρχίζει στην αραιοκατοικημένη τούνδρα της βόρειας Ρωσίας, όπου η Σελήνη θα αρχίσει να καλύπτει τον Ήλιο περίπου στις 12:08 μ.μ. (7:08 το απόγευμα, ώρα Ελλάδας) την Τετάρτη, ώρα ανατολικής ακτής των ΗΠΑ. Οι παρατηρητές στη συγκεκριμένη περιοχή θα είναι οι πρώτοι που θα δουν την ολικότητα, από τις 12:58 μ.μ.

Η σκιά της Σελήνης θα κινηθεί πάνω από τον Αρκτικό Ωκεανό, περνώντας πολύ κοντά από τον Βόρειο Πόλο.

Θα φτάσει ξανά σε ξηρά στις 1:13 μ.μ., διασχίζοντας μια λωρίδα της βορειοανατολικής Γροιλανδίας, ενώ περίπου στις 1:43 μ.μ. θα φτάσει στις δυτικές ακτές της Ισλανδίας.

Στη συνέχεια, η έκλειψη θα διασχίσει τον Ατλαντικό Ωκεανό με κατεύθυνση τις ισπανικές ακτές.

Από τις 2:26 μ.μ. η ολικότητα θα είναι ορατή στην Ισπανία. Η σκιά της Σελήνης θα σαρώσει τις Βαλεαρίδες Νήσους – τη Μαγιόρκα, τη Μενόρκα και την Ίμπιζα – και οι τελευταίοι άνθρωποι πάνω σε ξηρά θα βιώσουν την ολικότητα περίπου στις 2:33 μ.μ.

Όσοι βρίσκονται προς το τέλος της διαδρομής της έκλειψης θα έχουν την ευκαιρία να δουν έναν μερικώς καλυμμένο Ήλιο να δύει στον ορίζοντα.

Ποια είναι τα καλύτερα μέρη για να παρακολουθήσει κανείς την έκλειψη

Σε γενικές γραμμές, το καλύτερο σημείο για να παρακολουθήσει κανείς μια ολική έκλειψη Ηλίου είναι οπουδήποτε μέσα στη ζώνη της ολικότητας.

Η ζώνη της συγκεκριμένης έκλειψης έχει πλάτος μικρότερο από 200 μίλια – περίπου 320 χιλιόμετρα – αν και το ακριβές πλάτος διαφέρει ανάλογα με την περιοχή.

Πολλά σημεία κατά μήκος της διαδρομής βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές και η πρόσβαση σε αυτά είναι δύσκολη.

Στη Γροιλανδία, το μεγαλύτερο μέρος της ολικότητας θα σημειωθεί πάνω από περιοχή χωρίς μόνιμους κατοίκους ή υποδομές και αρκετοί άνθρωποι επιλέγουν να παρακολουθήσουν το φαινόμενο από τη θάλασσα.

Ένα από τα δημοφιλέστερα σημεία στην ξηρά είναι το Ρέικιαβικ της Ισλανδίας, το οποίο βρίσκεται κοντά στην κεντρική γραμμή της διαδρομής της έκλειψης. Η ολικότητα στο Ρέικιαβικ θα σημειωθεί στις 5:48 μ.μ. τοπική ώρα και θα διαρκέσει μόλις ένα λεπτό.

Ωστόσο, όσοι σχεδιάζουν να παρακολουθήσουν την έκλειψη στο Ρέικιαβικ και σε άλλα σημεία της Ισλανδίας ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με νεφώσεις που θα μπορούσαν να εμποδίσουν την παρατήρηση.

Αρκετές περιοχές της Ισπανίας προσφέρουν καλύτερες πιθανότητες για καθαρό ουρανό και υψηλότερες θερμοκρασίες. Μεταξύ αυτών είναι η Βαλένθια και η Ίμπιζα, όπου η ολικότητα θα σημειωθεί στις 8:32 μ.μ. τοπική ώρα και θα διαρκέσει επίσης περίπου ένα λεπτό.

Πιο ήσυχες περιοχές της ισπανικής υπαίθρου, όπως η Λεόν και το Μπούργκος, αναμένουν επίσης μεγάλη εισροή επισκεπτών για το φαινόμενο.

Η ολικότητα δεν θα είναι ορατή από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και την Ελλάδα.

Τι θα δουν όσοι βρίσκονται εκτός της ζώνης ολικότητας

Όσοι δεν βρίσκονται μέσα στη ζώνη ολικότητας, αλλά εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από το εξωτερικό τμήμα της σκιάς της Σελήνης, θα έχουν την ευκαιρία να δουν μια μερική έκλειψη Ηλίου.

Το πόσο εντυπωσιακό θα είναι το φαινόμενο εξαρτάται από την απόσταση από την κεντρική γραμμή της ζώνης ολικότητας. Όσο πιο κοντά βρίσκεται κάποιος, τόσο πιο θεαματική θα είναι η έκλειψη.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μερική έκλειψη θα είναι περισσότερο ορατή στην Αλάσκα και στις βορειοανατολικές πολιτείες. Τμήματα των Μεσοδυτικών και των Μεσοατλαντικών Πολιτειών θα βρεθούν επίσης κάτω από τη σκιά της Σελήνης, ωστόσο σε αυτές τις περιοχές θα καλυφθεί λιγότερο από το 10% της επιφάνειας του Ήλιου.

Στον Καναδά, το ποσοστό κάλυψης του Ήλιου θα κυμαίνεται από λιγότερο από 5% έως περισσότερο από 90%, αυξανόμενο όσο βορειότερα βρίσκεται κανείς.

Στο Νουούκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, θα καλυφθεί σχεδόν το 79% του Ήλιου.

Στις πόλεις της ηπειρωτικής Ευρώπης όπου θα καλυφθεί περισσότερο από το 90% του ηλιακού δίσκου περιλαμβάνονται η Λισαβόνα, η Βαρκελώνη, η Μαδρίτη, το Παρίσι, το Μιλάνο, το Λονδίνο και το Δουβλίνο.

Στις ακτές της βορειοδυτικής Αφρικής, το Αλγέρι και η Καζαμπλάνκα θα βιώσουν επίσης μια πολύ βαθιά μερική έκλειψη.

Για όσους θέλουν να παρακολουθήσουν την έκλειψη σε πλήρη εξέλιξη αλλά δεν μπορούν να μετακινηθούν στη ζώνη ολικότητας, η NASA και άλλοι οργανισμοί θα προσφέρουν ζωντανές μεταδόσεις μέσω Διαδικτύου.

Πώς μπορούμε να παρακολουθήσουμε με ασφάλεια την έκλειψη

Σε γενικές γραμμές, δεν πρέπει ποτέ να κοιτάζει κανείς απευθείας τον Ήλιο χωρίς ειδικό εξοπλισμό προστασίας των ματιών. Ακόμη και η παρατήρηση του Ήλιου με γυμνό μάτι για λίγα δευτερόλεπτα μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στην όραση, όπως θολή όραση ή τυφλά σημεία στο οπτικό πεδίο.

Η μοναδική στιγμή κατά την οποία είναι ασφαλές να παρακολουθήσει κανείς μια ηλιακή έκλειψη χωρίς προστατευτικό εξοπλισμό είναι η φάση της πλήρους ολικότητας.

Μόλις η Σελήνη αρχίσει να απομακρύνεται από την επιφάνεια του Ήλιου, ο παρατηρητής πρέπει να φορέσει ξανά τα ειδικά προστατευτικά γυαλιά, ώστε να αποφύγει τραυματισμό των ματιών.

Σύμφωνα με τη NASA, δεν είναι ασφαλές να κοιτάζει κανείς τον Ήλιο μέσα από οπτικές συσκευές, όπως κιάλια, φωτογραφικές μηχανές ή τηλεσκόπια, φορώντας απλώς τα ειδικά χάρτινα γυαλιά έκλειψης ή χρησιμοποιώντας έναν απλό ηλιακό παρατηρητή.

Πηγή: pagenews.gr