IB στα δημόσια σχολεία: Η μεγάλη πρεμιέρα με 11 Λύκεια – Το στοίχημα και οι «γκρίζες ζώνες»

Το Διεθνές Απολυτήριο περνά για πρώτη φορά ουσιαστικά στο δημόσιο σχολείο, αλλά δύο από τα 13 πιστοποιημένα Λύκεια μένουν εκτός λόγω χαμηλού ενδιαφέροντος – Εκπαιδευτικοί, αγγλόφωνη διδασκαλία, κόστος και ίσες ευκαιρίες αποτελούν το πραγματικό τεστ της μεταρρύθμισης

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εκπαιδευτικές αλλαγές των τελευταίων ετών περνά πλέον από τον σχεδιασμό στην πράξη: το International Baccalaureate Diploma Programme (IB DP) ξεκινά από το σχολικό έτος 2026-2027 στο ελληνικό δημόσιο σχολείο.

Η μετάβαση, ωστόσο, δεν γίνεται χωρίς ερωτήματα.

Τα 13 δημόσια Λύκεια που είχαν ενταχθεί στη διαδικασία έλαβαν πιστοποίηση, όμως τελικά τμήματα IB αναμένεται να λειτουργήσουν σε 11, καθώς σε δύο σχολικές μονάδες δεν συγκεντρώθηκε επαρκής αριθμός ενδιαφερόμενων μαθητών.

Και κάπου εδώ αρχίζει η πραγματική συζήτηση.

Γιατί το ερώτημα πλέον δεν είναι αν μπορεί θεσμικά να μπει το IB στο δημόσιο σχολείο.

Είναι εάν το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί να υποστηρίξει με σταθερότητα, ποιότητα και πραγματικά ίσους όρους ένα από τα απαιτητικότερα διεθνή προγράμματα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Από 13 σχολεία, τελικά ξεκινούν 11

Το αρχικό κυβερνητικό σχέδιο προέβλεπε την εισαγωγή του IB σε 13 δημόσιες σχολικές μονάδες.

Το υπουργείο Παιδείας είχε θέσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πιστοποίησης, ενώ είχαν προηγηθεί τρεις κύκλοι επιμόρφωσης με συνολικά 521 επιμορφούμενους εκπαιδευτικούς.

Η διαδικασία πιστοποίησης ολοκληρώθηκε, αλλά το πρώτο ενδιαφέρον στοιχείο εμφανίστηκε πριν καν ξεκινήσουν τα μαθήματα.

Σε δύο από τα 13 πιστοποιημένα σχολεία δεν συγκεντρώθηκε επαρκής αριθμός μαθητών και έτσι, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, το πρόγραμμα ξεκινά σε 11.

Το στοιχείο αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη αποτυχία ενός προγράμματος που μόλις αρχίζει. Αποτελεί όμως την πρώτη ένδειξη ότι η ζήτηση θα είναι κρίσιμος παράγοντας για το εάν το IB μπορεί μελλοντικά να επεκταθεί σε μεγαλύτερο τμήμα της δημόσιας εκπαίδευσης.

Τι είναι το IB και γιατί θεωρείται απαιτητικό

Το IB Diploma Programme είναι διετές πρόγραμμα που καλύπτει τη Β΄ και Γ΄ Λυκείου και στο δημόσιο σχολείο θα διδάσκεται κατά κύριο λόγο στην αγγλική γλώσσα.

Η φιλοσοφία του διαφέρει σημαντικά από το παραδοσιακό μοντέλο του ελληνικού Λυκείου.

Δίνει μεγαλύτερο βάρος στην κριτική σκέψη, την έρευνα, τις εργασίες, τη σύνθεση γνώσεων και τη συνεχή αξιολόγηση, ενώ ολοκληρώνεται με διεθνώς οργανωμένες εξετάσεις.

Αυτό ακριβώς είναι και το ενδιαφέρον της μεταρρύθμισης: ένα μοντέλο εκπαίδευσης που μέχρι σήμερα ήταν συνδεδεμένο κυρίως με ακριβά ιδιωτικά σχολεία γίνεται διαθέσιμο χωρίς δίδακτρα μέσα στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα.

Το πρώτο μεγάλο στοίχημα: Οι καθηγητές

Εδώ βρίσκεται ίσως το δυσκολότερο κομμάτι.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι τα τμήματα στελεχώνονται από εκπαιδευτικούς με την απαιτούμενη εκπαίδευση και πιστοποίηση για το IB. Προτεραιότητα δίνεται σε καθηγητές της ίδιας σχολικής μονάδας και, όταν αυτοί δεν επαρκούν, προβλέπεται διαδικασία επιλογής και τοποθέτησης εκπαιδευτικών.

Η σχετική πρόσκληση του υπουργείου επιβεβαιώνει ότι οι εκπαιδευτικοί κλήθηκαν ειδικά για διδασκαλία στα δημόσια τμήματα IB και για τη σχετική επιμόρφωσή τους.

Το Libre θέτει, ωστόσο, ένα ουσιαστικό ερώτημα: είναι αρκετή αυτή η προετοιμασία για ένα πρόγραμμα τόσο διαφορετικό από το συμβατικό ελληνικό Λύκειο;

Το επιμίσθιο των 120 και 200 ευρώ

Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί η πρόσθετη αμοιβή των εκπαιδευτικών.

Σύμφωνα με το πλαίσιο που παρουσιάζει το Libre, προβλέπεται επιμίσθιο 120 ευρώ τον μήνα, το οποίο αυξάνεται κατά 80 ευρώ και φθάνει συνολικά τα 200 ευρώ, όταν ο εκπαιδευτικός αναλαμβάνει τουλάχιστον 24 ώρες διδασκαλίας IB τον μήνα. Η καταβολή γίνεται από Σεπτέμβριο έως Ιούνιο.

Το ερώτημα είναι εάν αυτή η οικονομική ενίσχυση επαρκεί για τις πρόσθετες απαιτήσεις.

Οι καθηγητές δεν καλούνται απλώς να διδάξουν διαφορετική ύλη.

Πρέπει να εφαρμόσουν συγκεκριμένες μεθοδολογίες, υλικά και κριτήρια αξιολόγησης του International Baccalaureate, έχοντας προηγουμένως ολοκληρώσει την απαιτούμενη επιμόρφωση.

Και σχεδόν όλα γίνονται στα αγγλικά

Υπάρχει ακόμη μία κρίσιμη παράμετρος.

Το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος διδάσκεται στην αγγλική γλώσσα.

Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί ένας καθηγητής να γνωρίζει καλά αγγλικά.

Πρέπει να μπορεί να διδάσκει Φυσική, Μαθηματικά, Οικονομικά ή άλλο απαιτητικό γνωστικό αντικείμενο σε ακαδημαϊκό επίπεδο στα αγγλικά, να καθοδηγεί εργασίες και να εφαρμόζει το διεθνές σύστημα αξιολόγησης.

Το πραγματικό τεστ επομένως θα γίνει μέσα στις αίθουσες.

Ποιος πληρώνει βιβλία, εξετάσεις και πιστοποιήσεις

Εδώ υπάρχει πλέον μια σημαντική απάντηση.

Στα δημόσια σχολεία το κόστος του προγράμματος δεν μεταφέρεται στους μαθητές όπως συμβαίνει με τα δίδακτρα ενός ιδιωτικού σχολείου.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η προμήθεια βιβλίων χρηματοδοτείται μέσω δημόσιων πόρων, ενώ εξοπλισμός και διδακτικά μέσα καλύπτονται από τον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου Παιδείας ή το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Τα εξέταστρα και οι συνδρομές προς τον International Baccalaureate Organization καταβάλλονται επίσης από το υπουργείο, ενώ η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών χρηματοδοτείται από το ΙΕΠ.

Αυτό είναι ίσως και το ισχυρότερο κοινωνικό επιχείρημα υπέρ της μεταρρύθμισης:

ένα εκπαιδευτικό προϊόν που επί δεκαετίες μπορούσαν ουσιαστικά να αποκτήσουν κυρίως οικογένειες με οικονομική δυνατότητα, περνά πλέον και στο δωρεάν δημόσιο σχολείο.

Όμως υπάρχει ένα δεύτερο κόστος: Τι γίνεται μετά το IB;

Και εδώ αρχίζει μια πολύ πιο δύσκολη κοινωνική συζήτηση.

Το IB είναι εξαιρετικά χρήσιμο για μαθητές που στοχεύουν σε πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Αλλά οι σπουδές στο εξωτερικό εξακολουθούν να απαιτούν σημαντικούς οικονομικούς πόρους για δίδακτρα —όπου υπάρχουν—, ενοίκιο, διαβίωση και μετακινήσεις.

Άρα η δωρεάν πρόσβαση στο IB καταργεί ένα σημαντικό οικονομικό εμπόδιο, αλλά δεν καταργεί αυτομάτως όλες τις κοινωνικές ανισότητες που ακολουθούν μετά την αποφοίτηση.

Αυτό ακριβώς αποτελεί μία από τις επιφυλάξεις που καταγράφει το ρεπορτάζ του Libre.

Το μεγάλο ερώτημα των φροντιστηρίων

Υπάρχει και ένα ακόμη ελληνικό ερώτημα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Θα μπορέσει το δημόσιο σχολείο να προσφέρει στους μαθητές όλη την ακαδημαϊκή υποστήριξη που απαιτεί το IB ή θα δημιουργηθεί σταδιακά μια νέα αγορά ιδιαίτερων μαθημάτων και εξειδικευμένων φροντιστηρίων IB;

Το Libre το θέτει ευθέως ως ένα από τα δύο βασικά ερωτήματα που θα απαντηθούν στην πράξη.

Εάν το πρόγραμμα μπορεί να ολοκληρωθεί επιτυχώς μέσα στο δημόσιο σχολείο χωρίς σημαντική ιδιωτική δαπάνη, θα πρόκειται για πραγματική διεύρυνση εκπαιδευτικών ευκαιριών.

Εάν αντίθετα η επιτυχία αρχίσει να εξαρτάται από εξωτερική υποστήριξη, υπάρχει κίνδυνος να αναπαραχθεί μέσα στο νέο σύστημα ένα γνώριμο ελληνικό πρόβλημα.

Για τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια υπάρχει μία κόκκινη γραμμή

Ένα σημείο πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαρο:

το IB δεν δημιουργεί εναλλακτική οδό εισαγωγής στα ελληνικά δημόσια ΑΕΙ.

Το υπουργείο Παιδείας έχει διευκρινίσει επίσημα ότι η εισαγωγή στα δημόσια πανεπιστήμια εξακολουθεί να γίνεται μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Άρα ένας μαθητής δεν αποκτά επειδή παρακολούθησε δημόσιο IB μια ειδική «παράκαμψη» προς το ΕΚΠΑ, το ΑΠΘ ή τα υπόλοιπα δημόσια ΑΕΙ.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς έχει αποτελέσει ένα από τα βασικά σημεία της πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από το πρόγραμμα.

Αντιδράσεις ακόμη και από τη ΔΑΚΕ

Οι ενστάσεις δεν προέρχονται μόνο από την αντιπολίτευση.

Σύμφωνα με το Libre, ακόμη και η ΔΑΚΕ εκπαιδευτικών, συνδικαλιστική παράταξη που πρόσκειται στη Νέα Δημοκρατία, έχει εκφράσει αντίθεση στη δημιουργία τμημάτων IB μέσα στα δημόσια σχολεία, επικαλούμενη τον κίνδυνο «κατηγοριοποίησης του παρεχόμενου διδακτικού έργου».

Αντίστοιχοι προβληματισμοί έχουν τεθεί στην ΟΛΜΕ, ενώ το θέμα συζητήθηκε και σε πρόσφατη συνάντησή της με την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη.

Το επιχείρημα των επικριτών είναι ότι μπορεί να δημιουργηθούν δύο διαφορετικές εκπαιδευτικές «ταχύτητες» μέσα στο ίδιο δημόσιο σύστημα.

Και υπάρχει πράγματι μια ιδιαιτερότητα στα 11 σχολεία

Η γεωγραφία και το προφίλ των σχολείων στα οποία ξεκινά το πρόγραμμα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Τα 11 είναι:

• Μουσικό Σχολείο Αθήνας
• Καλλιτεχνικό Σχολείο Γέρακα
• Μουσικό Γενικό Λύκειο Παλλήνης
• Πρότυπο ΓΕΛ Αναβρύτων
• Πρότυπο ΓΕΛ Αγίων Αναργύρων
• Πρότυπο ΓΕΛ Βαρβακείου
• Πρότυπο ΓΕΛ Ιωνιδείου Πειραιά
• 1ο Πρότυπο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης «Μανόλης Ανδρόνικος»
• Πειραματικό ΓΕΛ Πανεπιστημίου Μακεδονίας
• Μουσικό Γυμνάσιο Βόλου με Λυκειακές Τάξεις
• Πρότυπο ΓΕΛ Ηρακλείου Κρήτης.

Και εδώ βρίσκεται μια από τις πιο εύστοχες παρατηρήσεις του ρεπορτάζ:

κανένα από τα 11 δεν είναι ένα τυπικό, «συμβατικό» δημόσιο Γενικό Λύκειο.

Πρόκειται για Πρότυπα, Πειραματικά, Μουσικά και Καλλιτεχνικά σχολεία.

Το πραγματικό τεστ δεν είναι η Βαρβάκειος – Είναι το μέσο δημόσιο Λύκειο

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα για την επόμενη ημέρα της μεταρρύθμισης.

Εάν το IB λειτουργήσει επιτυχημένα στη Βαρβάκειο, στην Ιωνίδειο ή σε ένα Πρότυπο σχολείο, αυτό θα αποτελεί ασφαλώς επιτυχία.

Δεν θα αποδεικνύει όμως αυτομάτως ότι το μοντέλο μπορεί να επεκταθεί με τους ίδιους όρους σε ένα συνηθισμένο δημόσιο Λύκειο μιας επαρχιακής πόλης ή μιας περιοχής με ελλείψεις εκπαιδευτικών.

Επιπλέον, η πρώτη εφαρμογή δεν έχει πανελλαδική γεωγραφική κάλυψη. Το ίδιο το Libre επισημαίνει ότι δεν εκπροσωπούνται όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα.

Άρα η πρώτη χρονιά πρέπει να αντιμετωπιστεί και ως πιλοτικό crash test.

Το δυνατό επιχείρημα υπέρ του IB

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει ένα ισχυρό επιχείρημα που δεν πρέπει να υποτιμηθεί.

Μέχρι σήμερα ένας μαθητής δημόσιου σχολείου που ήθελε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πρόγραμμα αυτού του τύπου βρισκόταν σε πολύ πιο μειονεκτική θέση από έναν μαθητή οικογένειας που μπορούσε να πληρώνει υψηλά δίδακτρα ιδιωτικού σχολείου.

Η είσοδος του IB στο Δημόσιο επιχειρεί να σπάσει ακριβώς αυτό το οικονομικό μονοπώλιο.

Το κράτος αναλαμβάνει βιβλία, εξετάσεις, πιστοποιήσεις, εξοπλισμό και επιμόρφωση.

Εάν το εγχείρημα λειτουργήσει, ένας μαθητής δημόσιου σχολείου θα μπορεί να αποκτήσει δωρεάν έναν τίτλο και μια εκπαιδευτική εμπειρία διεθνούς προσανατολισμού που μέχρι σήμερα συνδέονταν κυρίως με την ιδιωτική εκπαίδευση.

Αυτό δεν είναι μικρή αλλαγή.

Το στοίχημα της Ζαχαράκη: Να μη γίνει το IB «νησίδα αριστείας»

Η μεγαλύτερη πρόκληση για το υπουργείο Παιδείας δεν είναι πλέον να ανοίξει τις πρώτες τάξεις.

Είναι να αποδείξει ότι το πρόγραμμα μπορεί να είναι δημόσιο στην πράξη και όχι μόνο ως προς την ταμπέλα του σχολείου.

Δηλαδή να διαθέτει επαρκείς εκπαιδευτικούς, σταθερή χρηματοδότηση και εξοπλισμό, χωρίς να χρειάζεται η οικογένεια να αγοράζει εξωτερική εκπαιδευτική υποστήριξη για να μπορέσει το παιδί να ανταποκριθεί.

Και κυρίως, εφόσον το πρώτο εγχείρημα πετύχει, να μπορεί να επεκταθεί πέρα από έναν σχετικά μικρό κύκλο Πρότυπων, Μουσικών, Καλλιτεχνικών και Πειραματικών σχολείων.

Το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει. Οι πιστοποιήσεις έγιναν. Οι καθηγητές επιμορφώθηκαν. Το κράτος αναλαμβάνει το κόστος.

Τώρα αρχίζει το δύσκολο κομμάτι: η τάξη.

Και εκεί θα φανεί εάν το δημόσιο IB θα αποτελέσει πραγματικό άνοιγμα ευκαιριών για περισσότερα παιδιά ή μια εξαιρετική, αλλά περιορισμένη, εκπαιδευτική νησίδα μέσα στο ελληνικό δημόσιο σχολείο.

Πηγή: pagenews.gr