Δύο φαινομενικά ασύνδετες ειδήσεις συγκρούονται αυτή την εβδομάδα στις διεθνείς αγορές.
Η πρώτη έρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, όπου η στρατιωτική αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν πέρασε σε νέα φάση με αμερικανικά πλήγματα εναντίον τριών ιρανικών tankers και ιρανικές επιθέσεις κατά πλοίων.
Η δεύτερη έρχεται από την αμερικανική οικονομία: τον Αύγουστο δημιουργήθηκαν 162.000 νέες θέσεις εργασίας, πολύ περισσότερες από τις προβλέψεις, ενώ η ανεργία παρέμεινε στο 4,1%.
Το αποτέλεσμα είναι μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση για τη Federal Reserve.
Η αμερικανική οικονομία δεν δείχνει αρκετά αδύναμη ώστε να απαιτεί χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, την ώρα που το νέο ενεργειακό σοκ απειλεί να τροφοδοτήσει ξανά τον πληθωρισμό.
ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ ΠΟΥ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ
- $97,94: το υψηλό που άγγιξε σήμερα το Brent
- 162.000: νέες θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ τον Αύγουστο
- 4,1%: αμερικανική ανεργία
- 4,80% περίπου: απόδοση του αμερικανικού 10ετούς μετά τα jobs
- 10 πλοία ημερησίως: η πρόσφατη μέση εμπορική κίνηση μέσω Ορμούζ, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάιο
Ο πόλεμος περνά στα tankers
Η τελευταία κλιμάκωση ήταν σημαντική επειδή έφερε αμερικανικές και ιρανικές δυνάμεις σε άμεση αντιπαράθεση γύρω από την ενεργειακή κυκλοφορία του Κόλπου.
Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν τρία ιρανικά πετρελαιοφόρα, μεταξύ των οποίων ένα κοντά στη στρατηγικής σημασίας νήσο Kharg, αφού οι Φρουροί της Επανάστασης εκτόξευσαν βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον αμερικανικού αεροπλανοφόρου και αντιτορπιλικού. Τα αμερικανικά πλοία απέφυγαν τα πλήγματα και δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί.
Ο επικεφαλής της CENTCOM ναύαρχος Brad Cooper έστειλε σαφές μήνυμα στην Τεχεράνη:
«Αν πυροβολήσετε δύο από τα πλοία μας, θα σας επιβάλουμε ακόμη μεγαλύτερο οικονομικό κόστος — καταστρέφοντας τρία δικά σας»
Το Ιράν απάντησε ανακοινώνοντας ότι έπληξε τρία tankers που κινούνταν σε «μη εξουσιοδοτημένη διαδρομή» στα Στενά, καθώς και αμερικανικά συνδεδεμένα πλοία. Οι συγκεκριμένοι ιρανικοί ισχυρισμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως ανεξάρτητα.
Το Ορμούζ μετατρέπεται έτσι όχι απλώς σε στρατιωτικό μέτωπο, αλλά σε μηχανισμό τιμολόγησης του παγκόσμιου ενεργειακού κινδύνου.
Το Brent πλησιάζει ξανά τα $100
Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε άμεσα.
Το Brent άγγιξε σήμερα τα 97,94 δολάρια, υψηλό σχεδόν επτά εβδομάδων, ενώ το WTI έφθασε τα 92,37 δολάρια.
Το κρίσιμο δεν είναι μόνο η τιμή.
Η εμπορική κίνηση μέσω των Στενών έχει περιοριστεί δραματικά, με περίπου 10 commodity vessels ημερησίως κατά μέσο όρο το τελευταίο διάστημα — το χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάιο.
Και αυτό δημιουργεί έναν αυτοτροφοδοτούμενο μηχανισμό:
στρατιωτικός κίνδυνος → λιγότερα πλοία → ακριβότερη ασφάλιση → ακριβότερο πετρέλαιο → ακριβότερα καύσιμα → υψηλότερος πληθωρισμός.
Για τη Fed, το τελευταίο βέλος είναι το σημαντικότερο.
Η μεγάλη έκπληξη ήρθε από την αγορά εργασίας
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, μια γεωπολιτική κρίση τέτοιου μεγέθους θα μπορούσε να ενισχύσει την επιχειρηματολογία υπέρ χαμηλότερων επιτοκίων για την προστασία της οικονομίας.
Αλλά η αμερικανική αγορά εργασίας μόλις έστειλε το αντίθετο μήνυμα.
Οι ΗΠΑ πρόσθεσαν 162.000 θέσεις εργασίας τον Αύγουστο, έναντι πολύ χαμηλότερων προβλέψεων, ενώ η ανεργία παρέμεινε στο 4,1%.
Ακόμη σημαντικότερο, τα στοιχεία Ιουνίου και Ιουλίου αναθεωρήθηκαν συνολικά προς τα πάνω κατά 55.000 θέσεις. Οι μέσες ωριαίες αποδοχές αυξήθηκαν κατά 3,1% σε ετήσια βάση.
Αυτό αφαιρεί από τη Fed έναν βασικό λόγο για άμεση χαλάρωση:
τον φόβο απότομης επιδείνωσης της απασχόλησης.
Από τις μειώσεις επιτοκίων στο ενδεχόμενο αύξησης
Η αντίδραση της αγοράς ομολόγων ήταν χαρακτηριστική.
Μετά το jobs report, η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ανέβηκε περίπου στο 4,80%, ενώ σύμφωνα με στοιχεία της LSEG που επικαλείται η Wall Street Journal, η πιθανότητα αύξησης επιτοκίων στην επόμενη συνεδρίαση της Fed ανέβηκε στο 61%.
Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η συζήτηση ήταν πολύ διαφορετική.
Τώρα η Fed βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν επικίνδυνο συνδυασμό:
ισχυρότερη απασχόληση + ακριβότερη ενέργεια + επίμονος πληθωρισμός.
Και αυτό είναι σχεδόν το αντίθετο περιβάλλον από εκείνο που θα επέτρεπε μια εύκολη μείωση επιτοκίων.
Γιατί ο χρυσός δεν πανηγυρίζει τον πόλεμο
Υπάρχει όμως μια παράξενη απόκλιση.
Σε μια κλασική γεωπολιτική κρίση, ο χρυσός θα αναμενόταν να δεχθεί μαζικές αγορές ως ασφαλές καταφύγιο.
Αντίθετα, σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς που συνοδεύουν την τελευταία κίνηση, υποχώρησε περίπου 0,7%, προς την περιοχή των 4.400 δολαρίων ανά ουγγιά.
Αυτό μας λέει κάτι ενδιαφέρον.
Προς το παρόν οι επενδυτές δεν αντιμετωπίζουν τη σύγκρουση του Ορμούζ ως γενικευμένο συστημικό σοκ.
Την αντιμετωπίζουν κυρίως ως energy/inflation shock.
Και εάν η αγορά πιστεύει ότι η Fed θα διατηρήσει ή ακόμη και θα αυξήσει τα επιτόκια, οι υψηλότερες αποδόσεις των ομολόγων αυξάνουν το κόστος ευκαιρίας της κατοχής χρυσού.
Έτσι εξηγείται το φαινομενικό παράδοξο:
πόλεμος ↑ – πετρέλαιο ↑ – αποδόσεις ↑ – αλλά χρυσός ↓.
Οι μεγάλοι κερδισμένοι: Πετρελαϊκές και χώρες με spare capacity
Το ενεργειακό σοκ δημιουργεί ταυτόχρονα νικητές.
Οι μεγάλοι δυτικοί παραγωγοί όπως ExxonMobil και Chevron αποκτούν μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους όταν το γεωπολιτικό premium ανεβάζει τις διεθνείς τιμές του αργού.
Ακόμη μεγαλύτερη όμως είναι η γεωπολιτική αξία που αποκτούν Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι δύο χώρες διαθέτουν κάτι που σε περιόδους ενεργειακής κρίσης μετατρέπεται σε εργαλείο κρατικής ισχύος:
spare production capacity.
Εάν η κρίση οδηγήσει σε πραγματική απώλεια βαρελιών από την αγορά, Ριάντ και Αμπού Ντάμπι είναι μεταξύ των λίγων παικτών που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αντικατάστασή τους.
Έτσι μπορούν ταυτόχρονα να επωφελούνται από υψηλότερες τιμές και να εμφανίζονται στην Ουάσιγκτον, την Ευρώπη και την Ασία ως σταθεροποιητές της αγοράς.
Αυτό είναι γεωοικονομική ισχύς χωρίς να χρειάζεται να εκτοξευθεί ούτε ένας πύραυλος.
Οι μεγάλοι χαμένοι βρίσκονται στην Ασία – αλλά και στις ΗΠΑ
Στην αντίθετη πλευρά βρίσκονται οι οικονομίες που εισάγουν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου.
Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ινδία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε μια παρατεταμένη άνοδο των τιμών και σε διαταραχές των εμπορικών ροών του Κόλπου.
Υπάρχει όμως ένας πολιτικά πολύ σημαντικός χαμένος και μέσα στις ΗΠΑ:
ο Αμερικανός καταναλωτής.
Η άνοδος των καυσίμων περνά σταδιακά:
στις μεταφορές,
στα logistics,
στα τρόφιμα,
στο κόστος παραγωγής,
και τελικά στις τιμές καταναλωτή.
Ακριβώς τη στιγμή που η Fed προσπαθεί να επαναφέρει τον πληθωρισμό στον στόχο της.
Και με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν, η τιμή στην αντλία αποκτά και άμεσο πολιτικό κόστος για τον Λευκό Οίκο.
Η παγίδα Πάουελ: Τι κάνεις όταν ο πόλεμος αυξάνει τον πληθωρισμό;
Αυτό είναι το βαθύτερο οικονομικό πρόβλημα που δημιουργεί η κρίση του Ορμούζ.
Η Fed δεν μπορεί να παράγει πετρέλαιο.
Δεν μπορεί να ανοίξει τα Στενά.
Δεν μπορεί να σταματήσει έναν πύραυλο.
Μπορεί μόνο να επηρεάσει τη ζήτηση μέσω του κόστους χρήματος.
Εάν όμως το πετρέλαιο συνεχίσει προς ή πάνω από τα 100 δολάρια, η κεντρική τράπεζα μπορεί να βρεθεί μπροστά σε ένα κλασικό supply shock:
ο πληθωρισμός ανεβαίνει ενώ η πραγματική οικονομία πιέζεται.
Η αύξηση επιτοκίων θα μπορούσε να περιορίσει τις πληθωριστικές προσδοκίες, αλλά θα επιβάρυνε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κόστος δανεισμού.
Η μείωσή τους θα στήριζε την οικονομία, αλλά θα κινδύνευε να ενισχύσει έναν πληθωρισμό που ήδη δέχεται νέα ενεργειακή ώθηση.
Και το ισχυρό jobs report κάνει ακόμη δυσκολότερο να δικαιολογηθεί μια προληπτική μείωση.
Η αγορά πλέον παρακολουθεί τρία ταμπλό
Μέχρι την επόμενη απόφαση της Fed, οι επενδυτές θα παρακολουθούν ταυτόχρονα:
Ορμούζ: εάν τα αμερικανοϊρανικά πλήγματα επεκταθούν και εάν μειωθεί ακόμη περισσότερο η ναυσιπλοΐα.
Πληθωρισμό: κατά πόσο το ενεργειακό σοκ αρχίζει να περνά στις τιμές.
Fed: εάν οι αξιωματούχοι αρχίσουν να προετοιμάζουν την αγορά για αύξηση, διατήρηση ή επιστροφή στο σενάριο μείωσης.
Η αγορά ομολόγων ήδη έχει αρχίσει να επανατιμολογεί τον κίνδυνο αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.
Το Ορμούζ μπορεί να αποφασίσει περισσότερα από την τιμή του πετρελαίου
Αυτό κάνει τη σημερινή κρίση διαφορετική.
Μια σύγκρουση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ουάσιγκτον μπορεί τελικά να επηρεάσει την απόφαση για τα αμερικανικά επιτόκια.
Εάν το Brent αποκλιμακωθεί, η Fed μπορεί να επικεντρωθεί ξανά στην υποκείμενη πορεία του πληθωρισμού και της απασχόλησης.
Εάν όμως το Ορμούζ παραμείνει σε καθεστώς στρατιωτικής κρίσης και το πετρέλαιο περάσει αποφασιστικά τα 100 δολάρια, η εξίσωση αλλάζει.
Τότε ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν δεν θα επανατιμολογεί μόνο το πετρέλαιο.
Θα επανατιμολογεί τα επιτόκια, τα ομόλογα, το δολάριο, τον χρυσό και τελικά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Και αυτή είναι η μεγάλη γεωοικονομική ιστορία πίσω από τα Στενά του Ορμούζ: ένας θαλάσσιος διάδρομος μπορεί να γίνει ο απρόβλεπτος παράγοντας που θα καθορίσει την επόμενη κίνηση της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας στον κόσμο.
Πηγή: pagenews.gr