Η Λειψία ανεβάζει επικίνδυνα το θερμόμετρο: Η Γερμανία σκληραίνει τη γραμμή της ΕΕ απέναντι στη Ρωσία

Το Βερολίνο αποδίδει πλέον επίσημα στη Μόσχα την απόπειρα επίθεσης με εκρηκτικό drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε και περνά σε αντίποινα. Βρυξέλλες και ΝΑΤΟ στηρίζουν τη γερμανική γραμμή, όμως το πραγματικό ευρωπαϊκό δίλημμα είναι πώς αυξάνεται η αποτροπή χωρίς να διολισθήσει η ήπειρος σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Η υπόθεση της Λειψίας έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα ακόμη επεισόδιο της λεγόμενης υβριδικής αντιπαράθεσης Ρωσίας–Δύσης.

Στις 4 Αυγούστου εντοπίστηκε στο αεροδρόμιο Leipzig/Halle drone με εκρηκτικά και μηχανισμό πυροδότησης, κοντά σε ουκρανικά μεταγωγικά αεροσκάφη. Η αρχική γερμανική έρευνα ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτική ως προς την απόδοση ευθύνης, όμως στις αρχές Σεπτεμβρίου η κυβέρνηση του Βερολίνου ανακοίνωσε επισήμως ότι, με βάση τα στοιχεία των υπηρεσιών ασφαλείας και την επιχειρησιακή μεθοδολογία που εξετάστηκε, θεωρεί ότι πίσω από την απόπειρα βρίσκονται πρόσωπα που ενήργησαν για λογαριασμό ρωσικών κρατικών δομών. Η Μόσχα απορρίπτει την κατηγορία και κάνει λόγο για κατασκευασμένες αποδείξεις.

Το κρίσιμο όμως δεν είναι μόνο ποιος βρίσκεται πίσω από το περιστατικό.

Είναι ότι η γερμανική κυβέρνηση αποφάσισε να αντιμετωπίσει πλέον τέτοιες ενέργειες ως μέρος μιας ευρύτερης υβριδικής σύγκρουσης επί ευρωπαϊκού εδάφους — και ζητά από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ να κινηθούν στην ίδια κατεύθυνση.

Το Βερολίνο περνά από την καταγγελία στα αντίποινα

Η γερμανική απάντηση ήταν ασυνήθιστα συγκεκριμένη.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε το κλείσιμο του ρωσικού γενικού προξενείου στη Βόννη έως τις 18 Σεπτεμβρίου, την καταγγελία της συμφωνίας λειτουργίας του Russian House στο Βερολίνο, αυστηρότερους ελέγχους εισόδου για Ρώσους υπηκόους και πρωτοβουλία για νέες ευρωπαϊκές κυρώσεις σε πρόσωπα που συνδέονται με υβριδικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, το Βερολίνο ζητά αυστηρότερη αντιμετώπιση της ρωσικής «σκιώδους» πετρελαϊκής ναυτιλίας.

Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ έδωσε ίσως την πιο χαρακτηριστική περιγραφή της νέας πραγματικότητας:

«Δεν βρισκόμαστε σε πόλεμο. Αλλά είμαστε καθημερινός στόχος υβριδικού πολέμου». 

Ακριβώς αυτή η φράση συμπυκνώνει το σημερινό ευρωπαϊκό πρόβλημα.

Η Ευρώπη δεν θεωρεί ότι βρίσκεται σε συμβατικό πόλεμο με τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, όμως, όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, εμπρησμούς, κατασκοπευτικές δραστηριότητες και περιστατικά με drones ως τμήματα ενός ενιαίου μηχανισμού πίεσης.

Από τη Λειψία στις Βρυξέλλες

Η γερμανική γραμμή υιοθετήθηκε πολύ γρήγορα από τις ευρωπαϊκές ηγεσίες.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της γερμανικής κυβέρνησης, επρόκειτο για επίθεση με «στρατιωτικό υλικό» από Ρώσους πράκτορες σε έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Δεν θα το ανεχθούμε», ήταν το μήνυμά της, προσθέτοντας ότι Ευρώπη και ΝΑΤΟ δεν θα διατηρήσουν απλώς την πίεση στη Ρωσία αλλά θα την αυξήσουν.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση, δηλώνοντας πλήρη αλληλεγγύη προς τη Γερμανία και προαναγγέλλοντας ενίσχυση της πίεσης στη Μόσχα.

Δεν πρόκειται επομένως πλέον για διμερή κρίση Βερολίνου–Μόσχας.

Η Λειψία έχει μετατραπεί σε ευρωπαϊκό ζήτημα ασφάλειας.

Ρούτε: «Η Ρωσία γίνεται όλο και πιο απερίσκεπτη»

Ακόμη σαφέστερη είναι η γραμμή του ΝΑΤΟ.

Ο γενικός γραμματέας Μαρκ Ρούτε συνέδεσε το περιστατικό της Λειψίας με μια σειρά άλλων ενεργειών στην ανατολική πτέρυγα και εντός συμμαχικού εδάφους, κάνοντας λόγο για αυξανόμενη ρωσική απερισκεψία.

«Έχουμε δει αύξηση κακόβουλων ενεργειών που στοχεύουν απευθείας το έδαφός μας», είπε, αναφέροντας μεταξύ άλλων εμπρησμούς σε εγκαταστάσεις αμυντικής παραγωγής και το περιστατικό της Λειψίας.

Εδώ βρίσκεται και η βαθύτερη αλλαγή της ευρωπαϊκής συζήτησης.

Η άμυνα απέναντι στη Ρωσία δεν αφορά πλέον αποκλειστικά την Ουκρανία ή την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Αφορά αεροδρόμια, ενεργειακές υποδομές, εργοστάσια, τηλεπικοινωνίες και κρίσιμα δίκτυα στο εσωτερικό της ίδιας της ΕΕ.

Το πραγματικό δίλημμα: Αποτροπή χωρίς ανεξέλεγκτη κλιμάκωση

Εδώ όμως αρχίζει η δυσκολότερη συζήτηση.

Η στήριξη στη Γερμανία δεν σημαίνει ότι υπάρχει ευρωπαϊκή συναίνεση υπέρ μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Αντιθέτως, η ίδια η γερμανική κυβέρνηση έδειξε ότι αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο. Η Deutsche Welle σημειώνει ότι ο Φρίντριχ Μερτς απέφυγε να εμφανιστεί στην επίσημη ανακοίνωση των μέτρων, μεταξύ άλλων ώστε να μην ενισχυθεί περισσότερο η ήδη εξαιρετικά τεταμένη προσωπική και πολιτική αντιπαράθεση με το Κρεμλίνο.

Και η ευρωπαϊκή συζήτηση κινείται ακριβώς πάνω σε αυτή τη λεπτή γραμμή:

• μεγαλύτερη προστασία κρίσιμων υποδομών,
• περισσότερες κυρώσεις,
• ισχυρότερη αντικατασκοπεία,
• καλύτερη άμυνα έναντι drones,
• μεγαλύτερη στρατιωτική ετοιμότητα,

χωρίς όμως ένα περιστατικό υβριδικής επίθεσης να μετατραπεί αυτομάτως σε στρατιωτική αναμέτρηση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.

Το Associated Press σημειώνει ότι η ίδια η ΕΕ αναζητεί αποτελεσματικές απαντήσεις ακριβώς επειδή πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στην αξιοπιστία της αποτροπής και στον κίνδυνο κλιμάκωσης με μια πυρηνική δύναμη.

Γιατί η Γερμανία γίνεται το επίκεντρο

Η γεωγραφία και η στρατηγική σημασία της Γερμανίας εξηγούν σε μεγάλο βαθμό την ένταση.

Το αεροδρόμιο Leipzig/Halle αποτελεί σημαντικό κόμβο logistics και χρησιμοποιείται για τη μεταφορά υλικού προς την Ουκρανία. Γι’ αυτό και το Βερολίνο θεωρεί ότι το περιστατικό δεν ήταν μια τυχαία πράξη σαμποτάζ αλλά επίθεση σε κρίσιμη υποδομή που συνδέεται άμεσα με τη δυτική υποστήριξη προς το Κίεβο.

Παράλληλα, νέα περιστατικά σαμποτάζ σε γερμανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν ενισχύσει την ανησυχία για την ευπάθεια των υποδομών της χώρας, χωρίς πάντως να έχει ακόμη τεκμηριωθεί σύνδεση όλων των περιστατικών με τη Ρωσία.

Αυτό είναι σημαντικό.

Η Ευρώπη πρέπει να αποφεύγει δύο εξίσου επικίνδυνα λάθη:

να υποτιμά πραγματικές υβριδικές επιχειρήσεις, αλλά και να αποδίδει κάθε περιστατικό αυτομάτως στη Μόσχα χωρίς επαρκή τεκμηρίωση.

Τα 5 μέτωπα που ανοίγει η υπόθεση της Λειψίας

Η υπόθεση επηρεάζει πλέον ευρύτερα την ευρωπαϊκή πολιτική:

• Άμυνα: επιταχύνονται οι επενδύσεις σε anti-drone συστήματα και επιτήρηση κρίσιμων υποδομών.
• Κυρώσεις: το Βερολίνο πιέζει για νέες καταχωρίσεις προσώπων και αυστηρότερα μέτρα κατά ρωσικών δικτύων.
• Εσωτερική ασφάλεια: οι υπηρεσίες πληροφοριών αποκτούν κεντρικότερο ρόλο στην ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας.
• Ουκρανία: η υποστήριξη στο Κίεβο συνδέεται πλέον ακόμη στενότερα με την προστασία ευρωπαϊκού εδάφους.
• ΕΕ–ΝΑΤΟ: η συνεργασία περνά από τον στρατηγικό σχεδιασμό σε πρακτικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και αναχαίτισης.

Η ρωσική απάντηση: «Κατασκευασμένες αποδείξεις»

Η Μόσχα απορρίπτει κατηγορηματικά τη γερμανική εκδοχή.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε τις γερμανικές αποδείξεις πλαστές και τις κυρώσεις «σοβαρό λάθος», ενώ το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών έχει προαναγγείλει αντίμετρα.

Αυτό δημιουργεί έναν νέο κύκλο αμοιβαίων ενεργειών.

Κλείσιμο προξενείων μπορεί να οδηγήσει σε αντίστοιχες κινήσεις.

Περιορισμοί εισόδου μπορούν να προκαλέσουν αντίποινα.

Και κάθε νέα κύρωση αυξάνει την πίεση για αντίμετρα από τη ρωσική πλευρά.

Το αποτέλεσμα είναι μια σχέση ΕΕ–Ρωσίας που πλησιάζει όλο και περισσότερο σε μόνιμη κατάσταση αντιπαράθεσης, ακόμη και εάν δεν υπάρχει άμεση στρατιωτική σύγκρουση.

Το ευρωπαϊκό πρόβλημα δεν είναι «πόλεμος ή ειρήνη»

Αυτό είναι ίσως και το σημείο στο οποίο χρειάζεται περισσότερη ακρίβεια από τον τίτλο ότι «οι Γερμανοί παρασύρουν την Ευρώπη σε πόλεμο».

Τα μέχρι σήμερα επιβεβαιωμένα στοιχεία δεν δείχνουν ότι το Βερολίνο επιδιώκει στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία.

Δείχνουν ότι η Γερμανία επιχειρεί να μετατρέψει την ευρωπαϊκή αντίδραση στις ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις από παθητική διαχείριση σε ενεργότερη αποτροπή.

Αυτό από μόνο του όμως αυξάνει το πολιτικό και στρατηγικό ρίσκο.

Όσο περισσότερα αντίμετρα λαμβάνονται, τόσο περισσότερα σημεία πιθανής τριβής δημιουργούνται.

Και όσο οι υβριδικές επιχειρήσεις πλησιάζουν κρίσιμες υποδομές, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να περιορίζονται σε διπλωματικές διαμαρτυρίες.

Η Ευρώπη μπαίνει στην εποχή της «γκρίζας ζώνης»

Η Ευρώπη δεν βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία.

Αλλά δεν βρίσκεται πλέον ούτε στη μεταψυχροπολεμική ειρήνη που θεωρούσε δεδομένη.

Βρίσκεται σε μια γκρίζα ζώνη συνεχούς αντιπαράθεσης:

κυβερνοεπιθέσεις, drones, σαμποτάζ, επιχειρήσεις επιρροής, κυρώσεις, αντικατασκοπεία, στρατιωτική αποτροπή και προστασία κρίσιμων υποδομών.

Και όσο αυτή η ζώνη διευρύνεται, η βασική ευρωπαϊκή πρόκληση θα είναι μία:

να αποδείξει ότι μπορεί να αποτρέψει τη Ρωσία χωρίς να χάσει τον έλεγχο της κλιμάκωσης.

Η Λειψία μπορεί να μην είναι η αρχή ενός ευρωπαϊκού πολέμου.

Είναι όμως ένα ακόμη σημάδι ότι η Ευρώπη περνά σε μια πολύ πιο επικίνδυνη φάση της αντιπαράθεσής της με τη Μόσχα.

Πηγή: pagenews.gr