Ο Great Sea Interconnector δείχνει για πρώτη φορά έπειτα από μήνες να αποκτά ξανά συγκεκριμένο οδικό χάρτη.
Δεν έχει λυθεί κάθε οικονομική, ρυθμιστική ή γεωπολιτική εκκρεμότητα. Έχουν όμως αλλάξει τρία στοιχεία που καθορίζουν πλέον την επόμενη φάση του έργου:
η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου της εταιρείας GSI,
η σαφέστερη οικονομική δέσμευση της Λευκωσίας,
και η προετοιμασία για επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών.
Η συμφωνία με τη Meridiam υπογράφηκε στις 5 Αυγούστου παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, μαζί με τριμερή συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις έρευνες βυθού. Ο Έλληνας πρωθυπουργός χαρακτήρισε τότε την ολοκλήρωση των ερευνών «πρώτη προτεραιότητα» για την επιτάχυνση του έργου.
Η Λευκωσία συνδέει τα €25 εκατ. με τη NAVTEX
Το πιο καθαρό νέο μήνυμα ήρθε από τον Νίκο Χριστοδουλίδη.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας δήλωσε ότι έχει συμφωνήσει με τον Έλληνα πρωθυπουργό η Κύπρος να καταβάλει τα προβλεπόμενα €25 εκατ. όταν εκδοθεί η NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών.
«Συμφωνήσαμε ότι η Κύπρος θα πληρώσει τα €25 εκατ. μόλις εκδοθεί η NAVTEX για την έναρξη των ερευνών», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η σχετική πρόβλεψη υπάρχει στον κυπριακό προϋπολογισμό.
Η δήλωση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το οικονομικό σκέλος της κυπριακής συμμετοχής αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία αβεβαιότητας γύρω από το έργο.
Πλέον η Λευκωσία συνδέει την πληρωμή με ένα απολύτως χειροπιαστό operational milestone:
την πραγματική επιστροφή των ερευνητικών εργασιών στη θάλασσα.
Χριστοδουλίδης: «Πιο κοντά από ποτέ»
Μερικές ημέρες νωρίτερα, ο Κύπριος πρόεδρος είχε χαρακτηρίσει την είσοδο της Meridiam «καθοριστική» τόσο για το χρηματοδοτικό όσο και για το γεωπολιτικό σκέλος του έργου.
«Για πρώτη φορά από το 2012 έχουμε ουσιαστικές εξελίξεις προς την υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι ο GSI βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην εφαρμογή του.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν οι κυπριακές επιφυλάξεις.
Ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός έχει επισημάνει ότι η κυβέρνηση στηρίζει τη διασύνδεση, αλλά εξακολουθεί να εξετάζει προσεκτικά το κόστος που μπορεί να μεταφερθεί στους καταναλωτές. Έχει επίσης συνδέσει τυχόν μετοχική συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η Meridiam αλλάζει το βάρος του project
Η είσοδος του γαλλικού ομίλου δεν αποτελεί απλώς αλλαγή μετοχικής σύνθεσης.
Η Meridiam διαχειρίζεται περίπου €25 δισ. σε υποδομές και έχει εμπειρία σε μεγάλα διευρωπαϊκά δίκτυα. Ο επικεφαλής της Thierry Déau είχε δηλώσει κατά την υπογραφή ότι ο GSI αποτελεί στρατηγικό ευρωπαϊκό project και ότι η γαλλική πλευρά το στηρίζει σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο.
Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος και τεχνικός εταίρος.
Όμως με έναν μεγάλο γαλλικό infrastructure investor να αναλαμβάνει την πλειοψηφία, το project αποκτά ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση και διαφορετικό επιμερισμό κινδύνου.
Και, κυρίως, αποκτά ισχυρότερο ευρωπαϊκό πολιτικό αποτύπωμα.
Μητσοτάκης–Μακρόν: Ο GSI μπήκε στο Ελιζέ
Η νέα γεωπολιτική διάσταση φάνηκε καθαρά στη συνάντηση Μητσοτάκη–Μακρόν στο Παρίσι στις 9 Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Μεγάρου Μαξίμου, οι δύο ηγέτες συζήτησαν «τα επόμενα βήματα» για την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης μετά την είσοδο της Meridiam. Η συζήτηση εντάχθηκε σε ευρύτερη ατζέντα Ανατολικής Μεσογείου, Μέσης Ανατολής και έργων συνδεσιμότητας.
Ελληνικά δημοσιεύματα ανέφεραν επιπλέον ότι η γαλλική πλευρά έχει δεσμευθεί για συμμετοχή στην επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών με πλοίο γαλλικής σημαίας. Η «Καθημερινή» σημείωσε ότι αυτό θα ενίσχυε σημαντικά τον γαλλικό ρόλο στη διαχείριση οποιασδήποτε νέας έντασης με την Τουρκία.
Αυτό το σημείο είναι κομβικό.
Γιατί το πρόβλημα που είχε μπλοκάρει το GSI δεν ήταν μόνο χρηματοδοτικό.
Ήταν και γεωπολιτικό.
Το τραύμα της Κάσου παραμένει
Οι προηγούμενες θαλάσσιες έρευνες είχαν βρεθεί αντιμέτωπες με τουρκικές αντιδράσεις νοτίως Κάσου και Καρπάθου.
Το επεισόδιο είχε δείξει ότι ακόμη και πριν αρχίσει η πραγματική πόντιση του καλωδίου, η προπαρασκευαστική φάση μπορούσε να μετατραπεί σε πεδίο αμφισβήτησης θαλάσσιων δικαιωμάτων.
Αυτό το ρίσκο δεν έχει εξαφανιστεί.
Η παρουσία όμως ενός γαλλικού επενδυτή, μιας γαλλικής βιομηχανίας καλωδίων όπως η Nexans και, εφόσον επιβεβαιωθεί επιχειρησιακά, ενός γαλλικού ερευνητικού πλοίου αλλάζει το πλαίσιο.
Ο GSI παύει να εμφανίζεται αποκλειστικά ως ελληνοκυπριακό project.
Γίνεται περισσότερο ευρωπαϊκό και γαλλικό project υποδομής.
Η NAVTEX είναι πλέον το πραγματικό crash test
Σύμφωνα με κυπριακές κυβερνητικές δηλώσεις και δημοσιεύματα, η ελληνική NAVTEX αναμένεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες, με τις θαλάσσιες έρευνες να τοποθετούνται χρονικά από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως τις αρχές Νοεμβρίου.
Εφόσον οι τεχνικές προετοιμασίες Meridiam, ΑΔΜΗΕ και Nexans ολοκληρωθούν εγκαίρως, ο Οκτώβριος μπορεί να γίνει ο μήνας που θα δείξει αν η σημερινή πολιτική δυναμική μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική πρόοδο στο πεδίο.
Και αυτή τη φορά η NAVTEX θα έχει μεγαλύτερη σημασία από μία απλή ναυτική ειδοποίηση.
Θα λειτουργήσει ως:
τεχνική επανεκκίνηση,
οικονομικό trigger για την κυπριακή πληρωμή,
και γεωπολιτικό τεστ για την επόμενη φάση.
€658 εκατ. από την ΕΕ – Η Κύπρος παραμένει το τελευταίο ενεργειακό «νησί»
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δεσμεύσει περίπου €658 εκατ. μέσω του Connecting Europe Facility για το έργο, το οποίο έχει χαρακτηριστεί Project of Common Interest.
Η ίδια η Επιτροπή σημειώνει ότι η Κύπρος παραμένει το τελευταίο κράτος-μέλος χωρίς ηλεκτρική σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο και ότι ο GSI προορίζεται να τερματίσει αυτή την ενεργειακή απομόνωση, να ενισχύσει την ασφάλεια του συστήματος και να επιτρέψει μεγαλύτερη διείσδυση ανανεώσιμων πηγών.
Η προβλεπόμενη υποθαλάσσια διαδρομή πλησιάζει τα 900 χιλιόμετρα και συγκαταλέγεται στα πιο τεχνικά απαιτητικά ηλεκτρικά έργα στον κόσμο.
Γιατί η διασύνδεση έχει σημασία για την Κύπρο
Το βασικό πλεονέκτημα δεν είναι μόνο η εισαγωγή φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας.
Είναι ότι ένα απομονωμένο σύστημα παύει να λειτουργεί ως ενεργειακό νησί.
Η Κύπρος αποκτά:
πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού,
δυνατότητα εισαγωγών σε περιόδους υψηλής ζήτησης,
δυνατότητα εξαγωγής πλεονάζουσας παραγωγής από ΑΠΕ,
μεγαλύτερη δυνατότητα εξισορρόπησης,
και μικρότερη ανάγκη διατήρησης υψηλής εφεδρικής παραγωγικής ικανότητας.
Η Κομισιόν συνδέει ρητά τον GSI τόσο με την ασφάλεια εφοδιασμού όσο και με τη διείσδυση των ανανεώσιμων στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
Το δύσκολο ερώτημα: Ποιος πληρώνει και πόσο;
Εδώ βρίσκεται ακόμη η μεγάλη συζήτηση στην Κύπρο.
Η ευρωπαϊκή επιχορήγηση περιορίζει σημαντικά το κεφαλαιακό βάρος, αλλά δεν εξαφανίζει το κόστος του έργου.
Και η κυπριακή κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι θέλει να γνωρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια:
το συνολικό τελικό κόστος,
το κόστος χρηματοδότησης,
τα πιθανά έσοδα από τη χρήση του interconnector,
και την επιβάρυνση που μπορεί τελικά να μεταφερθεί στους Κύπριους καταναλωτές.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι νέες μελέτες δεν αντιμετωπίζονται στη Λευκωσία ως τυπική διαδικασία.
Θα επηρεάσουν την τελική μορφή της κυπριακής οικονομικής συμμετοχής.
Η αντιπολίτευση στην Κύπρο ζητά αποφάσεις
Την ίδια ώρα, αυξάνεται η πολιτική πίεση ώστε η κυπριακή κυβέρνηση να προχωρήσει σε σαφέστερη δέσμευση.
Η επιχειρηματολογία όσων στηρίζουν την ταχεία υλοποίηση είναι ότι η είσοδος της Meridiam, η γαλλική εμπλοκή και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έχουν αλλάξει σημαντικά το risk profile του έργου.
Η κυβερνητική θέση είναι πιο προσεκτική:
ναι στη στρατηγική σημασία της διασύνδεσης, αλλά με έλεγχο της οικονομικής επιβάρυνσης και των υποχρεώσεων που αναλαμβάνει η Κυπριακή Δημοκρατία.
Από καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου σε διάδρομο της Ανατολικής Μεσογείου
Η μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία του GSI εμφανίζεται στο επόμενο στάδιο.
Στον αρχικό σχεδιασμό, το έργο δεν περιορίζεται στην Κρήτη και την Κύπρο.
Η προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει έναν μεγαλύτερο ηλεκτρικό άξονα Ανατολικής Μεσογείου–Ευρώπης.
Σε αυτό το σενάριο, η Κύπρος παύει να είναι το τελευταίο απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα της ΕΕ και μετατρέπεται σε ενδιάμεσο ενεργειακό κόμβο.
Και τότε ο GSI αποκτά αξία πέρα από το ίδιο το καλώδιο:
ως κομμάτι μιας νέας αρχιτεκτονικής ηλεκτρικής συνδεσιμότητας στην περιοχή.
Η Γαλλία βάζει πλέον και πολιτικό κεφάλαιο
Η αλλαγή των τελευταίων εβδομάδων είναι ακριβώς αυτή.
Μέχρι πρόσφατα το ερώτημα ήταν:
«θα προχωρήσει τελικά το καλώδιο;»
Σήμερα το ερώτημα έχει μετατοπιστεί:
«μπορεί το νέο σχήμα Ελλάδας–Κύπρου–Γαλλίας να μετατρέψει την πολιτική βούληση σε πραγματικές εργασίες;»
Η Meridiam μπήκε στο μετοχικό κεφάλαιο.
Η Nexans βρίσκεται ήδη στο βιομηχανικό σκέλος.
Ο Macron συζητά το project απευθείας με τον Μητσοτάκη.
Η Λευκωσία συνδέει πλέον τα €25 εκατ. με την έκδοση της NAVTEX.
Και οι έρευνες βυθού επιστρέφουν στο επίκεντρο.
Αυτά δεν εγγυώνται την ολοκλήρωση του Great Sea Interconnector.
Δείχνουν όμως ότι, μετά από μια μακρά περίοδο στασιμότητας, το GSI διαθέτει ξανά συγκεκριμένο επόμενο βήμα — και αυτή τη φορά η Γαλλία βρίσκεται μέσα στο έργο, όχι απλώς δίπλα του.
Πηγή: pagenews.gr