Παπασταύρου: «Δεν ζητάμε άδεια από την Τουρκία» – GSI, φθηνότερο ρεύμα και ενέργεια στα χέρια των πολιτών
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 12 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//Παπασταύρου: «Δεν ζητάμε άδεια από την Τουρκία» – GSI, φθηνότερο ρεύμα και ενέργεια στα χέρια των πολιτών
Μία φράση του Σταύρου Παπασταύρου στον ΣΚΑΪ συμπυκνώνει ίσως περισσότερο από οτιδήποτε άλλο τη νέα πολιτική και γεωπολιτική διάσταση της ελληνικής ενεργειακής στρατηγικής:
«Δεν υπάρχει περίπτωση εμείς ή κανένας άλλος από την πατρίδα μας να ζητήσει άδεια από την τουρκική πλευρά».
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας εμφανίστηκε κατηγορηματικός για τον Great Sea Interconnector, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, διαχωρίζοντας πλήρως την ενδεχόμενη επιχειρησιακή ενημέρωση της Άγκυρας από οποιαδήποτε αναγνώριση δικαιώματος αδειοδότησης.
Όμως η συνέντευξη είχε πολύ μεγαλύτερο εύρος.
Από το GSI και την Τουρκία έως τα καύσιμα, τον στόχο για 30% φθηνότερο ρεύμα, τις μπαταρίες, τις νησιωτικές διασυνδέσεις και τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι, ο Παπασταύρου περιέγραψε ουσιαστικά το μοντέλο πάνω στο οποίο η κυβέρνηση θέλει να χτίσει την ενεργειακή πολιτική της επόμενης τριετίας.
Και το ενδιαφέρον είναι ότι η Αθήνα επιχειρεί να συνδέσει πλέον γεωπολιτική ισχύ, ενεργειακή ασφάλεια και λογαριασμό του καταναλωτή στην ίδια στρατηγική.
GSI: «Προχωράμε» – Η Meridiam αλλάζει την εξίσωση
Στο ερώτημα τι τελικά θα γίνει με το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, η απάντηση Παπασταύρου ήταν μονολεκτική:
«Προχωράμε».
Η σημαντικότερη αλλαγή σε σχέση με τις αμφιβολίες που περιέβαλλαν το project είναι η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού επενδυτή στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Η συμφωνία ανακοινώθηκε τον Αύγουστο και, σύμφωνα με τον υπουργό, δημιουργεί νέα δυναμική για την υλοποίηση του έργου.
Η πολιτική σημασία είναι μεγαλύτερη από μια απλή αλλαγή στη μετοχική σύνθεση.
Η συμμετοχή ενός μεγάλου διεθνούς infrastructure investor βάζει ιδιωτικό κεφάλαιο και διεθνή τεχνογνωσία σε ένα project που μέχρι πρόσφατα συζητούνταν κυρίως ως ελληνοκυπριακή εκκρεμότητα.
Και αυτό αυξάνει το κόστος μιας γεωπολιτικής εμπλοκής.
Από ελληνοκυπριακό έργο σε δυτικό project
Ακόμη σημαντικότερη είναι η αμερικανική διάσταση.
Διακομματική ομάδα μελών του αμερικανικού Κογκρέσου ζήτησε τον Αύγουστο από τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και την αμερικανική DFC να καταστήσουν τον GSI προτεραιότητα της αμερικανικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στην επιστολή τους συνδέουν ευθέως το καλώδιο με τον διάδρομο IMEC — Ινδία, Μέση Ανατολή, Ευρώπη — και με τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή.
Αυτό αλλάζει την πολιτική ανάγνωση του έργου.
Το GSI δεν αφορά πλέον αποκλειστικά το αν η Κύπρος θα πάψει να αποτελεί ενεργειακό νησί.
Εάν η διασύνδεση επεκταθεί προς το Ισραήλ, δημιουργείται δυνητικά ένας ηλεκτρικός διάδρομος που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά.
Και τότε το καλώδιο μετατρέπεται από ενεργειακή υποδομή σε γεωπολιτική υποδομή.
«Άδεια από την Τουρκία δεν θα ζητήσουμε»
Εδώ βρίσκεται το πιο πολιτικά φορτισμένο κομμάτι της παρέμβασης Παπασταύρου.
Η Άγκυρα έχει συνδέσει κατά καιρούς τις εργασίες για υποθαλάσσιες διασυνδέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο με τις δικές της διεκδικήσεις περί θαλάσσιων ζωνών.
Η ελληνική θέση είναι διαφορετική.
«Οι Τούρκοι ζητάνε να ζητηθεί άδειά τους. Αυτό δεν επρόκειτο και δεν πρόκειται ποτέ να γίνει», δήλωσε ο υπουργός.
Και πρόσθεσε:
«Δεν υπάρχει καμία αιτιολογική βάση για να ζητηθεί άδεια και αυτό δεν προβλέπεται από το Δίκαιο της Θάλασσας».
Ο Παπασταύρου άφησε ανοιχτή μια σημαντική διάκριση: άλλο η ενημέρωση που μπορεί να γίνει στο πλαίσιο της ασφαλούς εκτέλεσης εργασιών και άλλο η αίτηση άδειας.
Η Αθήνα θέλει ακριβώς αυτή τη γραμμή: επικοινωνία όπου χρειάζεται, αλλά καμία αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας που δεν αποδέχεται η Ελλάδα.
Η πραγματική δοκιμασία του GSI θα γίνει στη θάλασσα
Παρά τη νέα επενδυτική και διεθνή στήριξη, όμως, η κρίσιμη δοκιμασία δεν θα γίνει σε μια αίθουσα συνεδριάσεων.
Θα γίνει στο πεδίο.
Η είσοδος της Meridiam ενισχύει την οικονομική αξιοπιστία του έργου. Η αμερικανική πολιτική υποστήριξη αυξάνει το γεωπολιτικό του βάρος.
Δεν εξαφανίζουν όμως τις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Γι’ αυτό το πραγματικό turning point θα είναι η απρόσκοπτη επανέναρξη και ολοκλήρωση των ερευνητικών και ποντιστικών εργασιών στις περιοχές όπου μπορεί να υπάρξει τουρκική αντίδραση.
Εκεί θα αποδειχθεί αν η νέα διεθνοποίηση του GSI μεταφράζεται και σε μεγαλύτερη δυνατότητα υλοποίησης.
Από το GSI στον λογαριασμό: Το μεγάλο στοίχημα του -30%
Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο της συνέντευξης ήταν πολύ πιο καθημερινό.
Ο λογαριασμός ρεύματος.
Η κυβέρνηση έχει θέσει στόχο σταδιακής μείωσης του ενεργειακού κόστους κατά 30% έως το 2029.
Ο Παπασταύρου επιμένει ότι δεν πρόκειται για ακόμη έναν γύρο επιδοτήσεων αλλά για διαρθρωτική αλλαγή του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το ελληνικό ενεργειακό σύστημα.
Και εδώ υπάρχει μια σημαντική πολιτική μετατόπιση.
Τα προηγούμενα χρόνια το κράτος αντιμετώπιζε τις ενεργειακές κρίσεις κυρίως εκ των υστέρων: η τιμή ανέβαινε, ο προϋπολογισμός παρενέβαινε.
Το νέο μοντέλο επιχειρεί να μειώσει το ίδιο το κόστος παραγωγής και λειτουργίας του συστήματος.
Το 72–73 ευρώ των ΑΠΕ δείχνει τον δρόμο
Ο Παπασταύρου χρησιμοποίησε ένα χαρακτηριστικό στοιχείο.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσίασε το ΥΠΕΝ, τις ημέρες του 2026 κατά τις οποίες η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα ήταν ιδιαίτερα υψηλή, η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας κινήθηκε περίπου στα 73 ευρώ/MWh, έναντι περίπου 101 ευρώ/MWh συνολικά.
Διαφορά κοντά στο 27%-30%.
Αυτό είναι το οικονομικό επιχείρημα πίσω από τον κυβερνητικό στόχο.
Περισσότερες ώρες με φθηνή παραγωγή από ήλιο και άνεμο σημαίνουν χαμηλότερη χονδρεμπορική τιμή.
Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα.
Ο ήλιος δύει.
Ο άνεμος σταματά.
Και εκεί εμφανίζεται το πραγματικό bottleneck της ελληνικής ενεργειακής μετάβασης.
Η μάχη πλέον δεν είναι μόνο για περισσότερες ΑΠΕ – Είναι για μπαταρίες
Η Ελλάδα έχει αναπτύξει πολύ γρήγορα φωτοβολταϊκά και αιολικά.
Αλλά χωρίς επαρκή αποθήκευση, η φθηνή ενέργεια που παράγεται τις ώρες υψηλής παραγωγής δεν μπορεί να μεταφερθεί στις ώρες μεγάλης ζήτησης.
Γι’ αυτό η αποθήκευση βρίσκεται πλέον στο κέντρο του σχεδίου.
Το ΥΠΕΝ έχει παρουσιάσει οδικό χάρτη για περίπου 1 GW αποθήκευσης έως το τέλος του 2026, 1,5 GW στα μέσα του 2027, 3–4 GW έως το τέλος του 2028 και 5 GW το 2030. Για την επιτάχυνση των έργων έχουν κινητοποιηθεί 400 εκατ. ευρώ, με επιπλέον 200 εκατ. ευρώ να προβλέπονται μέσω της ρήτρας διαφυγής.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο τεχνικό κομμάτι του στόχου για -30%.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να παράγεται περισσότερη πράσινη ενέργεια.
Είναι να μη χάνεται όταν είναι φθηνή.
Το άλλο €1 δισ.: Τα νησιά που παραμένουν ενεργειακά απομονωμένα
Ο τρίτος κρίσιμος άξονας είναι οι διασυνδέσεις.
Ο Παπασταύρου έθεσε ευθέως το ζήτημα του Βορείου Αιγαίου και των Δωδεκανήσων, υποστηρίζοντας ότι η ολοκλήρωση των νησιωτικών ηλεκτρικών διασυνδέσεων αποτελεί προϋπόθεση τόσο για χαμηλότερο κόστος όσο και για πραγματική ενεργειακή ισονομία.
Το επιχείρημα είναι ότι τα μη διασυνδεδεμένα νησιά εξακολουθούν να απαιτούν ακριβότερες τοπικές μονάδες και μηχανισμούς χρηματοδότησης που τελικά επιβαρύνουν το συνολικό σύστημα.
Ο υπουργός προσδιόρισε το πρόσθετο κόστος περίπου στο 1 δισ. ευρώ ετησίως.
Άρα το τεράστιο επενδυτικό πρόγραμμα των δικτύων δεν αφορά μόνο τα νησιά.
Ο λογαριασμός της Ρόδου αφορά τελικά και τον καταναλωτή στην Αθήνα.
Και τώρα «φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι»
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο εύκολα αντιληπτή αλλαγή για τον πολίτη.
Το νέο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης προβλέπει για πρώτη φορά μικρά φωτοβολταϊκά έως 800 Watt — τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι» — καθώς και αυτόνομα συστήματα αποθήκευσης.
Η παραγωγή θα προορίζεται για ιδιοκατανάλωση χωρίς έγχυση στο δίκτυο, ενώ προβλέπονται έξυπνοι μετρητές και ηλεκτρονικό μητρώο αυτοκατανάλωσης.
Ο Παπασταύρου προανήγγειλε ότι το σχετικό πλαίσιο περνά πλέον στην τελική φάση, ενώ και ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος επιβεβαίωσε ότι η απόφαση είναι θέμα ημερών.
Η φιλοσοφία είναι απλή.
Ο καταναλωτής παύει να είναι μόνο πελάτης.
Γίνεται και μικρός παραγωγός.
«Ενεργειακή δημοκρατία» – Η πολιτική διάσταση της αυτοκατανάλωσης
Ο όρος που χρησιμοποιεί ο Παπασταύρου είναι «ενεργειακή δημοκρατία».
Και έχει ενδιαφέρον πολιτικά.
Μέχρι σήμερα, ένα μεγάλο μέρος της συζήτησης για την πράσινη μετάβαση περιστρέφεται γύρω από μεγάλες επενδύσεις: αιολικά πάρκα, μεγάλα φωτοβολταϊκά, δίκτυα δισεκατομμυρίων.
Η αυτοκατανάλωση αλλάζει την κλίμακα.
Ένα νοικοκυριό, μια πολυκατοικία, ένας φούρνος ή μια μικρή επιχείρηση μπορούν σταδιακά να καλύπτουν μέρος της κατανάλωσής τους με δική τους παραγωγή και αποθήκευση.
Αν το μοντέλο αποκτήσει μαζική εφαρμογή, δημιουργεί και μια διαφορετική σχέση πολίτη–ενεργειακής αγοράς.
Δεν περιμένεις μόνο να πέσει η τιμή.
Μειώνεις την ποσότητα ενέργειας που αγοράζεις.
Τα καύσιμα είναι η άμεση πολιτική φωτιά
Όλα αυτά, όμως, είναι η μεσοπρόθεσμη στρατηγική.
Το άμεσο πρόβλημα είναι πολύ πιο δύσκολο: οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου και η βενζίνη στην αντλία.
Ο Παπασταύρου επανέλαβε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί την αγορά και διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων εάν οι διεθνείς αναταράξεις περάσουν με μεγαλύτερη ένταση στους Έλληνες καταναλωτές. Αντίστοιχη θέση είχε διατυπώσει και στις προηγούμενες δημόσιες παρεμβάσεις του.
Η παραδοχή του είναι ουσιαστική: η Ελλάδα δεν μπορεί να καθορίσει τη διεθνή τιμή του πετρελαίου.
Μπορεί όμως, όπως είπε, να δημιουργήσει «ανάχωμα» απέναντι στις επιπτώσεις.
Και εδώ θα κριθεί πολύ πιο άμεσα η κυβέρνηση από ό,τι στον στόχο του 2029.
Γιατί ο πολίτης βλέπει την ενεργειακή στρατηγική του 2030.
Αλλά πληρώνει τη βενζίνη σήμερα.
Η εξίσωση Παπασταύρου: Σήμερα ανάχωμα, αύριο μικρότερη εξάρτηση
Από ολόκληρη τη συνέντευξη προκύπτει τελικά μια συνεκτική πολιτική εξίσωση.
Βραχυπρόθεσμα, το κράτος παρεμβαίνει όταν η διεθνής κρίση δημιουργεί ακραίες πιέσεις.
Μεσοπρόθεσμα, περισσότερες ΑΠΕ και κυρίως περισσότερες μπαταρίες συμπιέζουν το κόστος ηλεκτροπαραγωγής.
Οι διασυνδέσεις περιορίζουν τα ακριβά ενεργειακά «νησιά».
Η εξοικονόμηση μειώνει τη ζήτηση.
Οι έξυπνοι μετρητές περιορίζουν απώλειες και ρευματοκλοπές.
Και η αυτοκατανάλωση μεταφέρει ένα μικρό αλλά αυξανόμενο κομμάτι της ενεργειακής παραγωγής στον ίδιο τον πολίτη.
Παράλληλα, GSI και διεθνείς διασυνδέσεις μετατρέπουν την Ελλάδα από ενεργειακό άκρο της Ευρώπης σε πιθανό κόμβο μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.
Αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο σχέδιο από μια μείωση 30% στον λογαριασμό.
Και στο τέλος, Σαμαράς: «Θέλω να ελπίζω ότι δεν θα είναι αντίπαλός μας»
Η συνέντευξη έκλεισε πολιτικά, με τον Αντώνη Σαμαρά.
Ο Παπασταύρου δεν έκρυψε την προσωπική σχέση που τον συνδέει με τον πρώην πρωθυπουργό ούτε το γεγονός ότι είχε υπηρετήσει πολύ κοντά του.
«Με τίμησε με την εμπιστοσύνη του και αυτή την τιμώ», ανέφερε.
Ταυτόχρονα, όμως, χάραξε τη γραμμή που πλέον χωρίζει την προσωπική σχέση από την πολιτική επιλογή:
«Ο καθένας μας κάνει τις επιλογές του, κάνει τις πολιτικές επιλογές του και κρίνεται από αυτές».
Και όταν ρωτήθηκε πώς θα του φαινόταν να βρεθεί ο Αντώνης Σαμαράς απέναντι στη ΝΔ στις επόμενες εκλογές, απάντησε:
«Θέλω να ελπίζω ότι τελικά δεν θα είναι».
Η φράση έχει ιδιαίτερο βάρος ακριβώς επειδή προέρχεται από τον Παπασταύρου.
Δεν κλείνει την πόρτα στον Σαμαρά.
Αλλά καθιστά σαφές ότι, εάν ο πρώην πρωθυπουργός επιλέξει τελικά αυτόνομη κάθοδο, η προσωπική ιστορία δεν θα αλλάξει την πολιτική πραγματικότητα.
Το πραγματικό στοίχημα: Από χώρα-καταναλωτή σε χώρα-κόμβο
Κάτω από όλες τις επιμέρους εξαγγελίες υπάρχει τελικά ένα κοινό νήμα.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει τη θέση της Ελλάδας μέσα στον ενεργειακό χάρτη.
Από χώρα που εισάγει ακριβή ενέργεια και επιδοτεί τον καταναλωτή όταν ξεσπά μια κρίση, σε χώρα με περισσότερη εγχώρια παραγωγή, αποθήκευση, διεθνείς διασυνδέσεις και εκατοντάδες χιλιάδες μικρούς αυτοπαραγωγούς.
Το GSI είναι η γεωπολιτική πλευρά αυτού του σχεδίου.
Οι μπαταρίες είναι η τεχνολογική.
Τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι είναι η κοινωνική.
Και το -30% έως το 2029 είναι το μετρήσιμο πολιτικό στοίχημα.
Γιατί στο τέλος η ενεργειακή στρατηγική δεν θα κριθεί από τα GW που θα εγκατασταθούν ούτε από τα χιλιόμετρα καλωδίων που θα ποντιστούν. Θα κριθεί από ένα πολύ απλούστερο πράγμα: αν όλη αυτή η επένδυση φτάσει πράγματι στον λογαριασμό του πολίτη.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
