Πετρέλαιο κάτω από τα $100, βενζίνη ακόμη στα ύψη: Η Ευρώπη ψάχνει «φρένο» στην αντλία

Οι ελπίδες διπλωματικής αποκλιμάκωσης ΗΠΑ–Ιράν στη Νέα Υόρκη ρίχνουν το Brent, αλλά η ανακούφιση δεν έχει περάσει ακόμη στον οδηγό. Η Γερμανία κόβει 17 λεπτά φόρους ανά λίτρο από 1η Οκτωβρίου και ανοίγει συζήτηση για πλαφόν, ενώ η ενεργειακή ακρίβεια εξελίσσεται σε πολιτικό πρόβλημα για ολόκληρη την Ευρώπη.

Ένα παράδοξο αρχίζει να διαμορφώνεται στην ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση: το πετρέλαιο υποχωρεί στις διεθνείς αγορές, όμως οι οδηγοί εξακολουθούν να πληρώνουν πολύ υψηλές τιμές στα πρατήρια.

Τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου, το Brent πέρασε ενδοσυνεδριακά κάτω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων, με την αγορά να ποντάρει στις διπλωματικές κινήσεις που αναμένονται στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Το WTI υποχώρησε περίπου στα 95 δολάρια.

Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο εάν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη μπορούν να δημιουργήσουν έστω ένα πρώτο παράθυρο αποκλιμάκωσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ανοιχτός σε συνάντηση με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν στη Νέα Υόρκη, χωρίς μέχρι στιγμής αντίστοιχη δημόσια δέσμευση από την Τεχεράνη.

Η αγορά βλέπει Νέα Υόρκη – αλλά το γεωπολιτικό ρίσκο παραμένει

Η πτώση του πετρελαίου δεν σημαίνει ότι η ενεργειακή κρίση τελείωσε.

Οι αγορές εξακολουθούν να παρακολουθούν το Στενό του Ορμούζ, τις σαουδαραβικές εξαγωγικές οδούς και τις επιθέσεις των Χούθι. Παράλληλα, η αποκατάσταση εναλλακτικών ροών σαουδαραβικού πετρελαίου έχει περιορίσει μέρος του φόβου για άμεση έλλειψη προσφοράς.

Αυτό εξηγεί και τη μεγάλη μεταβλητότητα: η αγορά αφαιρεί ένα μέρος του γεωπολιτικού premium από την τιμή του βαρελιού, χωρίς όμως να θεωρεί ότι ο κίνδυνος για τις ενεργειακές ροές του Κόλπου έχει εξαφανιστεί.

Το Brent πέφτει – γιατί δεν πέφτει αμέσως και η αντλία;

Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η λιανική τιμή.

Η διεθνής τιμή του αργού αποτελεί μόνο ένα μέρος της τελικής τιμής καυσίμου. Μεσολαβούν οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων, τα περιθώρια διύλισης και εμπορίας, οι μεταφορές, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και, κυρίως στην Ευρώπη, οι φόροι.

Γι’ αυτό μια ημερήσια πτώση 4%-5% στο πετρέλαιο δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αντίστοιχη πτώση της βενζίνης την επόμενη ημέρα.

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Weekly Oil Bulletin της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι της 17ης Σεπτεμβρίου και επιβεβαιώνουν ότι οι τιμές των καυσίμων παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές και με μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.

Ελλάδα πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Στα στοιχεία αναφοράς της εβδομάδας της 14ης Σεπτεμβρίου, η μέση τιμή της βενζίνης στην ΕΕ διαμορφωνόταν περίπου στα 1,92 ευρώ ανά λίτρο, ενώ στην Ελλάδα περίπου στα 2,16 ευρώ.

Η διαφορά είναι περίπου 12,5% πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με την Ελλάδα να βρίσκεται ανάμεσα στις ακριβότερες αγορές βενζίνης της Ευρώπης.

Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί η φορολογία των καυσίμων έχει επιστρέψει με τέτοια ένταση στην ελληνική πολιτική αντιπαράθεση.

Η Γερμανία κάνει την κίνηση: -17 λεπτά από 1η Οκτωβρίου

Το Βερολίνο, αντίθετα, έχει ήδη επιλέξει άμεση φορολογική παρέμβαση.

Η γερμανική κυβέρνηση και τα κρατίδια συμφώνησαν να μειώσουν από την 1η Οκτωβρίου έως το τέλος του 2026 τον ενεργειακό φόρο στη βενζίνη και το diesel κατά 14 λεπτά ανά λίτρο. Μαζί με τη συνεπαγόμενη μείωση του ΦΠΑ, η συνολική ελάφρυνση υπολογίζεται σε περίπου 17 λεπτά ανά λίτρο.

Το συνολικό κόστος του πακέτου υπολογίζεται περίπου στα 2,5 δισ. ευρώ.

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συνέδεσε ευθέως την απόφαση με την πίεση που δέχονται όσοι εξαρτώνται καθημερινά από το αυτοκίνητο, λέγοντας ότι η κυβέρνηση πρέπει να κινηθεί γρήγορα.

Και δεύτερη γερμανική κίνηση: συζήτηση για πλαφόν

Ακόμη σημαντικότερο για την ευρωπαϊκή συζήτηση είναι το επόμενο βήμα.

Το Βερολίνο ανακοίνωσε ότι θα ξεκινήσει συνομιλίες με την πετρελαϊκή αγορά με στόχο να έχει δημιουργηθεί, το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2027, προσωρινός μηχανισμός ανώτατης τιμής καυσίμων κατά τα πρότυπα του Λουξεμβούργου ή του Βελγίου.

Αυτό μετατρέπει το γερμανικό πείραμα σε ευρωπαϊκό πολιτικό case study: η μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ χρησιμοποιεί ταυτόχρονα φορολογική ελάφρυνση και εξετάζει παρέμβαση στον μηχανισμό διαμόρφωσης της τιμής.

Το ευρωπαϊκό δίλημμα: φόροι ή επιδοτήσεις;

Εδώ αρχίζει η πραγματική πολιτική μάχη.

Οι κυβερνήσεις έχουν ουσιαστικά τρεις βασικές επιλογές: οριζόντια μείωση φόρων στα καύσιμα, στοχευμένες επιδοτήσεις σε ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις ή παρεμβάσεις στη διαμόρφωση των λιανικών τιμών.

Καμία λύση δεν είναι χωρίς κόστος. Οι μειώσεις φόρων επιβαρύνουν τα δημόσια έσοδα και δεν υπάρχει εγγύηση ότι κάθε ευρώ φορολογικής ελάφρυνσης θα περάσει μόνιμα στον καταναλωτή. Οι επιδοτήσεις είναι δημοσιονομικά πιο στοχευμένες, αλλά αφήνουν υψηλή την ονομαστική τιμή στην αντλία. Τα πλαφόν, τέλος, απαιτούν σχεδιασμό ώστε να μη δημιουργήσουν στρεβλώσεις στην προσφορά.

Η τιμή του πετρελαίου γίνεται πλέον πολιτικός δείκτης

Η σημερινή αποκλιμάκωση του Brent δίνει μια πρώτη ανάσα, όχι όμως λύση.

Εάν υπάρξει πραγματική πρόοδος μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και περιοριστεί ο κίνδυνος για το Ορμούζ, το γεωπολιτικό premium στο πετρέλαιο μπορεί να υποχωρήσει περαιτέρω. Αν οι προσδοκίες της Νέας Υόρκης διαψευστούν, η αγορά παραμένει εκτεθειμένη σε νέα απότομη μεταβολή.

Και για την Ευρώπη αυτό είναι πλέον κάτι περισσότερο από ενεργειακό ζήτημα. Η απόσταση ανάμεσα στην τιμή του βαρελιού και στην τιμή που βλέπει ο πολίτης στην αντλία μετατρέπεται σε ένα από τα πιο δύσκολα πολιτικά τεστ του φθινοπώρου.

Πηγή: pagenews.gr