Ένας χάρτης αρκεί για να δείξει γιατί η θαλάσσια ασφάλεια έχει επιστρέψει στην κορυφή της διεθνούς ατζέντας.
Ερυθρά Θάλασσα.
Σουέζ.
Ανατολική Μεσόγειος.
Αιγαίο.
Δεν πρόκειται για πέντε απομονωμένες γεωγραφικές περιοχές.
Είναι κρίκοι της ίδιας αλυσίδας που μεταφέρει πετρέλαιο, LNG, εμπορεύματα, πρώτες ύλες και containers από την Ασία και τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη.
Και οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή σε έναν από αυτούς τους κρίκους μπορεί να περάσει πολύ γρήγορα στις τιμές ενέργειας, στα ναύλα, στον πληθωρισμό και τελικά στην καθημερινότητα εκατομμυρίων Ευρωπαίων.
Αυτό εξηγεί γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στη θαλάσσια ασφάλεια κατά την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Η Ελλάδα ετοιμάζεται για την Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας
Υπάρχει και ένας άμεσος διπλωματικός λόγος.
Η Ελλάδα πλησιάζει στο τέλος του δεύτερου έτους της θητείας της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και ετοιμάζεται να αναλάβει εκ νέου την Προεδρία του τον επόμενο μήνα.
Για την Αθήνα, επομένως, η θαλάσσια ασφάλεια δεν αποτελεί μόνο εθνικό ζήτημα.
Είναι πεδίο πάνω στο οποίο μπορεί να επιχειρήσει να διαμορφώσει διεθνή ατζέντα.
Γιατί το Ορμούζ αφορά άμεσα την Ευρώπη
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Όταν η περιοχή βρίσκεται σε ένταση, οι αγορές δεν εξετάζουν μόνο εάν θα μειωθεί πραγματικά η προσφορά πετρελαίου.
Τιμολογούν και τον κίνδυνο.
Ασφάλιστρα.
Κόστος μεταφοράς.
Ναύλους.
Διαθεσιμότητα πλοίων.
Εναλλακτικές διαδρομές.
Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν το τελικό κόστος ενέργειας πολύ πριν υπάρξει πραγματική διακοπή των ροών.
Μετά το Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα
Η δεύτερη μεγάλη πύλη είναι η Ερυθρά Θάλασσα.
Η ασφάλεια των εμπορικών πλοίων εκεί έχει ήδη αναδειχθεί σε διεθνές στρατηγικό ζήτημα.
Όταν η διέλευση γίνεται πιο επικίνδυνη, οι ναυτιλιακές εταιρείες πρέπει να υπολογίσουν εναλλακτικές διαδρομές, μεγαλύτερους χρόνους ταξιδιού και αυξημένο λειτουργικό κόστος.
Και αυτό μεταφέρεται στην παγκόσμια οικονομία.
Και μετά έρχεται η Ανατολική Μεσόγειος
Εδώ η ελληνική γεωγραφία αποκτά άλλη αξία.
Η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι πλέον απλώς η περιοχή των ελληνοτουρκικών διαφορών.
Είναι ταυτόχρονα:
ενεργειακός χώρος,
διάδρομος εμπορίου,
περιοχή στρατιωτικής παρουσίας μεγάλων δυνάμεων,
σύνδεσμος Ευρώπης–Μέσης Ανατολής,
και κόμβος νέων υποδομών.
Η Αθήνα επιχειρεί να ενταχθεί ακριβώς σε αυτή τη νέα πραγματικότητα.
LNG, υδρογονάνθρακες και αμερικανικό ενδιαφέρον
Η ενεργειακή διάσταση είναι κρίσιμη.
Η Ελλάδα επιδιώκει να λειτουργήσει ως πύλη για αμερικανικό LNG προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη μέσω των περιφερειακών υποδομών και του Vertical Corridor.
Παράλληλα, ExxonMobil και Chevron βρίσκονται σε διαφορετικές φάσεις δραστηριοποίησης σε ελληνικές θαλάσσιες περιοχές, ενισχύοντας το ενεργειακό ενδιαφέρον για το Ιόνιο και τις περιοχές νοτίως της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Κρήτης.
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αλλαγή:
οι ελληνικές θαλάσσιες ζώνες δεν συνδέονται πλέον μόνο με κυριαρχικά δικαιώματα.
Συνδέονται και με την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Και κάπου εδώ επιστρέφει η Τουρκία
Η ίδια θάλασσα στην οποία η Ελλάδα επιχειρεί να διευρύνει τον ενεργειακό και γεωπολιτικό της ρόλο είναι και η θάλασσα στην οποία παραμένουν οι ελληνοτουρκικές διαφορές.
Γι’ αυτό η αναφορά Μητσοτάκη στην UNCLOS αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική διάσταση.
Όσο αυξάνεται η οικονομική και ενεργειακή αξία της Ανατολικής Μεσογείου, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η σημασία της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.
Και τόσο μεγαλύτερο είναι το κόστος μιας πιθανής κρίσης.
Η νέα εξίσωση της Αθήνας
Για την Ελλάδα, επομένως, διαμορφώνεται μια νέα εξίσωση:
ναυτιλία + ενέργεια + γεωγραφία + διεθνές δίκαιο + άμυνα.
Το καθένα ενισχύει το άλλο.
Η μεγάλη ελληνική εμπορική ναυτιλία δίνει στην Αθήνα λόγο στη συζήτηση για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Η γεωγραφία δίνει πρόσβαση στις διαδρομές της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι ενεργειακές υποδομές προσθέτουν οικονομικό βάρος.
Και η συμμετοχή στο Συμβούλιο Ασφαλείας προσφέρει διπλωματική πλατφόρμα.
Η θάλασσα δεν είναι πια μόνο σύνορο
Αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη στρατηγική αλλαγή.
Για δεκαετίες η ελληνική δημόσια συζήτηση αντιμετώπιζε τη θάλασσα κυρίως μέσα από το πρίσμα των ελληνοτουρκικών διαφορών.
Σήμερα αυτό δεν αρκεί.
Η ίδια θαλάσσια περιοχή είναι ταυτόχρονα σύνορο, ενεργειακός χώρος, εμπορικός διάδρομος και πεδίο διεθνούς ασφάλειας.
Από το Ορμούζ μέχρι την Κρήτη και από την Ερυθρά Θάλασσα μέχρι το Αιγαίο δημιουργείται μία αλληλένδετη γεωπολιτική αλυσίδα.
Και σε αυτή την αλυσίδα η Ελλάδα βρίσκεται σε εξαιρετικά νευραλγική θέση.
Το στοίχημα για την Αθήνα είναι να μετατρέψει αυτή τη γεωγραφία σε διαρκές στρατηγικό πλεονέκτημα χωρίς να επιτρέψει στις περιφερειακές εντάσεις να τη μετατρέψουν σε πηγή αυξημένου κινδύνου.
Πηγή: pagenews.gr