Μητσοτάκης στον ΟΗΕ: «Γέφυρα, όχι ταραξίας» – Η κόκκινη γραμμή στην Τουρκία και το νέο δόγμα της Αθήνας

Διάλογος με την Άγκυρα, αλλά με Διεθνές Δίκαιο και UNCLOS: ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε στον ΟΗΕ την Ελλάδα ως δύναμη σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, επανέφερε το Κυπριακό στο κέντρο της διεθνούς νομιμότητας και συνέδεσε Αιγαίο, θαλάσσια ασφάλεια και γεωπολιτική σε ένα ενιαίο στρατηγικό αφήγημα.

Η Ελλάδα επιδιώκει να λειτουργεί ως «γέφυρα» και όχι ως παράγοντας αποσταθεροποίησης, αλλά ο διάλογος με την Τουρκία έχει συγκεκριμένα όρια: το Διεθνές Δίκαιο, τις σχέσεις καλής γειτονίας και το Δίκαιο της Θάλασσας.

Αυτό ήταν ένα από τα κεντρικά μηνύματα της ομιλίας του Κυριάκου Μητσοτάκη στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, σε μια συγκυρία κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με δύσκολα ζητήματα.

Ο πρωθυπουργός παρουσίασε παράλληλα την Ελλάδα ως χώρα που επιχειρεί να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός κρίκος ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Το μήνυμα στην Τουρκία

Η Αθήνα δεν εγκαταλείπει τον διάλογο.

Αλλά ταυτόχρονα δεν αποδέχεται ότι η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας συνεπάγεται υποχώρηση από τις ελληνικές θέσεις για κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα.

Η ελληνική θέση παραμένει ότι η βασική διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί σε νομική επίλυση αφορά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Και εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο σημείο: η Αθήνα προβάλλει την UNCLOS ως το θεσμικό πλαίσιο πάνω στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί η επίλυση της διαφοράς.

Η αναφορά αποκτά πρόσθετο βάρος καθώς η Άγκυρα έχει επαναφέρει το τελευταίο διάστημα ζητήματα που αφορούν την αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών και άλλες πάγιες τουρκικές θέσεις στο Αιγαίο.

Το κρίσιμο δίπολο: διάλογος και αποτροπή

Αυτό που επιχειρεί πλέον η ελληνική στρατηγική είναι να κρατήσει δύο γραμμές ταυτόχρονα.

Από τη μία πλευρά, να μην επιστρέψει η σχέση Αθήνας–Άγκυρας στη μόνιμη ένταση.

Από την άλλη, να μην επιτρέψει η αποκλιμάκωση να μετατραπεί σε αποδοχή διευρυμένων τουρκικών διεκδικήσεων.

Γι’ αυτό και η ελληνική προσέγγιση στη Νέα Υόρκη μπορεί να συμπυκνωθεί σε τρεις έννοιες:

διάλογος, διεθνές δίκαιο, αποτροπή.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να εμφανίζει την Ελλάδα ως χώρα που δεν επιζητεί κρίσεις, αλλά παράλληλα διαθέτει την πολιτική, διπλωματική και στρατιωτική δυνατότητα να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της.

Και το Κυπριακό ξανά στο κέντρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά στην Κύπρο.

Πενήντα δύο χρόνια μετά τα γεγονότα του 1974 και τη συνεχιζόμενη διαίρεση του νησιού, η Αθήνα εξακολουθεί να υποστηρίζει τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων με στόχο την επανένωση.

Το Κυπριακό λειτουργεί ταυτόχρονα ως ευρύτερο τεστ για την αποτελεσματικότητα της διεθνούς τάξης που στηρίζεται σε κανόνες.

Για την ελληνική διπλωματία, το επιχείρημα είναι απλό: δεν μπορεί να υπάρχει επιλεκτική εφαρμογή του διεθνούς δικαίου ανάλογα με τη γεωγραφία ή την εκάστοτε σύγκρουση.

Η απουσία τετ-α-τετ με Ερντογάν

Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης δεν είχε προγραμματιστεί συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν.

Πριν από την επίσκεψη, ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο μιας τελευταίας στιγμής επαφής, χωρίς όμως να υπάρχει συμφωνημένο τετ-α-τετ.

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως επιστροφή σε κρίση.

Δείχνει όμως ότι το ελληνοτουρκικό μομέντουμ παραμένει εύθραυστο και ότι η επόμενη φάση της σχέσης θα εξαρτηθεί περισσότερο από συγκεκριμένες κινήσεις στο πεδίο παρά από τη ρητορική περί «ήρεμων νερών».

Η θάλασσα γίνεται κεντρικό ελληνικό χαρτί

Υπάρχει όμως και μία μεγαλύτερη εικόνα.

Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πλέον τη θαλάσσια πολιτική αποκλειστικά μέσα από το Αιγαίο.

Στην ομιλία του πρωθυπουργού η θαλάσσια ασφάλεια συνδέθηκε με τις διεθνείς εμπορικές οδούς, την Ανατολική Μεσόγειο και τις ευρύτερες γεωπολιτικές κρίσεις.

Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις του κόσμου.

Η Αθήνα επιχειρεί ουσιαστικά να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση από πηγή κινδύνου σε γεωπολιτικό πλεονέκτημα.

Από την άμυνα στην ενέργεια

Η ίδια στρατηγική εκτείνεται πλέον και στην ενέργεια.

Η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακής πύλης προς την Ευρώπη και τα Βαλκάνια, ενώ οι κινήσεις αμερικανικών ενεργειακών ομίλων στην ελληνική επικράτεια προσθέτουν μία ακόμη διάσταση στις σχέσεις Αθήνας–Ουάσιγκτον.

Εδώ συναντώνται η γεωπολιτική και η οικονομία:

Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειος, LNG, θαλάσσιες μεταφορές και ενεργειακές υποδομές αποτελούν πλέον κομμάτια της ίδιας στρατηγικής εξίσωσης.

Η Αθήνα αλλάζει το πλαίσιο της συζήτησης

Το σημαντικότερο στοιχείο της ελληνικής παρουσίας στη Νέα Υόρκη δεν είναι μια συγκεκριμένη φράση προς τον Ερντογάν.

Είναι η προσπάθεια αλλαγής του ίδιου του πλαισίου.

Η Αθήνα θέλει η συζήτηση για το Αιγαίο να μην παρουσιάζεται διεθνώς ως μια ακόμη διμερής διαφορά μεταξύ δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ, αλλά ως ζήτημα που συνδέεται με το Διεθνές Δίκαιο, το Δίκαιο της Θάλασσας και τη συνολική ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Αυτό αυξάνει και το διπλωματικό βάρος της επόμενης κίνησης.

Γιατί η πραγματική δοκιμασία δεν θα γίνει στις αίθουσες του ΟΗΕ.

Θα γίνει στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, όταν οι δύο χώρες κληθούν να διαχειριστούν την επόμενη δύσκολη διαφωνία χωρίς να καταρρεύσει το πλαίσιο διαλόγου.

Πηγή: pagenews.gr